Ontwikkelingspsychologie
geschreven door:
sushii0
De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Op Stuvia vind je het grootste aanbod aan samenvattingen en collegeaantekeningen. De
documenten zijn geschreven door jouw medestudenten, specifiek voor jouw opleiding!
www.stuvia.com
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Ontwikkelingspsychologie
voor leerkrachten basisonderwijs
Hooijmaaijers, Stokhof & Verhulst
Geschreven in 2014
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Hoofdstuk 2: Ontwikkelingspsychologie
2.1 Relatie met autobiografie
Als pedagogisch sensitieve leerkracht moet je pedagogische gevoelig zijn om de juiste keuzes te
kunnen maken. Voor een goede manier van handelen moet je je daarvoor bewust worden van jou
eigen pedagogische inlevingsvermogen. Daarvoor maak je gebruik van autobiografische reflectie.
Autobiografische reflectie is reflectie in de diepte, door expliciet terug te blikken op ervaringen uit
het eigen verleden. Het werken met deze reflectie is bedoeld om meer inzicht te krijgen in de
persoonlijke interpretaties waarmee je naar de beroepswerkelijkheid kijkt.
2.2 Hoe leer je kinderen kennen?
Observatie
Een observatie is een van de belangrijkste instrumenten die een leerkracht tot zijn beschikking heeft.
Je krijgt immers informatie over het kind of over wat er in de groep gebeurt.
Observeren wordt omschreven als: het doelgericht en systematisch waarnemen van gedragingen en
uitingen van één of meer personen of van een gebeurtenis, met de bedoeling om wat je ziet samen
te vatten.
Observaties moeten ten minsten aan de volgende voorwaarden voldoen:
- Observeren moet gericht en bewust gebeuren
- Observeren moet zo objectief mogelijk gebeuren. Je moet dus alleen beschrijven wat je ziet, zonder
daar interpretaties aan toe te voegen.
Globaal gezien kun je de verschillende observatiemethoden die er bestaan onderverdelen in:
- De longitudinale observatie: Observatie van een kind of van een groepje kinderen over een langere
periode.
- De cross-sectional observatie: Observatie van verschillende kinderen in dezelfde periode op
hetzelfde aspect; er ontstaat dan een ontwikkelingslijn van gedrag in verschillende leeftijdsfasen.
- De transversale observatie: Waarbij verschillende kinderen van dezelfde leeftijd op hetzelfde
aspect geobserveerd worden, om verschillen en overeenkomsten zichtbaar te maken.
Interactieanalyse is een voorbeeld van een techniek waarbij de gebeurtenissen tijdens een les
geobserveerd en vastgelegd worden. Een bekend voorbeeld is VICS: Verbale Interactie Categorieën
Systeem. Je scoort daarbij bijvoorbeeld gedurende een half uur bij een willekeurige lesactiviteit. Om
de twee seconde turf je welke interactie gaande is.
Het sociogram
Je maakt een tabel waarin je gegevens verzameld, dit wordt een sociomatrijs genoemd. Je maakt
vervolgens een grafische weergave van de tabel (sociogram) om zo het netwerk van sociale relaties
zichtbaar te maken.
Je kunt twee soorten relaties onderzoeken met de sociometrische methode:
- Relatie onderling (vriendschapssociogram)
- Relatie op basis van samenwerken (werksociogram)
Je krijgt pas een goed beeld wanneer je:
- De sociometrische methode gebruikt in samenhang met observatie en gesprek
- De methode een aantal keren toepast, bijvoorbeeld aan het begin van het jaar, halverwege het jaar
en aan het eind van het jaar
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
- Let op de wijze waarop je hem toepast, bijvoorbeeld twee keer op verschillende momenten en met
andere vraagstelling
- De verzamelde gegevens nader onderzoekt, bijvoorbeeld een observatie plan opstelt (is het echt zo
dat…)
- Met de verzamelde gegevens daadwerkelijk iets doet om negatief gedrag om te buigen in de
gewenste richting.
- Observeert of je ingrepen ook werkelijk effect hebben
Gesprek
Observatie, sociogram en gesprek geven samen inzichten die nodig zijn voor het begrijpen van de
interactie tussen leeftijdsgenoten.
