Aantekeningen kennisclips arbeidsrecht
Week 1
Kennisclip 1: definitie, doelgroep en doel
Definitie
Het geheel van rechtsregels dat betrekking heeft op de arbeidsverhouding van de onzelfstandige
beroepsbevolking in de private en publieke sector.
* Functioneel rechtsgebied: regulering van de arbeidsverhouding en niet de juridische aard
van de regels. Mix van publiek en privaatrecht.
Doelgroep
- Mensen die betaalde arbeid verrichten
- Beroepsbevolking:
* Zelfstandige: mensen die niet in dienst van een ander werken.
* Onzelfstandige: mensen die in dienst van een ander (werkgever) werken. werken onder
arbeidsovereenkomst.
Platformwerkers: (schijn)zelfstandige arbeid
Werkers die via online platformen o.b.v. zzp contract werken. Dit zijn eigenlijk wel werknemers.
Rechters hebben verzocht om dit bij wet te regelen.
Arbeidsovereenkomst al entreebiljet voor…
- Ontslagbescherming
- Loon bij ziekte, vakantierechten, informatierechten, goed werkgeverschap.
- Buiten BW: bescherming door andere wettelijke regelingen voor werknemers: Wet minimumloon
bv.
Arbeidsovereenkomst (iao): een bijzondere overeenkomst
- In het arbeidsrecht gaat het om het regelen van de verhouding tussen degene die in
afhankelijkheid arbeid verricht en degene die van die arbeid gebruik maakt.
Waarom zijn de waarborgen nodig?
- Door de dubbele afhankelijkheid. Werknemer is zowel juridisch ongelijk (gezagsverhouding) aan de
werkgever, als ook economisch.
- Hij is immers doorgaans voor zijn levensonderhoud afhankelijk van het hebben van een baan.
- Dit is dus gebaseerd op de ongelijkheidscompensatiebeginsel.
Doel (belangrijkste grondslag) arbeidsrecht: ongelijkheidscompensatie van de werknemer ten
aanzien van de werkgever
Kennisclip 2: technieken en bronnen van het arbeidsrecht
Technieken om ongelijkheid te compenseren:
- Dwingend recht: contractsvrijheid wordt begrensd of geheel
- Privacy of the fact/wezen gaat voor schijn: de schijnsituatie op papier wordt doorgeprikt, er wordt
alleen op de dadawerkelijke uitvoering gelet.
- Collectieve arbeidsvoorwaardenvorming: werknemers worden door vakbonden en
ondernemingsraden vertegenwoordigd
- Bescherming via de sociale zekerheid (werknemersverzekeringen).
,Waarom dwingend recht?
Minder zwart wit dan je zou denken. Er kan namelijk ten gunste van de werknemer af
(=gunstigheidsbeginsel).
- 3 kwart dwingend: alleen bij CAO afwijken.
- 5/8 dwingend: er moet schriftelijk akkoord zijn met de medezeggenschapsraad (vaan OR)
- Semi dwingend: positief of negatief afwijken door het schriftelijk op te stellen (kan CAO,
personeelsreglement, kan arbeidsovereenkomst).
Hoe herken je ze? Dit staat in de wet zelf aangegeven.
Collectieve arbeidsovereenkomst (cao)
Vakbonden en werkgever(sorganisatie) sluiten collectieve arbeidsovereenkomsten voor sector of
onderneming.
- Gestimuleerd via driekwartdwingend recht.
Waarom collectieve arbeidsverhouding
De gemeenschap tussen de arbeiders ligt in de noodzakelijkheid om gezamenlijk voor beter
arbeidsvoorwaarden te strijden.
De werkgever worden tot gemeenschap gedrongen door hun gezamenlijk verweer tegen den aanval
der arbeiders én door de economische noodzakelijkheid tot concurrentiebeperking.
Voordelen cao’s
- Regels door ‘’eigen kring’’ en dus meer draagvlak en arbeidsrust.
- Maatwerk per sector of bedrijf.
- Sneller dan wetgeving.
- Eenheidsregeling, dus lage transactiekosten (dus veel efficiënter).
Door de meerdere collectieve arbeidsovereenkomst werd het vestigingsklimaat in NL beter.
