Samenvatting Historische Context: Duitsland in Europa +
H9: Tijd van wereldoorlogen 1900-1950
1935
Italiaanse dictator Benito Mussolini wilde Italië weer machtig maken, hij viel Ethiopië binnen om de
kracht van zijn leger te testen -> oorlog was moeilijk + kostte veel geld en daarom vroeg hij alle
Italianen hun goud te offeren aan hun vaderland, men gaven hun trouwring als symbool van een
"nieuw huwelijk"
Later ook in Duitsland, eisten dictators blinde gehoorzaamheid en liefde voor het vaderland
9.1
5 grote mogendheden in de 19e eeuw:
Groot-Brittannië, Frankrijk, Oostenrijk-Hongarije, Rusland en Pruisen. Deze landen streefde naar het
in stand houden van een machtsevenwicht want dit was de beste garantie voor vrede
De VS voerden een politiek van isolationisme (een politiek die gericht is op de wens van een land om
zich niet te bemoeien met buitenlandse aangelegenheden) + bemoeiden niet met buitenland
1871: De Duitse eenheidsstaat kwam tot stand, door snelle economische groei + militarisme van het
keizerrijk was er sprake van een verstoring van het machtsevenwicht
In 1913 besteedden de fransen en Britten samen nog maar een kwart meer aan hun defensie als de
Duitsers -> politici in Londen en Parijs werden bezorgd
Europese machtsevenwicht raakte uit balans, hierdoor vormde de mogendheden
bondgenootschappen zodat ze niet alleen zouden staan in tijden van oorlog:
(1) 1882- Duitsland/Oostenrijk-Hongarije/Italië, internationale politiek op elkaar afstemmen +
belofte om elkaar bij conflicten te steunen
(2) Groot-Brittannië/Frankrijk voelden zich bedreigd door Duitsland omdat duitsland begon aan
de bouw van nieuwe moderne oorlogsvloot en de britten vonden dit een bedreiging van de
macht op de wereldzeeën
Hierdoor ontstond de wapenwedloop: elk land land wilde sterker zijn dan andere landen, de Britten
gingen net zoals de Duitsers hun vloot uitbreiden. Doordat de fransen de frans-Duitse oorlog hadden
verloren en dat als een vernedering voelde, gingen ze vanaf 1893 samenwerken met Rusland en later
sloot Groot-Brittannië ook aan.
Op de Balkan woonde volken zoals Oostenrijk-Hongarije en het Turkse rijk, deze volkeren streefden
onder invloed van het nationalisme naar een eigen onafhankelijke staat, Oostenrijk-Hongarije
,bestreed het nationalisme van deze volken fel -> voorkomen dat het land uiteenvalt, hierdoor nam
spanning toe en werd in 1910 duidelijk dat Balkan een kruitvat was
Op 28 Juni 1914 bezocht Franz Ferdinand (O-H kroonprins) + zijn vrouw Sarajevo, dit was de
hoofdstad van Bosnië dit gebied was enkele jaren door Oostenrijk-Hongarije ingenomen. Servische
nationalisten wilde dat O-H Bosnië losliet zodat het gebied zich bij Servië kon aansluiten -> Servische
terroristen pleegde moordaanslag op het paar. Later verklaarde Oostenrijk-Hongarije de oorlog aan
Servië
Doordat Frankrijk en Rusland bondgenoten van elkaar waren zou Duitsland bij een grote Europese
oorlog van 2 kanten bedreigd worden, en om een tweefrontenoorlog te voorkomen was het plan om
eerst snel Frankrijk te verslaan en daarna alle kracht op Rusland te richten.
Om linies van tegenstanders te doorbreken werden er onder andere tanks, vlammenwerpers,
vliegtuigen en gifgas gebruikt.
Ideologisch motief Amerikaanse president Wilson; zorgen dat meer volken hun eigen keuzes konden
maken, in plaats van bezet te zijn door Duitsland of min of meer onderdrukt te worden in een
veelvolkerenstaat
Op 11 November 1918 tekenden de Duitsers de capitulatie
De winnaars van de eerste wereldoorlog kwamen naar Parijs om over een vredesregeling te
onderhandelen, in Het Verdrag van Versailles werden de vredesbepalingen voor DU vastgelegd en
Duitsland had hier niks in te zeggen en werd gestraft -> klein leger + oorlogsschade betalen +
grondgebied afstaan
De Volkenbond; opgericht door president Wilson, organisatie die vrede, veiligheid en democratie
stimuleerde -> later droeg organisatie bij aan het voorkomen van kleine conflicten, Duitsland en
Rusland waren niet toegestaan, de nond was zwak omdat ze geen straffen konden opleggen bij
overtreding van afspraken
De VS profiteerde goed van de Eerste Wereldoorlog -> door verstoorde economie in Europa vulde
amerikanen het europese tekort aan landbouwproducten, grondstoffen en industrieproducten aan.
