Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 – neuropsychologische revalidatie introductie.........................................................................4
Cognitie.................................................................................................................................................................5
De behandeling.....................................................................................................................................................6
Hoorcollege 2 – revalidatie van geheugenstoornissen....................................................................................8
Opnieuw aanleren...............................................................................................................................................13
Drill & practice................................................................................................................................................14
Mnemonics (ezelsbruggetjes)........................................................................................................................14
Conditionering................................................................................................................................................15
Vanishing cues en spaced retrieval................................................................................................................15
Errorless learning............................................................................................................................................15
Externe compensatie......................................................................................................................................18
CogMed..........................................................................................................................................................18
Dementie........................................................................................................................................................19
Casuïstiek – milde tot matige problematiek..................................................................................................19
Hoorcollege 3 – Psychologische behandeling................................................................................................ 22
Introductie...........................................................................................................................................................22
Behandelingen....................................................................................................................................................24
CGT.................................................................................................................................................................24
ACT......................................................................................................................................................................29
Neuropsychotherapie..........................................................................................................................................31
Hoorcollege 4 – kinderrevalidatie................................................................................................................. 33
Cerebrale parese.................................................................................................................................................34
Oorzaken van Cerebrale parese.....................................................................................................................35
Prevalentie......................................................................................................................................................35
Casus CP..........................................................................................................................................................35
Niet aangeboren hersenletsel.............................................................................................................................36
Behandeling NAH................................................................................................................................................36
Neuropsychologisch onderzoek.....................................................................................................................37
Collge 5: Revalidatie bij afasie – Anoek Rolink.............................................................................................. 39
Fasen in herstel...................................................................................................................................................39
Model Ellis & Young............................................................................................................................................41
Taalniveaus.........................................................................................................................................................42
Semantiek.......................................................................................................................................................42
Fonologie........................................................................................................................................................43
Stoornis in auditieve verwerking....................................................................................................................43
Syntactische problemen.................................................................................................................................44
Therapieën..........................................................................................................................................................44
1
,Hoorcollege 6 - Neglect................................................................................................................................ 46
Neglect................................................................................................................................................................46
Neglect syndroom en hemianopsie................................................................................................................46
Consequenties van neglect.............................................................................................................................47
Neglect: diagnostiek...........................................................................................................................................47
Neglect: 3D ruimte.........................................................................................................................................48
Neglect drempelmetingen..................................................................................................................................49
Neglect: ecologische validiteit............................................................................................................................50
Neglect technologie........................................................................................................................................50
Neglect: links versus rechts............................................................................................................................51
Spontaan herstel van neglect.........................................................................................................................52
Behandelingen....................................................................................................................................................52
Visuele scanning training................................................................................................................................53
Prisma adaptatie.............................................................................................................................................53
Scan+ training.................................................................................................................................................55
Neglect praktijk...............................................................................................................................................55
Hoorcollege 7 – revalidatie van motoriek en taststoornissen........................................................................56
Cognitieve revalidatie van motorische stoornissen............................................................................................56
Constraint Induced Motor Therapy................................................................................................................56
Motor imagery................................................................................................................................................57
Spiegeltherapie...............................................................................................................................................59
Casus oefeningen............................................................................................................................................59
Apraxie................................................................................................................................................................60
Revalidatie van apraxie...................................................................................................................................60
Gebaren training.............................................................................................................................................61
Inovatieve revalidatie van apraxie.................................................................................................................61
Cognitieve revalidatie van somatosensorische stoornissen................................................................................61
Tast.................................................................................................................................................................61
Hoge orde lichaamsrepresentatiestoornissen....................................................................................................62
Spiegel............................................................................................................................................................63
Rubber hand illusie.........................................................................................................................................63
Affective (self)-touch......................................................................................................................................63
Hoorcollege 8............................................................................................................................................... 64
Multisensory rehabilitation – Nathan van der Stoep..........................................................................................64
Spatial alignment............................................................................................................................................64
Temporal alignment.......................................................................................................................................64
Temporal ventriloquist effect.........................................................................................................................65
Sensorische dominantie.................................................................................................................................65
Multisensorische intergratie..........................................................................................................................65
Multisensorische plasticiteit...........................................................................................................................65
Functionele herorganisatie.............................................................................................................................66
Multisensorische revalidatie..........................................................................................................................66
Neglect............................................................................................................................................................66
Case: Patient MT.............................................................................................................................................66
2
, Werkt hersenstimulatie bij visueel neglect? – Marij Middag.............................................................................67
Virtual Reality & serious gaming for cognitive rehabilitation following axquired brain injury – Faviola Brugger-
Dadis...................................................................................................................................................................69
3
, Hoorcollege 1 – neuropsychologische revalidatie
introductie
Neuropsychologische revalidatie richt zich op de gevolgen van een ziekte. Meeste mensen hebben
een eerste associatie met het fysieke, bewegen en sporten bij revalidatie. Revalidatie kent
verschillende definities
Volgens het woordenboek: het weer in staat maken werk te verrichten, een functie te
vervullen.
