SAMENVATTING CONTACT
MAKEN MET DRANG EN
DWANG
, Hoofdstuk 1 Ken je doelgroep
1.2 Stadia van verandering
Het wiel van motivatie
Voorbeschouwing
In dit stadium wordt ontkend dat er zich een probleem voordoet of diegene is
zich er zelf niet van bewust dat er iets aan de hand is. Vaak wil de cliënt niet
met je praten, er kan snel sprake zijn van weerstand binnen een gesprek.
Overpeinzing
Dit stadium wordt gekenmerkt door ambivalentie of twijfel. Er kan sprake zijn
van emoties die botsen. Aan de ene kant wil de cliënt wel hulp, maar aan de
andere kant niet. Er is wel enig bewustzijn van problemen binnen dit stadium
alleen zijn er ook twijfels. Er is nog geen concrete motivatie om iets aan het
gedrag te veranderen.
Beslissing
De cliënt besluit, misschien na een goed gesprek met de hulpverlener, dat er
iets zal moeten veranderen. De cliënt heeft binnen deze fase min of meer
een idee hoe dit zou kunnen. In sommige gevallen zijn de ideeën diffuus
iemand wil iets, maar weet eigenlijk niet wat.
Actie
Nadat de cliënt heeft besloten te willen veranderen ga je dit waar maken in
de praktijk. Deze fase kan daadwerkelijk een moment zijn om los te komen
van oude patronen.
Handhaving
Je verandert wat je wilt veranderen, bent goed bezig en de veranderingen
bevallen goed en je houdt dit prima vol. Bij sommige cliënten gaan dit
vanzelf, terwijl een ander hier veel moeite voor moet doen. De veranderingen
worden een deel van je levensstijl en je denkt vrijwel niet meer aan de oude
slechte gedragingen.
Terugval
Na een week, twee maanden, of misschien zelfs drie jaar kan het voorkomen
dat er een oude slechte gewoonte in het gedrag gaan sluipen.
, Hoofdstuk 2 Bereid je voor
2.1 Legitimeer je betrokkenheid
Hulpverlening onder dwang is in principe een beperking van het
zelfbeschikkingsrecht. Dit houdt in dat iedereen zelf vorm mag geven aan zijn
of haar leven. Ingrijpen daarin mag slechts onder strenge voorwaarden. Jouw
bemoeienis als hulpverlener moet je kunnen rechtvaardigen, aldus te
legitimeren.
Die legitimatie geldt de persoon die je benadert (je cliënt), de omgeving van de
persoon, je collega’s en de instelling waarvoor je werkzaam bent, andere
instanties waarbij de persoon betrokken is en uiteindelijk ook de maatschappij.
Dit geld echter ook voor de hulpverlener zelf. Je toont niet alleen aan dat jouw
ingrijpen informeel juist is, maar vooral ook dat jij als sociaal werker voelt dat
jouw ingrijpen gerechtvaardigd en passend is. Indien je onvoldoende voelt dat
je betrokkenheid terecht of gelegitimeerd is, dan straal je dit uit en voelt de
ander dit. Het is daarnaast belangrijk dat je als hulpverlener je acties en de
redenen daarvoor in begrijpelijk Nederlands kan uitleggen. Alleen op deze
manier kan er een gelijkwaardige werkrelatie ontstaan.
2.2 Anticipeer op weerstand
Over het algemeen is weerstand te verwachten bij onvrijwillige cliënten en het
is goed om daarop te anticiperen. De achtergrond informatie van de cliënt kan
je in zulke situaties helpen om de weerstand, het wantrouwen en/of de
geslotenheid van de cliënt te begrijpen.
Tijdens het gesprek kan de weerstand worden omgebogen door als
hulpverlener oprechte nieuwsgierigheid uit te stralen naar de cliënt.
Bijvoorbeeld: door te kijken naar zijn negatieve ervaringen in het verleden, zijn
verwachtingen en motieven. Dit heeft als doel het gesprek om te buigen naar
een werkrelatie tussen de hulpverlener en de cliënt.
