Hoofdstuk 4 – Begeleiden bij onderzoeken en behandelingen
Banale kweek -Banale kweek betekend algemene kweek;
-Hierbij wordt gekeken naar de aanwezigheid van de meest
voorkomende snelgroeiende micro-organismen;
Afnemen van een -VP dient hierbij altijd handschoenen te dragen;
monster *Gebruik handschoenen eenmalig en bij dezelfde zorgvrager;
-Trek ze na gebruik direct weer uit;
-Vermijd tijdens het dragen contact met deurknoppen, telefoon,
apparatuur;
Ziekenhuislaboratoriu -Draagt bij aan het;
m *Vaststellen of uitsluiten van een ziekte;
*Vaststellen of een behandeling succesvol verloopt;
*Voorkomen van een ziekte;
*Volgen van het verloop van een ziekte;
-Zorgt daarnaast ook voor de uitgifte van bloedproducten bij transfusies;
-Onderzoekt ook naar erfelijke ziektes;
Regels bij het afnemen -Neem het altijd op de juiste manier af, denk hierbij aan;
van monsters *Gebruik de juiste materialen volgens protocol;
*Neem monsters op de juiste manier af;
*Bewaar monsters op de juiste manier en stuur ze binnen de
afgesproken tijd op naar de daarvoor bestemde locatie;
*Voor elk monster dien je een apart aanvraagformulier in;
Uitscheidingsproducten -Wordt door de nieren uitgescheden;
/ urine *Per 24 uur ongeveer 1,5Liter urine;
-In urine bevinden zich vele afvalstoffen;
*In de meeste gevallen afbraakproducten van de stofwisseling;
*Zoals Ureum (afbraakstof van de eiwitstofwisseling);
*Creatinine (Spierafbraak);
-Nieren hebben een belangrijke functie bij het op peil houden van de
water- en zouthuishouding;
*Veel water in het lichaam > hogere uitscheiding;
-Het op peil houden van de water- en zouthuishouding staat onder
controle van twee hormonen;
*ADH / Anti-Diuretisch hormoon (productie in de hypofyse);
*Aldosteron > productie bijnierschors;
-Urinelozing / mictie;
*Gebeurt gemiddeld vier á vijf keer persoon afhankelijk per persoon;
Hoeveelheid urine -Weinig urine-uitscheiding kan wijzen op een onderliggende stoornis;
*Urine productie onder de 500ml per etmaal > OLIGURIE;
*Uitscheiding van minder dan 100ml per etmaal > ANURIE;
*Uitscheiding van meer dan 2L per etmaal > POLYURIE
*’s Nachts meer urineren dan overdag > NYCTURIE
*Nycturie kan duiden op Decompensatio Cordis of prostaathypertrofie
*Pijn bij het plassen kan duiden op CYSTITIS;
-Zorgvragers kunnen leiden aan;
*Nier- of hartziekten;
*Diabetes Insipidus (hypofyse produceert te weinig ADH);
,Samenstelling van
urine
Kleurafwijkingen urine
-Normale kleur is helder tot lichtgeel (doorzichtig);
-Urine is ’s ochtends donkerder van kleur;
*Omdat je ’s nachts niet plast en drinkt is de ochtendurine meer
, geconcentreerd;
Troebele urine -Kan duiden op;
*Slechte hygiëne;
*Onderliggende stoornis;
-In beide gevallen komt het er op neer dat andere stoffen of organismen
zich vermengd hebben met de urine;
-Zorg bij het observeren op urine dat;
*Het licht in de ruimte altijd hetzelfde is;
*De urine niet lang staat, dit kan door chemische processen worden
aangetast;
*De verkregen urine op een witte onder- en achtergrond word bekeken;
*Waarschuw bij draadjes of vlokken in de urine de arts;
Klachten die kunnen *Pijnlijke of branderige urinelozing;
duiden op *Hematurie/ bloed in de urine;
