Archeologisch Vooronderzoek
Les 1
Introductie module
Methoden en technieken IVO-O:
Waarom?
- Opsporen van vindplaatsen
- Prospectief onderzoek
Wat?
- AMZ-cyclus
- Verschillende methoden en technieken
- Boorgrids
- Waardering
- Buitenland
- Waterbodem
Digitale meetmethoden en -technieken:
Waarom?
- Digitaal verwerken van gegevens
Wat?
- GPS
- Total station
Lessen:
- Hoorcolleges
Literatuur:
- KNA versie 4.1
- Reader landmeten (op BlackBoard)
- Powerpoints colleges
- Opdrachten
Algemene HBO-vaardigheden
Lessen:
- Hoor- en werkcollege
Toetsing:
Archeologisch vooronderzoek
- MONDELINGE TOETS
Individueel
10 minuten landmeten
10 minuten IVO-O
Alle inhoud colleges
Inhoud reader landmeter
Totaal 100 punten
Open vragen
- Meerdere dagen gereserveerd voor de toets. Je wordt ingedeeld
,HBO-vaardigheden
- Onderdeel van beroepsproduct (na de zomer
Landmeten hoorcollege 1
- 5 hoorcolleges
- 4 praktijklessen (waarschijnlijk naar na de zomer)
Opstellen
Inmeten
Uitzetten
Meten met RTS en GPS
- Projectopdracht (waarschijnlijk naar na de zomer)
17 juni oefentoets
Landmeten:
Zonder landmeten hebben archeologische opgravingen geen enkele wetenschappelijke
waarde. Waar wordt wat gevonden? Hoe komt het juist op die locatie?
Opgravingsputten/proefsleuven op de juiste plaats laten graven en niet fout (en tot de juiste
diepte)
0 GON
Meten is weten
Voordelen digitaal meten t.o.v. analoog meten:
- Rekenwerk
- Sneller in het veld
- Hij onthoudt de metingen 300 GON 100 GON
- Total station onthoudt de vorige punten
- Nauwkeurigheid tot 1 mm nauwkeurig.
- Meet ook hoeken
- Niet in graden maar in GON (cirkel is 400 GON)
- Landmeter berekent X, Y (in RD) en Z
coördinaat.
- 0 punt van Nederland in Amersfoort, maar dan
heb je ook negatieve coördinaten, dus het 0 200 GON
punt is verplaatst naar Parijs.
- Landmeter meet met hoeken en afstanden (dan krijg je pythagoras).
- Rekenmachine staat op graden (DEG), maar je kan hem omzetten naar gon (GRAD)
Theodoliet: horizontaal, verticaal, hoeken
Tachymeter, horizontaal, verticaal, hoeken, afstanden
Totalstation: horizontaal, verticaal, hoeken, afstanden, opslaan gegevens +uitrekenen
Bijkomende ontwikkelingen: totalstation minimaal 2 personen. Met computer kan je op
afstand totalstation besturen, dan kan je het alleen doen. Lasermeting: hoeft niet altijd op
reflector komen. Dat is makkelijker, maar wel duurder. Kost 25.000 euro per stuk.
Totalstation die op afstand bestuurd kan worden: RTS (Robotic Total Station). En met laser
meten. Kost 50.000 euro per stuk.
,Hoe stel je een TS op?
Plaats uw statief zo goed mogelijk boven het opstelpunt (horizontaal)
1. Centreer de laser op het opstel punt (meetspijker) met de stelschroeven
2. Laat de grove bel (doosniveau) inspelen met de poten van het statief
3. Laat de nauwkeurige bel (buisniveau) inspelen met de stelschroeven
4. Centreer de laser opnieuw op het opstelpunt maar nu dmv schuiven
5. Laat de nauwkeurige bel nogmaals inspelen met de stelschroeven
Controleer het werk. Niet OK terug naar stap 4.
Er bestaan ook total station met centreer kijker ipv laser
Hoe laat je een buisniveau inspelen?
Draaien aan de knoppen!
Wat is inmeten?
Toestel staat gecentreerd en waterpas
Assenstelsel bepalen
Coördinaat standplaats bepalen
Oriënteren op oriëntatiepunt en coördinaten ingeven. OPGELET!
Het meten zelf
Door de kijker kijken
1. Kruisdraden scherp
2. Richten dan beeld scherp
Meten (toestel slaagt gegevens op)
Nacontrole!!
Wat kan je inmeten?
Codes meegeven aan de ingemeten punten
Les 2
VEILIGHEID:
Voorzichtig met lasers (ogen)
Voorzichtig met de zon (ogen en huid), aangepaste kledij
Verkeer, voorzichtig met andere
Hoe ga je met een TS om?
Instrument
, • Transporteer in koffer
• Hand om handvat zolang bout niet vast
• Voorzichtig 1 statiefpoot tegelijk verstellen
• Niet onbeheerd achter laten
• Schoonhouden en niet te nat laten worden
• Regenhoes gebruiken en koffer dicht
• Binnen koffer open, niet nat opslaan
Metingen
• Zorgvuldig opstellen en meten
• Warmtetrillingen, regen enz.
• Instrument niet verstoren
• Niet bijstellen tijdens metingen
• Controleer waterpas, centrering en oriëntering na afloop
• Meet belangrijke punten 2x onafhankelijk
• Back-up je metingen
• Zie BB
Afstand en hoogte tussen 2 punten
Gebruikte afkortingen:
HR horizontale hoek rechtsom
V verticale hoek
SD schuine afstand
HD horizontale afstand
VD verticale afstand
instr. instrument
refl. reflectorhoogte
ht. hoogte
Les 1
Introductie module
Methoden en technieken IVO-O:
Waarom?