Volgens Wikipedia: een medische term die herstel betekent, of letterlijk weer valide worden
na een ongeval of medische ingreep zoals een operatie.
De definitie van revalidatiegeneeskunde bestaat uit verschillende aspecten:
Richt zich op gevolgen van ziekte
Accent op motoriek en/of cognitie
Neuropsychologisch: vaak multidisciplinair
Gericht op patiënten en naasten
Behandeling gericht op autonomie, zelfredzaamheid en deelname aan de maatschappij
De gevolgen van een ziekte kunnen in kaart gebracht worden door middel van het International
Classification of Function (ICF) model. Het ICF-model bestaat eigenlijk uit drie lagen:
1e laag: ziekte of Ziekte/ aandoening
aandoening
2e laag: gevolgen
van ziekt/ Structuur en functie Activiteiten Participatie
aandoening
3e laag:
Persoonlijke Externe/ omgevings
persoonlijke en
factoren factoren
omgevingsfactoren
1e laag – ziekte/ aandoening
2e laag – gevolgen van ziekte/ aandoening
o Structuur en functie: dat zijn de cognitieve domein en algehele functies zoals
motorische functies, geheugen, vermoeidheid etc.
o Activiteiten: wat voor gevolgen heeft de functie voor de dagelijkse activiteiten zoals
zelfzorg, koken, communiceren, bewegingsactiviteiten zoals lopen.
4
Hoorcollege 1 – neuropsychologische revalidatie introductie.........................................................................4
Cognitie.................................................................................................................................................................5
De behandeling.....................................................................................................................................................6
Hoorcollege 2 – revalidatie van geheugenstoornissen....................................................................................8
Opnieuw aanleren...............................................................................................................................................13
Drill & practice................................................................................................................................................14
Mnemonics (ezelsbruggetjes)........................................................................................................................14
Conditionering................................................................................................................................................15
Vanishing cues en spaced retrieval................................................................................................................15
Errorless learning............................................................................................................................................15
Externe compensatie......................................................................................................................................18
CogMed..........................................................................................................................................................18
Dementie........................................................................................................................................................19
Casuïstiek – milde tot matige problematiek..................................................................................................19
Hoorcollege 3 – Psychologische behandeling................................................................................................ 22
Introductie...........................................................................................................................................................22
Behandelingen....................................................................................................................................................24
CGT.................................................................................................................................................................24
ACT......................................................................................................................................................................29
Neuropsychotherapie..........................................................................................................................................31
Hoorcollege 4 – kinderrevalidatie................................................................................................................. 33
Cerebrale parese.................................................................................................................................................34
Oorzaken van Cerebrale parese.....................................................................................................................35
Prevalentie......................................................................................................................................................35
Casus CP..........................................................................................................................................................35
Niet aangeboren hersenletsel.............................................................................................................................36
Behandeling NAH................................................................................................................................................36
Neuropsychologisch onderzoek.....................................................................................................................37
Collge 5: Revalidatie bij afasie – Anoek Rolink.............................................................................................. 39
Fasen in herstel...................................................................................................................................................39
Model Ellis & Young............................................................................................................................................41
Taalniveaus.........................................................................................................................................................42
Semantiek.......................................................................................................................................................42
Fonologie........................................................................................................................................................43
Stoornis in auditieve verwerking....................................................................................................................43
Syntactische problemen.................................................................................................................................44
Therapieën..........................................................................................................................................................44
1
,Hoorcollege 6 - Neglect................................................................................................................................ 46
Neglect................................................................................................................................................................46
Neglect syndroom en hemianopsie................................................................................................................46
Consequenties van neglect.............................................................................................................................47
Neglect: diagnostiek...........................................................................................................................................47
Neglect: 3D ruimte.........................................................................................................................................48
