Hoofdstuk 1 ‘Wat is de juiste handelwijze’?
Waarden = zijn op zichzelf nastrevenswaardige ervaringen, situaties of
eigenschappen van mensen organisaties of van een samenleving als zodanig
Normen = concrete gedragsregels of handelingsvoorschriften die aangeven wat wij in
bepaalde situaties behoren te doen of na te laten
Moraal = het geheel van normen en waarden van een individu/groep/instelling/cultuur
Ethiek = de wetenschappelijke studie van de moraal. Gaat om de verantwoording
van het antwoord
Verontwaardiging = vorm van woede die je voelt als mensen iets krijgen waar ze
geen recht op hebben
2 uitspraken van de vrije markt economie:
1. Aanspraak op welzijn wordt ingespeeld op de individuele behoeften van de
mens
2. Aanspraak op vrijheid omdat de mens zelf kan kiezen.
Tegenargument op de 2 aanspraken van de vrije markt economie: in noodsituaties is
er geen sprake van vrije keuze, bovendien is het vervullen van alle materiele
behoeften geen garantie voor welzijn.
Welzijn = het gevoel van welbevinden, als het lichamelijk geestelijk en sociaal goed
gaat met de pesoon.
Welvaart = de mate waarin de behoeften met de beschikbare middelen kunnen
worden bevredigd.
Rechtvaardigheid van uit de oudheid = start bij deugdzaamheid
Rechtvaardigheid vanuit de moderniteit = start bij vrijheid
Morele dilemma’s:
- Ontstaat als morele principes onderling tegenstrijdig zijn.
- Of als we niet kunnen voorspellen hoe de omstandigheden waarin we ons
bevinden zich zullen ontwikkelen
- Dilemma is een tweesprong.
- Twee invalshoeken:
1. Deontologische ethiek Kant: wat zijn mijn principes, normen en waarden?
2. Teleologische ethiek utilitarisme: wat zijn de gevolgen voor de belangen
van anderen zoals bijvoorbeeld hun geluk
3 principes van rechtvaardigheid:
- Maximaliseren van welzijn utilitarisme
- Respecteren van vrijheid
- Bevorderen van deugdzaamheid
, Deugdzaamheid
- = het gaat om het bevorderen van de houdingen, neigingen en persoonlijke
kwaliteiten waar een goede samenleving vanaf hangt
- Deugd = een positieve eigenschap waar een persoon over beschikt
Moet het deugdzaam zijn altijd zwaarder wegen dan andere argumenten in ethische
besluitvorming?
- Nee
- Argument vanuit welzijn: vergroten vanuit het belang van nut maximalisatie
van welzijn (utilitarisme)
- Argument vanuit vrijheid: respect hebben voor de universele rechten van de
mens
Welzijn:
- Oog voor pijn en lijden
- Welvaart bevorderen, levenstandaard verhogen, economische groei
stimuleren
- Utilitarisme: grootste geluk voor het grootste aantal mensen nastreven
Vrijheid:
- Vrijheid voor een ieder om zelf keuzes te maken om zijn of haar eigen
opvatting van het juiste leven te kiezen
- Vraagt respect voor de vrijheid van een ieder
- Door b.v. creëren van een vrije markt
- Een rechtvaardige samenleving respecteert de vrijheden van individuen om
hun eigen leven in te richten
- Twee kampen:
o Laissez-fairekamp het respecteren en bevestigen van vrijwillige
keuzes.
o Kamp van de eerlijkheid zorgen dat een ieder een eerlijke kans
heeft.
Waarden = zijn op zichzelf nastrevenswaardige ervaringen, situaties of
eigenschappen van mensen organisaties of van een samenleving als zodanig
Normen = concrete gedragsregels of handelingsvoorschriften die aangeven wat wij in
bepaalde situaties behoren te doen of na te laten
Moraal = het geheel van normen en waarden van een individu/groep/instelling/cultuur
Ethiek = de wetenschappelijke studie van de moraal. Gaat om de verantwoording
van het antwoord
Verontwaardiging = vorm van woede die je voelt als mensen iets krijgen waar ze
geen recht op hebben
2 uitspraken van de vrije markt economie:
1. Aanspraak op welzijn wordt ingespeeld op de individuele behoeften van de
mens
2. Aanspraak op vrijheid omdat de mens zelf kan kiezen.
Tegenargument op de 2 aanspraken van de vrije markt economie: in noodsituaties is
er geen sprake van vrije keuze, bovendien is het vervullen van alle materiele
behoeften geen garantie voor welzijn.
Welzijn = het gevoel van welbevinden, als het lichamelijk geestelijk en sociaal goed
gaat met de pesoon.
Welvaart = de mate waarin de behoeften met de beschikbare middelen kunnen
worden bevredigd.
Rechtvaardigheid van uit de oudheid = start bij deugdzaamheid
Rechtvaardigheid vanuit de moderniteit = start bij vrijheid
Morele dilemma’s:
- Ontstaat als morele principes onderling tegenstrijdig zijn.
- Of als we niet kunnen voorspellen hoe de omstandigheden waarin we ons
bevinden zich zullen ontwikkelen
- Dilemma is een tweesprong.
- Twee invalshoeken:
1. Deontologische ethiek Kant: wat zijn mijn principes, normen en waarden?
2. Teleologische ethiek utilitarisme: wat zijn de gevolgen voor de belangen
van anderen zoals bijvoorbeeld hun geluk
3 principes van rechtvaardigheid:
- Maximaliseren van welzijn utilitarisme
- Respecteren van vrijheid
- Bevorderen van deugdzaamheid
, Deugdzaamheid
- = het gaat om het bevorderen van de houdingen, neigingen en persoonlijke
kwaliteiten waar een goede samenleving vanaf hangt
- Deugd = een positieve eigenschap waar een persoon over beschikt
Moet het deugdzaam zijn altijd zwaarder wegen dan andere argumenten in ethische
besluitvorming?
- Nee
- Argument vanuit welzijn: vergroten vanuit het belang van nut maximalisatie
van welzijn (utilitarisme)
- Argument vanuit vrijheid: respect hebben voor de universele rechten van de
mens
Welzijn:
- Oog voor pijn en lijden
- Welvaart bevorderen, levenstandaard verhogen, economische groei
stimuleren
- Utilitarisme: grootste geluk voor het grootste aantal mensen nastreven
Vrijheid:
- Vrijheid voor een ieder om zelf keuzes te maken om zijn of haar eigen
opvatting van het juiste leven te kiezen
- Vraagt respect voor de vrijheid van een ieder
- Door b.v. creëren van een vrije markt
- Een rechtvaardige samenleving respecteert de vrijheden van individuen om
hun eigen leven in te richten
- Twee kampen:
o Laissez-fairekamp het respecteren en bevestigen van vrijwillige
keuzes.
o Kamp van de eerlijkheid zorgen dat een ieder een eerlijke kans
heeft.