urineweginfectie of *Toegenomen frequentie urinelozing;
blaasontsteking *Loze aandrang;
*Pijn in onderbuik of rug;
Zuurgraad urine -Normaliter rond de 7 pH;
*Ook wel neutrale zuurgraad;
-Door aanwezigheid van bepaalde opgeloste stoffen schommelt de pH-
waarde;
*Hoog gehalte aan urinezuur leidt tot lage pH;
-pH waarde hoger dan 7 noemen we BASISCH;
*Na een maaltijd is de urine vaak basisch (rond de 8);
-Zuurdere urine van een pH van 5 of minder;
*Kan duiden op diarree of Diabetes Mellitus;
*Bij een tekort aan glucose gaat het lichaam vet verbranden waardoor
de urine zuur wordt;
pH-meetstrips -Speciale sticks die de zuurgraad van de urine bepalen;
*Stick wordt in de urine gedompeld;
*pH is direct af te lezen en is nauwkeurig;
-Doop de stick in de urine en wacht 40 seconden;
Soortgelijk gewicht -Het gewicht van 1 liter van die stof uitgedrukt in kilogram;
*Bv 1L water is 1Kg;
-Soortgelijk gewicht van urine is hoger dan water;
*In urine zitten opgeloste stoffen waardoor het 1003-1030g weegt per L
Urineconcentratie -Hierbij is het soortgelijk gewicht belangrijk omdat er bij
nierfunctiestoornissen functieverlies optreedt bij het concentreren van
de urine;
Sediment -Neergeslagen vaste stoffen van urine na het verwijderen van de
vloeistoffen;
*Sediment kan vervolgens onder de microscoop;
Midstream urine -Ook wel gewassen plas;
*Was eerst het geslachtsdeel;
*Vraag de zorgvrager een kleine hoeveelheid te plassen;
*Vraag vervolgens hetzelfde, vang deze urine op;
24-uursurine -Wordt meestal gedaan om te kijken of de nieren nog goed werken;
-Voor deze methode moet je methodisch te werk gaan;
*Zorg dat de zorgvrager op de hoogte is;
Feces -Wordt gevormd aan het einde van het spijsverteringskanaal;
, *Dikke darm / COLON;
-Gemiddeld vind 1 tot 3 keer per 24 uur ontlasting plaats;
*Eenmaal in de twee dagen of twee keer per week hoeft niet gelijk
afwijkend te zijn;
Kleur -Kleur van de ontlasting wordt bepaald door;
*Galkleurstoffen (bilirubine);
*Vet en vetzuren;
*Voedselresten;
-Afwezigheid van galkleurstoffen > stopverfkleurige ontlasting;
*Kan duiden op HEPATITIS of een obstructie;
-Ijzerhoudende medicatie kan zorgen voor zwarte ontlasting;
-Bloeding in maag-darmkanaal kan zorgen voor zwarte ontlasting;
*Komt wanneer bloed in aanraking komt met maagzuur;
Melaena -Zwart glimmende ontlasting met een weeïge geur die wordt
veroorzaakt door een grote bloeding;
Vorm -Vorm heeft over het algemeen de vorm van het rectum aan;
*Afwijkende vorm kan duiden op een onderliggende stoornis;
*Pijpensteelvorm kan duiden op een obstructie;
-Boomstamvorm duidt vooral op megacolon;
*Megacolon is een ziekte waarbij een deel van de colon opgerekt raakt
door een ophoping van feces;
Consistentie -Normaal is feces redelijk stevig en niet waterig;
*Hoe langer in de colon, hoe meer ingedikt;
-Afwijkingen in de consistentie kunnen zijn;
*Slechte vertering;
*Malabsorptie (aandoening dunne darm waarbij niet voldoende
voedingsstoffen worden opgenomen);
*Veranderende anatomie-pathologie van het maag-darmkanaal;
Geur feces -Vertering van eiwitten zorgen voor de karakteristieke geur;
*Rottings- en gistingsprocessen kunnen de geur scherper laten ruiken,
dit kan duiden op een verteringsstoornis;