Het Poldermodel
Stelsel van georganiseerde arbeidsverhoudingen. Bestaat uit
verschillende niveaus van sociale rechtsvormingen.
Bronnen van arbeidsrecht
In arbeidsrecht andere hiërarchie dan gebruikelijk, namelijk
hiërarchie op grond van gunstigheid (gunstigheidsbeginsel). Als
partijen bij de individuele arbeidsovereenkomst dat gunstiger is
dan bijv. de cao, dan mag de individuele arbeidsovereenkomst
voor gaan.
,Kennisclip 3: elementen van de arbeidsovereenkomst
Soorten overeenkomsten:
- Overeenkomst tot aanneming van werk (art. 7:750 BW):
* Opdrachtgever – aannemer: denk aan grasmaaien, in de bouw.
* Werk van stoffelijke aard: werk dat tot stand komt, kun je aanraken.
- Overeenkomst tot opdracht (art. 7:400 BW):
* Opdrachtgever – opdrachtnemer
* NIET: werk van stoffelijke aard, het bewaren van zaken, uitgeven werken, het vervoeren
van personen of zaken. = soort restcategorie.
- Arbeidsovereenkomst (art. 7:610 BW): overeenkomst waarbij de ene partij, de werknemer, zich
verbindt in dienst van de andere partij, de werkgever, tegen loon gedurende zekere tijd arbeid te
verrichten.
Elementen arbeidsovereenkomst:
- Loon: beloning voor de verrichte arbeid.
* Mag ook in natura of kost/inwoning. Ook al is het minder dat het minimum, dan is het toch
loon.
- Arbeid: er moet sprake zijn van reële prestatie (niet voor de show) en van persoonlijke arbeid (art.
7:659 BW), beschikbaar zijn om arbeid te verrichten kan ook arbeid zijn.
- In dienst van andere partij (gezag): ondergeschiktheid en beperkte vrijheid.
- (Gedurende zekere tijd):
Gezagsverhouding
- Kan vele vormen aannemen
- Het is niet noodzakelijk dat WG de inhoud van de werkzaamheden bepaalt.
- Voldoende is dat WG aanwijzingen kan geven die de WN moet opvolgen
* Instructiebevoegdheid
Formeel gezag: gaat om de bevoegdheid om te bepalen wat de werknemer moet doen, hoe hij het
moet doen en wanneer hij het moet doen.
Materieel gezag: om te bepalen welke taken de werknemer moet uitvoeren en hoe hij deze taken
moet uitvoeren.
Kennisclip 4: kwalificatie van de overeenkomst
Alleen arbeidsovereenkomst brengt de rechten van werknemers met zich mee.
Toetsen of er sprake is van een arbeidsovereenkomst
- HR Groen/Schroevers: wat tussen de partijen heeft te gelden, wordt bepaald door hetgeen hun bij
het sluiten van de ovk voor ogen stond, mede in aanmerking genomen de wijze waarop zij de ovk
feitelijk hebben uitgevoerd en aldus daaraan inhoud hebben gegeven.
- De kwalificatie van partijen zelf is van belang, maar niet doorslaggevend.
- Het gaat om het ‘totale plaatje’ (= holistische bandering), waarbij ook partijbedoeling in
ogenschouw genomen werd.
- Maatschappelijke positie van partijen: HR mnr. Groen ij ben belastingdocent, dus jij weet hoe het
zit. Dus mocht Schoevers de ovk beëindigen
Nuancering van Groen/Schroevers X/Gemeente Amsterdam
Nog steeds de holistische benadering, maar de bedoeling van partijen speelt geen rol bij de vraag of
, de overeenkomst moet worden aangemerkt als arbeidsovereenkomst.
Nu toetsing door 2 stappen
1. Eerst uitleg van de overeengekomen rechten en plichten met Haviltex-norm
2. Dan de kwalificatie (beoordelen of die overeenkomst de kenmerken van de arbeidsovereenkomst
heeft). Arbeid, loon en gezag.
Hof Amsterdam, 16 feb 2021 Deliveroo
Arbeid:
- Deliveroo geeft aan de bezorgers een grote mate van vrijheid om zich aan te melden wanneer zij
willen en om aangeboden ritten al dan niet te accepteren.