2.3 Creëer een veilige uitgangssituatie
Iedere hulpverlener dient voorafgaand aan het eerste gesprek na te denken
over de veiligheid van zichzelf en anderen. Wantrouwen, gebrek aan motivatie
en weerstand kunnen wijzen op een afwijzing. Daarnaast kan het zich uiten in
MAKEN MET DRANG EN
DWANG
, Hoofdstuk 1 Ken je doelgroep
1.2 Stadia van verandering
Het wiel van motivatie
Voorbeschouwing
In dit stadium wordt ontkend dat er zich een probleem voordoet of diegene is
zich er zelf niet van bewust dat er iets aan de hand is. Vaak wil de cliënt niet
met je praten, er kan snel sprake zijn van weerstand binnen een gesprek.
Overpeinzing
Dit stadium wordt gekenmerkt door ambivalentie of twijfel. Er kan sprake zijn
van emoties die botsen. Aan de ene kant wil de cliënt wel hulp, maar aan de
andere kant niet. Er is wel enig bewustzijn van problemen binnen dit stadium
alleen zijn er ook twijfels. Er is nog geen concrete motivatie om iets aan het
gedrag te veranderen.
Beslissing
De cliënt besluit, misschien na een goed gesprek met de hulpverlener, dat er
iets zal moeten veranderen. De cliënt heeft binnen deze fase min of meer
een idee hoe dit zou kunnen. In sommige gevallen zijn de ideeën diffuus
iemand wil iets, maar weet eigenlijk niet wat.
Actie
Nadat de cliënt heeft besloten te willen veranderen ga je dit waar maken in
de praktijk. Deze fase kan daadwerkelijk een moment zijn om los te komen
van oude patronen.
Handhaving
Je verandert wat je wilt veranderen, bent goed bezig en de veranderingen
bevallen goed en je houdt dit prima vol. Bij sommige cliënten gaan dit
vanzelf, terwijl een ander hier veel moeite voor moet doen. De veranderingen
worden een deel van je levensstijl en je denkt vrijwel niet meer aan de oude
slechte gedragingen.
Terugval
Na een week, twee maanden, of misschien zelfs drie jaar kan het voorkomen
dat er een oude slechte gewoonte in het gedrag gaan sluipen.
, Hoofdstuk 2 Bereid je voor
2.1 Legitimeer je betrokkenheid
Hulpverlening onder dwang is in principe een beperking van het
zelfbeschikkingsrecht. Dit houdt in dat iedereen zelf vorm mag geven aan zijn
of haar leven. Ingrijpen daarin mag slechts onder strenge voorwaarden. Jouw
bemoeienis als hulpverlener moet je kunnen rechtvaardigen, aldus te
legitimeren.
Die legitimatie geldt de persoon die je benadert (je cliënt), de omgeving van de
persoon, je collega’s en de instelling waarvoor je werkzaam bent, andere
instanties waarbij de persoon betrokken is en uiteindelijk ook de maatschappij.
Dit geld echter ook voor de hulpverlener zelf. Je toont niet alleen aan dat jouw
ingrijpen informeel juist is, maar vooral ook dat jij als sociaal werker voelt dat
jouw ingrijpen gerechtvaardigd en passend is. Indien je onvoldoende voelt dat
je betrokkenheid terecht of gelegitimeerd is, dan straal je dit uit en voelt de
ander dit. Het is daarnaast belangrijk dat je als hulpverlener je acties en de
redenen daarvoor in begrijpelijk Nederlands kan uitleggen. Alleen op deze
manier kan er een gelijkwaardige werkrelatie ontstaan.
2.2 Anticipeer op weerstand
Over het algemeen is weerstand te verwachten bij onvrijwillige cliënten en het
is goed om daarop te anticiperen. De achtergrond informatie van de cliënt kan
je in zulke situaties helpen om de weerstand, het wantrouwen en/of de
geslotenheid van de cliënt te begrijpen.
Tijdens het gesprek kan de weerstand worden omgebogen door als
hulpverlener oprechte nieuwsgierigheid uit te stralen naar de cliënt.
Bijvoorbeeld: door te kijken naar zijn negatieve ervaringen in het verleden, zijn
verwachtingen en motieven. Dit heeft als doel het gesprek om te buigen naar
een werkrelatie tussen de hulpverlener en de cliënt.
2.3 Creëer een veilige uitgangssituatie
Iedere hulpverlener dient voorafgaand aan het eerste gesprek na te denken
over de veiligheid van zichzelf en anderen. Wantrouwen, gebrek aan motivatie
en weerstand kunnen wijzen op een afwijzing. Daarnaast kan het zich uiten in