Ook na de oorlog werd er nog op hoog tempo geproduceerd, er was geen sprake van eeuwigdurende
economische groei omdat:
-Er was te hoge productie
, - Er was sprake van een protectionistische politiek -> door hoge invoertarieven waren buitenlandse
producten in VS erg duur -> amerikanen kochten alleen amerikaanse producten
- Er was sprake van ongelijke inkomstenverdeling -> kleine groep rijk, grote groep armer, de armere
werden aangemoedigd om met geleend geld stozuigers, koelkasten of auto's te kopen
- Door slechte controle bij banken konden bedrijven en particulieren meer geld lenen dan goed voor
hun was
Door de snelgroeiende economie steeg de prijs van aandelen snel -> aandelenhandel werd
aantrekkelijker, in oktober 1929 stortte de aandelenhandel op Wall Street onverwacht in; De
Beurskrach het gevolg hiervan was dat mensen massaal hun aandelen gingen verkopen waardoor de
koersen nog verder daalden -> economische crisis -> toenemende werkeloosheid
Amerikaanse politici vertrouwden op het economisch liberalisme -> bij genoeg economische vrijheid
zou de economie zelf herstellen
New Deal – John Maynard Keynes na verkiezing 1932 (bestreed werkloosheid en armoede met grote
projecten en op sociaal terrein maximumwerktijden en minimumlonen)
Beleid; als het goed gaat met economie, moet de overheid afremmen, dit kon door hogere
belastingsheffingen -> hiermee bouwde overheid een spaarpot voor crisistijden
9.2
Februarirevolutie
Tsaar Nicolaas II + kleine groep vertrouwelingen hadden de macht aan de vooravond van de 1e WO,
de kritiek op hem nam toe door veel militaire nederlagen voor Rusland + doordat er te weinig voedsel
werd geleverd aan steden doordat veel treinen in gebruik waren. In februari 1917 resulteerde dit in
demonstraties / grote stakingen + leger weigerde in te grijpen -> tsaar treedde af, er was een
voorlopige regering die wilde hervormingen doorvoeren.
Bolsjewieken = groep radicale communisten
Oktoberrevolutie
Vladimir Lenin "brood, grond, vrede" grond = landbouwgrond die in bezit was van grootgrondbezitters
meer onderling te verdelen, in de Sovjet nam aantal bolsjewieken toe (radicale ideeën) en in oktober
pleegde ze een staatsgreep en zette de voorlopige regering af -> jacht op politieke tegenstanderd
geopend. Lenin liet verkiezing doorgaan en verwachtte dat een groot deel op de bolsjewieken zou
stemmen maar dat was niet zo dus stuurde hij de wel gekozen mensen naar huis en kwam de macht
volledig bij de Sovjet te liggen -> hier hadden bolsjewieken veel invloed
H9: Tijd van wereldoorlogen 1900-1950
1935
Italiaanse dictator Benito Mussolini wilde Italië weer machtig maken, hij viel Ethiopië binnen om de
kracht van zijn leger te testen -> oorlog was moeilijk + kostte veel geld en daarom vroeg hij alle
Italianen hun goud te offeren aan hun vaderland, men gaven hun trouwring als symbool van een
"nieuw huwelijk"
Later ook in Duitsland, eisten dictators blinde gehoorzaamheid en liefde voor het vaderland
9.1
5 grote mogendheden in de 19e eeuw:
Groot-Brittannië, Frankrijk, Oostenrijk-Hongarije, Rusland en Pruisen. Deze landen streefde naar het
in stand houden van een machtsevenwicht want dit was de beste garantie voor vrede
De VS voerden een politiek van isolationisme (een politiek die gericht is op de wens van een land om
zich niet te bemoeien met buitenlandse aangelegenheden) + bemoeiden niet met buitenland
1871: De Duitse eenheidsstaat kwam tot stand, door snelle economische groei + militarisme van het
keizerrijk was er sprake van een verstoring van het machtsevenwicht
In 1913 besteedden de fransen en Britten samen nog maar een kwart meer aan hun defensie als de
Duitsers -> politici in Londen en Parijs werden bezorgd
Europese machtsevenwicht raakte uit balans, hierdoor vormde de mogendheden
bondgenootschappen zodat ze niet alleen zouden staan in tijden van oorlog:
(1) 1882- Duitsland/Oostenrijk-Hongarije/Italië, internationale politiek op elkaar afstemmen +
belofte om elkaar bij conflicten te steunen
(2) Groot-Brittannië/Frankrijk voelden zich bedreigd door Duitsland omdat duitsland begon aan
de bouw van nieuwe moderne oorlogsvloot en de britten vonden dit een bedreiging van de
macht op de wereldzeeën
Hierdoor ontstond de wapenwedloop: elk land land wilde sterker zijn dan andere landen, de Britten
gingen net zoals de Duitsers hun vloot uitbreiden. Doordat de fransen de frans-Duitse oorlog hadden
verloren en dat als een vernedering voelde, gingen ze vanaf 1893 samenwerken met Rusland en later
sloot Groot-Brittannië ook aan.