- Vervangingsmogelijkheid is aanwezig, maar deze is niet onverenigbaar met een AOK.
Veel vrijheid
Loon en gezag:
- Loon wordt eenzijdig door Deliveroo vastgesteld. Dit wijst eerder op de aanwezigheid van OVK, dan
op afwezigheid.
- De aard van de werkzaamheden brengt met zich mee dat er weinig aanwijzingen gegeven hoeven
te worden.
- GPS-systeem geeft vergaande controlemogelijkheden.
- Algoritme stuurt bezorgers.
Hoe Deliveroo werkzaamheden door bezorgers laat uitoefenen, duidt eerder op gezagsrelatie.
Rechtsvermoeden bestaan arbeidsovereenkomst (art. 7:610a BW)
- Arbeid tegen beloning
- 3 achtereenvolgende maanden
- Iedere week (al is het maar een uurtje) of 20 uur per maand werken.
Maar, weerlegbaar rechtsvermoeden: de werkgever kan dit weerleggen. De bewijslast ligt dus bij
werkgever.
Kennisclip 5: soorten arbeidsovereenkomsten
Typisch, standaard Atypisch, niet standaard/flex contracten
Fulltime aok voor onbepaalde tijd Aok voor bepaalde tijd
Oproepovereenkomst
Uitzendovereenkomst
Arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd
- Eindigt van rechtswege (art. 7:667 lid 1 BW).
- Soms is opzegging toch nodig, zie lid 2 van art. 7:667 BW
Ketenregeling (7:668a BW)
- Meerdere contracten die achter elkaar een keten vormen.
Oproepcontracten
- Nul-urencontracten: arbeidsovereenkomst met uitgestelde prestatieplicht
- Min-max-contracten= deeltijdcontract met een oproepclausule
- Voorovereenkomst = raamovereenkomst waarin basisafspraken zijn vastgelegd. Is niet hetzelfde als
arbeidsovereenkomst.
- Ook ‘gewone’ werknemers kunnen soms een oproepdienst hebben.
Week 1
Kennisclip 1: definitie, doelgroep en doel
Definitie
Het geheel van rechtsregels dat betrekking heeft op de arbeidsverhouding van de onzelfstandige
beroepsbevolking in de private en publieke sector.
* Functioneel rechtsgebied: regulering van de arbeidsverhouding en niet de juridische aard
van de regels. Mix van publiek en privaatrecht.
Doelgroep
- Mensen die betaalde arbeid verrichten
- Beroepsbevolking:
* Zelfstandige: mensen die niet in dienst van een ander werken.
* Onzelfstandige: mensen die in dienst van een ander (werkgever) werken. werken onder
arbeidsovereenkomst.
Platformwerkers: (schijn)zelfstandige arbeid
Werkers die via online platformen o.b.v. zzp contract werken. Dit zijn eigenlijk wel werknemers.
Rechters hebben verzocht om dit bij wet te regelen.
Arbeidsovereenkomst al entreebiljet voor…
- Ontslagbescherming
- Loon bij ziekte, vakantierechten, informatierechten, goed werkgeverschap.
- Buiten BW: bescherming door andere wettelijke regelingen voor werknemers: Wet minimumloon
bv.
Arbeidsovereenkomst (iao): een bijzondere overeenkomst
- In het arbeidsrecht gaat het om het regelen van de verhouding tussen degene die in
afhankelijkheid arbeid verricht en degene die van die arbeid gebruik maakt.
Waarom zijn de waarborgen nodig?
- Door de dubbele afhankelijkheid. Werknemer is zowel juridisch ongelijk (gezagsverhouding) aan de
werkgever, als ook economisch.
- Hij is immers doorgaans voor zijn levensonderhoud afhankelijk van het hebben van een baan.
- Dit is dus gebaseerd op de ongelijkheidscompensatiebeginsel.