Een aantal voorwaarden voor een goed gesprek zijn:
1. Congruentie: de leerkracht is ‘echt’, hij doet en zegt geen dingen die hij niet meent of voelt.
2. Empathie: de leerkracht moet zich inleven in de belevingswereld van het kind
3. Positieve blik: je moet het kind aanvaarden zoals hij is, en dus openstaan voor de gedachten en
gevoelens van dat kind.
Een gesprek kan open of gesloten zijn. Wanneer een gesprek ‘gesloten’ verloopt, wil dat zeggen dat
het scala aan onderwerpen beperkt is. Het vergt dan ook veel speciale aandacht als je met een kind
een gesprek gaat voeren.
Het beste is om vanuit de ik-boodschap iets aan te geven. Het geeft duidelijk een persoonlijke
mening, wat de uitwisseling stimuleert.
Delfos stelt de volgende eisen aan een ‘goed, open gesprek’:
- Een goed gesprek betekent dat alle deelnemers zich prettig voelen, dat ze elkaar respecteren, los
van de inhoud van het gesprek
- Een open gesprek betekent dat het kind zijn mening en gevoelens kan vertellen zonder geleid of
misleid te worden door volwassenen. Dus geen volwassene die eenzijdig de richting van het gesprek
bepaalt
- Een goed interview betekent dat het kind informatie geeft en niet dat informatie aan hem
onttrokken wordt.
Een goed gesprek betekent warmte, respect en belangstelling.
Houd ook rekening met metacommunicatie. Jongere kinderen begrijpen niet altijd wat je bedoeld.
Hou daarom bij het voorbereiden enkele regels in de gaten:
- Maak het doel van het gesprek duidelijk
- Laat het kind weten wat jouw intenties zijn
- Laat een kind weten dat je feedback nodig hebt
- Laat een kind weten dat het mag zwijgen
- Probeer te benoemen wat je voelt en volg wat je voelt
- Nodig het kind uit zijn of haar mening over het gesprek te geven
- Om de juiste gespreksvoering te kunnen toepassen en aan te kunnen sluiten bij het kind, is het
noodzakelijk om een grove inschatting te kunnen maken van de mentale leeftijd van het kind.
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
geschreven door:
sushii0
De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Op Stuvia vind je het grootste aanbod aan samenvattingen en collegeaantekeningen. De
documenten zijn geschreven door jouw medestudenten, specifiek voor jouw opleiding!
www.stuvia.com
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Ontwikkelingspsychologie
voor leerkrachten basisonderwijs
Hooijmaaijers, Stokhof & Verhulst
Geschreven in 2014
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Hoofdstuk 2: Ontwikkelingspsychologie
2.1 Relatie met autobiografie
Als pedagogisch sensitieve leerkracht moet je pedagogische gevoelig zijn om de juiste keuzes te
kunnen maken. Voor een goede manier van handelen moet je je daarvoor bewust worden van jou
eigen pedagogische inlevingsvermogen. Daarvoor maak je gebruik van autobiografische reflectie.
Autobiografische reflectie is reflectie in de diepte, door expliciet terug te blikken op ervaringen uit
het eigen verleden. Het werken met deze reflectie is bedoeld om meer inzicht te krijgen in de
persoonlijke interpretaties waarmee je naar de beroepswerkelijkheid kijkt.
2.2 Hoe leer je kinderen kennen?
Observatie
Een observatie is een van de belangrijkste instrumenten die een leerkracht tot zijn beschikking heeft.
Je krijgt immers informatie over het kind of over wat er in de groep gebeurt.
Observeren wordt omschreven als: het doelgericht en systematisch waarnemen van gedragingen en
uitingen van één of meer personen of van een gebeurtenis, met de bedoeling om wat je ziet samen
te vatten.
Observaties moeten ten minsten aan de volgende voorwaarden voldoen:
- Observeren moet gericht en bewust gebeuren
- Observeren moet zo objectief mogelijk gebeuren. Je moet dus alleen beschrijven wat je ziet, zonder
daar interpretaties aan toe te voegen.
Globaal gezien kun je de verschillende observatiemethoden die er bestaan onderverdelen in:
- De longitudinale observatie: Observatie van een kind of van een groepje kinderen over een langere
periode.