- Opsporen van vindplaatsen
- Prospectief onderzoek
Wat?
- AMZ-cyclus
- Verschillende methoden en technieken
- Boorgrids
- Waardering
- Buitenland
- Waterbodem
Digitale meetmethoden en -technieken:
Waarom?
- Digitaal verwerken van gegevens
Wat?
- GPS
- Total station
Lessen:
- Hoorcolleges
Literatuur:
- KNA versie 4.1
- Reader landmeten (op BlackBoard)
- Powerpoints colleges
- Opdrachten
Algemene HBO-vaardigheden
Lessen:
- Hoor- en werkcollege
Toetsing:
Archeologisch vooronderzoek
- MONDELINGE TOETS
Individueel
10 minuten landmeten
10 minuten IVO-O
Alle inhoud colleges
Inhoud reader landmeter
Totaal 100 punten
Open vragen
- Meerdere dagen gereserveerd voor de toets. Je wordt ingedeeld
,HBO-vaardigheden
- Onderdeel van beroepsproduct (na de zomer
Landmeten hoorcollege 1
- 5 hoorcolleges
- 4 praktijklessen (waarschijnlijk naar na de zomer)
Opstellen
Inmeten
Uitzetten
Meten met RTS en GPS
- Projectopdracht (waarschijnlijk naar na de zomer)
17 juni oefentoets
Landmeten:
Zonder landmeten hebben archeologische opgravingen geen enkele wetenschappelijke
waarde. Waar wordt wat gevonden? Hoe komt het juist op die locatie?
Opgravingsputten/proefsleuven op de juiste plaats laten graven en niet fout (en tot de juiste
diepte)
0 GON
Meten is weten
Voordelen digitaal meten t.o.v. analoog meten:
- Rekenwerk
- Sneller in het veld
- Hij onthoudt de metingen 300 GON 100 GON
- Total station onthoudt de vorige punten
- Nauwkeurigheid tot 1 mm nauwkeurig.
- Meet ook hoeken
- Niet in graden maar in GON (cirkel is 400 GON)
- Landmeter berekent X, Y (in RD) en Z
coördinaat.
- 0 punt van Nederland in Amersfoort, maar dan
heb je ook negatieve coördinaten, dus het 0 200 GON
punt is verplaatst naar Parijs.
- Landmeter meet met hoeken en afstanden (dan krijg je pythagoras).
- Rekenmachine staat op graden (DEG), maar je kan hem omzetten naar gon (GRAD)
Theodoliet: horizontaal, verticaal, hoeken
Tachymeter, horizontaal, verticaal, hoeken, afstanden
Totalstation: horizontaal, verticaal, hoeken, afstanden, opslaan gegevens +uitrekenen
Bijkomende ontwikkelingen: totalstation minimaal 2 personen. Met computer kan je op
afstand totalstation besturen, dan kan je het alleen doen. Lasermeting: hoeft niet altijd op
reflector komen. Dat is makkelijker, maar wel duurder. Kost 25.000 euro per stuk.
Totalstation die op afstand bestuurd kan worden: RTS (Robotic Total Station). En met laser
meten. Kost 50.000 euro per stuk.
,Hoe stel je een TS op?
Plaats uw statief zo goed mogelijk boven het opstelpunt (horizontaal)
1. Centreer de laser op het opstel punt (meetspijker) met de stelschroeven
2. Laat de grove bel (doosniveau) inspelen met de poten van het statief
3. Laat de nauwkeurige bel (buisniveau) inspelen met de stelschroeven
4. Centreer de laser opnieuw op het opstelpunt maar nu dmv schuiven
5. Laat de nauwkeurige bel nogmaals inspelen met de stelschroeven
Controleer het werk. Niet OK terug naar stap 4.
Er bestaan ook total station met centreer kijker ipv laser
Hoe laat je een buisniveau inspelen?
Draaien aan de knoppen!
Wat is inmeten?
Toestel staat gecentreerd en waterpas
Assenstelsel bepalen
Coördinaat standplaats bepalen
Oriënteren op oriëntatiepunt en coördinaten ingeven. OPGELET!
Het meten zelf
Door de kijker kijken
1. Kruisdraden scherp
2. Richten dan beeld scherp
Meten (toestel slaagt gegevens op)
Nacontrole!!
Wat kan je inmeten?
Codes meegeven aan de ingemeten punten
Les 2
VEILIGHEID:
Voorzichtig met lasers (ogen)
Voorzichtig met de zon (ogen en huid), aangepaste kledij
Verkeer, voorzichtig met andere
Hoe ga je met een TS om?
Instrument
, • Transporteer in koffer
• Hand om handvat zolang bout niet vast
• Voorzichtig 1 statiefpoot tegelijk verstellen
• Niet onbeheerd achter laten
• Schoonhouden en niet te nat laten worden
• Regenhoes gebruiken en koffer dicht
• Binnen koffer open, niet nat opslaan
Metingen
• Zorgvuldig opstellen en meten
• Warmtetrillingen, regen enz.
• Instrument niet verstoren
• Niet bijstellen tijdens metingen
• Controleer waterpas, centrering en oriëntering na afloop
• Meet belangrijke punten 2x onafhankelijk
• Back-up je metingen
• Zie BB
Afstand en hoogte tussen 2 punten
Gebruikte afkortingen:
HR horizontale hoek rechtsom
V verticale hoek
SD schuine afstand
HD horizontale afstand
VD verticale afstand
instr. instrument
refl. reflectorhoogte
ht. hoogte