Doel (belangrijkste grondslag) arbeidsrecht: ongelijkheidscompensatie van de werknemer ten
aanzien van de werkgever
Kennisclip 2: technieken en bronnen van het arbeidsrecht
Technieken om ongelijkheid te compenseren:
- Dwingend recht: contractsvrijheid wordt begrensd of geheel
- Privacy of the fact/wezen gaat voor schijn: de schijnsituatie op papier wordt doorgeprikt, er wordt
alleen op de dadawerkelijke uitvoering gelet.
- Collectieve arbeidsvoorwaardenvorming: werknemers worden door vakbonden en
ondernemingsraden vertegenwoordigd
- Bescherming via de sociale zekerheid (werknemersverzekeringen).
,Waarom dwingend recht?
Minder zwart wit dan je zou denken. Er kan namelijk ten gunste van de werknemer af
(=gunstigheidsbeginsel).
- 3 kwart dwingend: alleen bij CAO afwijken.
- 5/8 dwingend: er moet schriftelijk akkoord zijn met de medezeggenschapsraad (vaan OR)
- Semi dwingend: positief of negatief afwijken door het schriftelijk op te stellen (kan CAO,
personeelsreglement, kan arbeidsovereenkomst).
Hoe herken je ze? Dit staat in de wet zelf aangegeven.
Collectieve arbeidsovereenkomst (cao)
Vakbonden en werkgever(sorganisatie) sluiten collectieve arbeidsovereenkomsten voor sector of
onderneming.
- Gestimuleerd via driekwartdwingend recht.
Waarom collectieve arbeidsverhouding
De gemeenschap tussen de arbeiders ligt in de noodzakelijkheid om gezamenlijk voor beter
arbeidsvoorwaarden te strijden.
De werkgever worden tot gemeenschap gedrongen door hun gezamenlijk verweer tegen den aanval
der arbeiders én door de economische noodzakelijkheid tot concurrentiebeperking.
Voordelen cao’s
- Regels door ‘’eigen kring’’ en dus meer draagvlak en arbeidsrust.
- Maatwerk per sector of bedrijf.
- Sneller dan wetgeving.
- Eenheidsregeling, dus lage transactiekosten (dus veel efficiënter).
Door de meerdere collectieve arbeidsovereenkomst werd het vestigingsklimaat in NL beter.
Het Poldermodel
Stelsel van georganiseerde arbeidsverhoudingen. Bestaat uit
verschillende niveaus van sociale rechtsvormingen.
Bronnen van arbeidsrecht
In arbeidsrecht andere hiërarchie dan gebruikelijk, namelijk
hiërarchie op grond van gunstigheid (gunstigheidsbeginsel). Als
partijen bij de individuele arbeidsovereenkomst dat gunstiger is
dan bijv. de cao, dan mag de individuele arbeidsovereenkomst
voor gaan.
,Kennisclip 3: elementen van de arbeidsovereenkomst
Soorten overeenkomsten:
- Overeenkomst tot aanneming van werk (art. 7:750 BW):
* Opdrachtgever – aannemer: denk aan grasmaaien, in de bouw.
* Werk van stoffelijke aard: werk dat tot stand komt, kun je aanraken.
- Overeenkomst tot opdracht (art. 7:400 BW):
* Opdrachtgever – opdrachtnemer
* NIET: werk van stoffelijke aard, het bewaren van zaken, uitgeven werken, het vervoeren
van personen of zaken. = soort restcategorie.
- Arbeidsovereenkomst (art. 7:610 BW): overeenkomst waarbij de ene partij, de werknemer, zich
verbindt in dienst van de andere partij, de werkgever, tegen loon gedurende zekere tijd arbeid te
verrichten.
Elementen arbeidsovereenkomst:
- Loon: beloning voor de verrichte arbeid.
* Mag ook in natura of kost/inwoning. Ook al is het minder dat het minimum, dan is het toch
loon.
- Arbeid: er moet sprake zijn van reële prestatie (niet voor de show) en van persoonlijke arbeid (art.
7:659 BW), beschikbaar zijn om arbeid te verrichten kan ook arbeid zijn.
- In dienst van andere partij (gezag): ondergeschiktheid en beperkte vrijheid.
- (Gedurende zekere tijd):
Gezagsverhouding
- Kan vele vormen aannemen
- Het is niet noodzakelijk dat WG de inhoud van de werkzaamheden bepaalt.