- De cross-sectional observatie: Observatie van verschillende kinderen in dezelfde periode op
hetzelfde aspect; er ontstaat dan een ontwikkelingslijn van gedrag in verschillende leeftijdsfasen.
- De transversale observatie: Waarbij verschillende kinderen van dezelfde leeftijd op hetzelfde
aspect geobserveerd worden, om verschillen en overeenkomsten zichtbaar te maken.
Interactieanalyse is een voorbeeld van een techniek waarbij de gebeurtenissen tijdens een les
geobserveerd en vastgelegd worden. Een bekend voorbeeld is VICS: Verbale Interactie Categorieën
Systeem. Je scoort daarbij bijvoorbeeld gedurende een half uur bij een willekeurige lesactiviteit. Om
de twee seconde turf je welke interactie gaande is.
Het sociogram
Je maakt een tabel waarin je gegevens verzameld, dit wordt een sociomatrijs genoemd. Je maakt
vervolgens een grafische weergave van de tabel (sociogram) om zo het netwerk van sociale relaties
zichtbaar te maken.
Je kunt twee soorten relaties onderzoeken met de sociometrische methode:
- Relatie onderling (vriendschapssociogram)
- Relatie op basis van samenwerken (werksociogram)
Je krijgt pas een goed beeld wanneer je:
- De sociometrische methode gebruikt in samenhang met observatie en gesprek
- De methode een aantal keren toepast, bijvoorbeeld aan het begin van het jaar, halverwege het jaar
en aan het eind van het jaar
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
- Let op de wijze waarop je hem toepast, bijvoorbeeld twee keer op verschillende momenten en met
andere vraagstelling
- De verzamelde gegevens nader onderzoekt, bijvoorbeeld een observatie plan opstelt (is het echt zo
dat…)
- Met de verzamelde gegevens daadwerkelijk iets doet om negatief gedrag om te buigen in de
gewenste richting.
- Observeert of je ingrepen ook werkelijk effect hebben
Gesprek
Observatie, sociogram en gesprek geven samen inzichten die nodig zijn voor het begrijpen van de
interactie tussen leeftijdsgenoten.
Een aantal voorwaarden voor een goed gesprek zijn:
1. Congruentie: de leerkracht is ‘echt’, hij doet en zegt geen dingen die hij niet meent of voelt.
2. Empathie: de leerkracht moet zich inleven in de belevingswereld van het kind
3. Positieve blik: je moet het kind aanvaarden zoals hij is, en dus openstaan voor de gedachten en
gevoelens van dat kind.
Een gesprek kan open of gesloten zijn. Wanneer een gesprek ‘gesloten’ verloopt, wil dat zeggen dat
het scala aan onderwerpen beperkt is. Het vergt dan ook veel speciale aandacht als je met een kind
een gesprek gaat voeren.
Het beste is om vanuit de ik-boodschap iets aan te geven. Het geeft duidelijk een persoonlijke
mening, wat de uitwisseling stimuleert.
Delfos stelt de volgende eisen aan een ‘goed, open gesprek’:
- Een goed gesprek betekent dat alle deelnemers zich prettig voelen, dat ze elkaar respecteren, los
van de inhoud van het gesprek
- Een open gesprek betekent dat het kind zijn mening en gevoelens kan vertellen zonder geleid of
misleid te worden door volwassenen. Dus geen volwassene die eenzijdig de richting van het gesprek
bepaalt
- Een goed interview betekent dat het kind informatie geeft en niet dat informatie aan hem
onttrokken wordt.
Een goed gesprek betekent warmte, respect en belangstelling.
Houd ook rekening met metacommunicatie. Jongere kinderen begrijpen niet altijd wat je bedoeld.
Hou daarom bij het voorbereiden enkele regels in de gaten:
- Maak het doel van het gesprek duidelijk
- Laat het kind weten wat jouw intenties zijn
- Laat een kind weten dat je feedback nodig hebt
- Laat een kind weten dat het mag zwijgen
- Probeer te benoemen wat je voelt en volg wat je voelt
- Nodig het kind uit zijn of haar mening over het gesprek te geven
- Om de juiste gespreksvoering te kunnen toepassen en aan te kunnen sluiten bij het kind, is het
noodzakelijk om een grove inschatting te kunnen maken van de mentale leeftijd van het kind.
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