Neglect drempelmetingen..................................................................................................................................49
Neglect: ecologische validiteit............................................................................................................................50
Neglect technologie........................................................................................................................................50
Neglect: links versus rechts............................................................................................................................51
Spontaan herstel van neglect.........................................................................................................................52
Behandelingen....................................................................................................................................................52
Visuele scanning training................................................................................................................................53
Prisma adaptatie.............................................................................................................................................53
Scan+ training.................................................................................................................................................55
Neglect praktijk...............................................................................................................................................55
Hoorcollege 7 – revalidatie van motoriek en taststoornissen........................................................................56
Cognitieve revalidatie van motorische stoornissen............................................................................................56
Constraint Induced Motor Therapy................................................................................................................56
Motor imagery................................................................................................................................................57
Spiegeltherapie...............................................................................................................................................59
Casus oefeningen............................................................................................................................................59
Apraxie................................................................................................................................................................60
Revalidatie van apraxie...................................................................................................................................60
Gebaren training.............................................................................................................................................61
Inovatieve revalidatie van apraxie.................................................................................................................61
Cognitieve revalidatie van somatosensorische stoornissen................................................................................61
Tast.................................................................................................................................................................61
Hoge orde lichaamsrepresentatiestoornissen....................................................................................................62
Spiegel............................................................................................................................................................63
Rubber hand illusie.........................................................................................................................................63
Affective (self)-touch......................................................................................................................................63
Hoorcollege 8............................................................................................................................................... 64
Multisensory rehabilitation – Nathan van der Stoep..........................................................................................64
Spatial alignment............................................................................................................................................64
Temporal alignment.......................................................................................................................................64
Temporal ventriloquist effect.........................................................................................................................65
Sensorische dominantie.................................................................................................................................65
Multisensorische intergratie..........................................................................................................................65
Multisensorische plasticiteit...........................................................................................................................65
Functionele herorganisatie.............................................................................................................................66
Multisensorische revalidatie..........................................................................................................................66
Neglect............................................................................................................................................................66
Case: Patient MT.............................................................................................................................................66
2
, Werkt hersenstimulatie bij visueel neglect? – Marij Middag.............................................................................67
Virtual Reality & serious gaming for cognitive rehabilitation following axquired brain injury – Faviola Brugger-
Dadis...................................................................................................................................................................69
3
, Hoorcollege 1 – neuropsychologische revalidatie
introductie
Neuropsychologische revalidatie richt zich op de gevolgen van een ziekte. Meeste mensen hebben
een eerste associatie met het fysieke, bewegen en sporten bij revalidatie. Revalidatie kent
verschillende definities
Volgens het woordenboek: het weer in staat maken werk te verrichten, een functie te
vervullen.
Volgens Wikipedia: een medische term die herstel betekent, of letterlijk weer valide worden
na een ongeval of medische ingreep zoals een operatie.
De definitie van revalidatiegeneeskunde bestaat uit verschillende aspecten:
Richt zich op gevolgen van ziekte
Accent op motoriek en/of cognitie
Neuropsychologisch: vaak multidisciplinair
Gericht op patiënten en naasten
Behandeling gericht op autonomie, zelfredzaamheid en deelname aan de maatschappij
De gevolgen van een ziekte kunnen in kaart gebracht worden door middel van het International
Classification of Function (ICF) model. Het ICF-model bestaat eigenlijk uit drie lagen:
1e laag: ziekte of Ziekte/ aandoening
aandoening
2e laag: gevolgen
van ziekt/ Structuur en functie Activiteiten Participatie
aandoening
3e laag:
Persoonlijke Externe/ omgevings
persoonlijke en
factoren factoren
omgevingsfactoren
1e laag – ziekte/ aandoening
2e laag – gevolgen van ziekte/ aandoening
o Structuur en functie: dat zijn de cognitieve domein en algehele functies zoals
motorische functies, geheugen, vermoeidheid etc.
o Activiteiten: wat voor gevolgen heeft de functie voor de dagelijkse activiteiten zoals
zelfzorg, koken, communiceren, bewegingsactiviteiten zoals lopen.
4