- Voldoende is dat WG aanwijzingen kan geven die de WN moet opvolgen
* Instructiebevoegdheid
Formeel gezag: gaat om de bevoegdheid om te bepalen wat de werknemer moet doen, hoe hij het
moet doen en wanneer hij het moet doen.
Materieel gezag: om te bepalen welke taken de werknemer moet uitvoeren en hoe hij deze taken
moet uitvoeren.
Kennisclip 4: kwalificatie van de overeenkomst
Alleen arbeidsovereenkomst brengt de rechten van werknemers met zich mee.
Toetsen of er sprake is van een arbeidsovereenkomst
- HR Groen/Schroevers: wat tussen de partijen heeft te gelden, wordt bepaald door hetgeen hun bij
het sluiten van de ovk voor ogen stond, mede in aanmerking genomen de wijze waarop zij de ovk
feitelijk hebben uitgevoerd en aldus daaraan inhoud hebben gegeven.
- De kwalificatie van partijen zelf is van belang, maar niet doorslaggevend.
- Het gaat om het ‘totale plaatje’ (= holistische bandering), waarbij ook partijbedoeling in
ogenschouw genomen werd.
- Maatschappelijke positie van partijen: HR mnr. Groen ij ben belastingdocent, dus jij weet hoe het
zit. Dus mocht Schoevers de ovk beëindigen
Nuancering van Groen/Schroevers X/Gemeente Amsterdam
Nog steeds de holistische benadering, maar de bedoeling van partijen speelt geen rol bij de vraag of
, de overeenkomst moet worden aangemerkt als arbeidsovereenkomst.
Nu toetsing door 2 stappen
1. Eerst uitleg van de overeengekomen rechten en plichten met Haviltex-norm
2. Dan de kwalificatie (beoordelen of die overeenkomst de kenmerken van de arbeidsovereenkomst
heeft). Arbeid, loon en gezag.
Hof Amsterdam, 16 feb 2021 Deliveroo
Arbeid:
- Deliveroo geeft aan de bezorgers een grote mate van vrijheid om zich aan te melden wanneer zij
willen en om aangeboden ritten al dan niet te accepteren.
- Vervangingsmogelijkheid is aanwezig, maar deze is niet onverenigbaar met een AOK.
Veel vrijheid
Loon en gezag:
- Loon wordt eenzijdig door Deliveroo vastgesteld. Dit wijst eerder op de aanwezigheid van OVK, dan
op afwezigheid.
- De aard van de werkzaamheden brengt met zich mee dat er weinig aanwijzingen gegeven hoeven
te worden.
- GPS-systeem geeft vergaande controlemogelijkheden.
- Algoritme stuurt bezorgers.
Hoe Deliveroo werkzaamheden door bezorgers laat uitoefenen, duidt eerder op gezagsrelatie.
Rechtsvermoeden bestaan arbeidsovereenkomst (art. 7:610a BW)
- Arbeid tegen beloning
- 3 achtereenvolgende maanden
- Iedere week (al is het maar een uurtje) of 20 uur per maand werken.
Maar, weerlegbaar rechtsvermoeden: de werkgever kan dit weerleggen. De bewijslast ligt dus bij
werkgever.
Kennisclip 5: soorten arbeidsovereenkomsten
Typisch, standaard Atypisch, niet standaard/flex contracten
Fulltime aok voor onbepaalde tijd Aok voor bepaalde tijd
Oproepovereenkomst
Uitzendovereenkomst
Arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd
- Eindigt van rechtswege (art. 7:667 lid 1 BW).
- Soms is opzegging toch nodig, zie lid 2 van art. 7:667 BW
Ketenregeling (7:668a BW)
- Meerdere contracten die achter elkaar een keten vormen.
Oproepcontracten
- Nul-urencontracten: arbeidsovereenkomst met uitgestelde prestatieplicht
- Min-max-contracten= deeltijdcontract met een oproepclausule
- Voorovereenkomst = raamovereenkomst waarin basisafspraken zijn vastgelegd. Is niet hetzelfde als
arbeidsovereenkomst.
- Ook ‘gewone’ werknemers kunnen soms een oproepdienst hebben.