Op de Balkan woonde volken zoals Oostenrijk-Hongarije en het Turkse rijk, deze volkeren streefden
onder invloed van het nationalisme naar een eigen onafhankelijke staat, Oostenrijk-Hongarije
,bestreed het nationalisme van deze volken fel -> voorkomen dat het land uiteenvalt, hierdoor nam
spanning toe en werd in 1910 duidelijk dat Balkan een kruitvat was
Op 28 Juni 1914 bezocht Franz Ferdinand (O-H kroonprins) + zijn vrouw Sarajevo, dit was de
hoofdstad van Bosnië dit gebied was enkele jaren door Oostenrijk-Hongarije ingenomen. Servische
nationalisten wilde dat O-H Bosnië losliet zodat het gebied zich bij Servië kon aansluiten -> Servische
terroristen pleegde moordaanslag op het paar. Later verklaarde Oostenrijk-Hongarije de oorlog aan
Servië
Doordat Frankrijk en Rusland bondgenoten van elkaar waren zou Duitsland bij een grote Europese
oorlog van 2 kanten bedreigd worden, en om een tweefrontenoorlog te voorkomen was het plan om
eerst snel Frankrijk te verslaan en daarna alle kracht op Rusland te richten.
Om linies van tegenstanders te doorbreken werden er onder andere tanks, vlammenwerpers,
vliegtuigen en gifgas gebruikt.
Ideologisch motief Amerikaanse president Wilson; zorgen dat meer volken hun eigen keuzes konden
maken, in plaats van bezet te zijn door Duitsland of min of meer onderdrukt te worden in een
veelvolkerenstaat
Op 11 November 1918 tekenden de Duitsers de capitulatie
De winnaars van de eerste wereldoorlog kwamen naar Parijs om over een vredesregeling te
onderhandelen, in Het Verdrag van Versailles werden de vredesbepalingen voor DU vastgelegd en
Duitsland had hier niks in te zeggen en werd gestraft -> klein leger + oorlogsschade betalen +
grondgebied afstaan
De Volkenbond; opgericht door president Wilson, organisatie die vrede, veiligheid en democratie
stimuleerde -> later droeg organisatie bij aan het voorkomen van kleine conflicten, Duitsland en
Rusland waren niet toegestaan, de nond was zwak omdat ze geen straffen konden opleggen bij
overtreding van afspraken
De VS profiteerde goed van de Eerste Wereldoorlog -> door verstoorde economie in Europa vulde
amerikanen het europese tekort aan landbouwproducten, grondstoffen en industrieproducten aan.
Ook na de oorlog werd er nog op hoog tempo geproduceerd, er was geen sprake van eeuwigdurende
economische groei omdat:
-Er was te hoge productie
, - Er was sprake van een protectionistische politiek -> door hoge invoertarieven waren buitenlandse
producten in VS erg duur -> amerikanen kochten alleen amerikaanse producten
- Er was sprake van ongelijke inkomstenverdeling -> kleine groep rijk, grote groep armer, de armere
werden aangemoedigd om met geleend geld stozuigers, koelkasten of auto's te kopen
- Door slechte controle bij banken konden bedrijven en particulieren meer geld lenen dan goed voor
hun was
Door de snelgroeiende economie steeg de prijs van aandelen snel -> aandelenhandel werd
aantrekkelijker, in oktober 1929 stortte de aandelenhandel op Wall Street onverwacht in; De
Beurskrach het gevolg hiervan was dat mensen massaal hun aandelen gingen verkopen waardoor de
koersen nog verder daalden -> economische crisis -> toenemende werkeloosheid
Amerikaanse politici vertrouwden op het economisch liberalisme -> bij genoeg economische vrijheid
zou de economie zelf herstellen
New Deal – John Maynard Keynes na verkiezing 1932 (bestreed werkloosheid en armoede met grote
projecten en op sociaal terrein maximumwerktijden en minimumlonen)
Beleid; als het goed gaat met economie, moet de overheid afremmen, dit kon door hogere
belastingsheffingen -> hiermee bouwde overheid een spaarpot voor crisistijden
9.2
Februarirevolutie
Tsaar Nicolaas II + kleine groep vertrouwelingen hadden de macht aan de vooravond van de 1e WO,
de kritiek op hem nam toe door veel militaire nederlagen voor Rusland + doordat er te weinig voedsel
werd geleverd aan steden doordat veel treinen in gebruik waren. In februari 1917 resulteerde dit in
demonstraties / grote stakingen + leger weigerde in te grijpen -> tsaar treedde af, er was een
voorlopige regering die wilde hervormingen doorvoeren.
Bolsjewieken = groep radicale communisten
Oktoberrevolutie
Vladimir Lenin "brood, grond, vrede" grond = landbouwgrond die in bezit was van grootgrondbezitters
meer onderling te verdelen, in de Sovjet nam aantal bolsjewieken toe (radicale ideeën) en in oktober
pleegde ze een staatsgreep en zette de voorlopige regering af -> jacht op politieke tegenstanderd
geopend. Lenin liet verkiezing doorgaan en verwachtte dat een groot deel op de bolsjewieken zou
stemmen maar dat was niet zo dus stuurde hij de wel gekozen mensen naar huis en kwam de macht
volledig bij de Sovjet te liggen -> hier hadden bolsjewieken veel invloed
