Uitgebreide samenvatting examenstof scheikunde (uit Chemie overal)

1.2

Zuivere stof  1 stof  unieke combinatie stofeigenschappen
Moleculen  bestaan de meeste stoffen uit  combinatie 2 of meer atomen

Zuivere stof  1 soort atoom of 1 soort molecuul

Element  zuivere stof met 1 soort atomen
Verbinding  zuivere stof met 2 of meer soorten atomen

Zuivere stoffen  smeltpunt en kookpunt
mengsels  smelttraject en kooktraject

3 soorten mengsels:

 Oplossing  helder  vaste / vloeistof tot bouwstenen gemengd
 Suspensie  troebel  vaste en vloeibare stof niet opgelost
 Emulsie  troebel  2 vloeistoffen niet opgelost
tweelagensysteem  ontmengen  2 vloeistoffen boven elkaar

Hydrofiel  stoffen die goed / redelijk mengen met water
Hydrofoob stoffen die slecht of niet met water mengen

Emulgator  zorgt dat emulsie niet ontmengt  hydrofobe staart  hydrofiele kop

1.3

Scheiden van een mengsel  sorteren moleculen  stoffen waaruit mengsel bestaat  verschillend aantal
stofeigenschappen  gebruik maken van deze verschillen:

Scheidingsmethode Verschil in stofeigenschap Voorbeeld
Filtreren Deeltjesgrootte Krijt + water
Bezinken Deeltjesgrootte Krijt + water
Indampen Kookpunt Zout uit zeewater
Destilleren Kookpunt Alcohol uit wijn
Extraheren Oplosbaarheid Zand + zout
Adsorberen Aanhechtingsvermogen Norit / kleurstofoplossing
Chromatografie -oplosbaarheid Zwarte inkt
-aanhechtingsvermogen

Filtreren  vloeistof filtraat  vaste stof residu
Bezinken  versnellen door te centrifugeren
Destilleren  wat niet verdampt residu  opgevangen vloeistof destillaat  destillatieopstelling
Extraheren  oplosmiddel = extractiemiddel
Adsorptie  met korrels  adsorptiemiddel
papierchromatografie:
Rf-waarde = relatieve waarde van hoe hoog de stip komt bepalen door

 afstand van punt waar je de kleurstof hebt opgebracht tot punt waar
een kleurstof is blijven steken.  A
 afstand van punt waar je de kleurstof hebt opgebracht tot waar de
loopvloeistof is opgetrokken.  B
 De Rf waarde is dan A/B

,1.4

Kenmerken van chemische reacties:

 Van beginstoffen naar reactieproducten
 Totale massa beginstoffen = totale massa reactieproducten
 Stoffen reageren en ontstaan in vaste massaverhouding
 Altijd minimale temperatuur  reactietemperatuur
 Soms energie vrij  soms energie nodig

Chemische energie  alle stoffen bezitten een bepaalde hoeveelheid  verschilt per stof
Exotherme reactie komt energie vrij  chemische energie wordt omgezet in andere vorm energie verbr. r.
Endotherme reactie  energie nodig vorm van energie wordt omgezet in chemische energie 
ontledingsrea
Energie-effect treedt ook op bij  faseveranderingen & het oplossen van stoffen in water

Activeringsenergie  energie die nodig is om reactie temperatuur te bereiken
Energiediagram  verschil tussen hoeveelheid energie beginstoffen en reactieproduct  reactie-energie




1.5

Reactietijd = tijd die is verstreken tussen mengen van de stoffen en einde van reactie
Reactiesnelheid = hoe snel de reactie verloopt
Factoren waardoor de reactie snelheid wordt bepaald:

 Verdelingsgraad van de stof  hoe groter hoe sneller de reactie verloopt  BDM
 Soort stof
 Temperatuur  hoe hoger hoe sneller de reactie verloopt  BDM
 Concentratie  hoe groter hoe sneller de reactie verloopt  BDM
 Katalysator  versnelt reactie en is na reactie nog even veel over  niet in reactievergelijking 
enzym katalysator die biologische reactie versnelt

, 1.6

Effectieve botsing = (hard genoege) botsing tussen 2 deeltjes die tot reactie leidt hoe meer effectieve
botsingen, hoe sneller de reactie verloopt  Botsende-deeltjesmodel (BDM) verklaren:

 Concentratie  hoe hoger hoe meer deeltjes in bepaald volume, hoe meer effectieve botsingen per sec.
 Geld ALLEEN voor homogene mengsels  stoffen tot op kleinste deeltjes gemengd en volledige
bewegingsvrijheid  bv oplossingen en gasmengsels
Als concentratie beginstoffen kleiner wordt  ook reactiesnelheid lager, want minder botsingen
 Temperatuur  deeltjes bewegen sneller  meer botsingen  ook heftiger dus meer kans op
effectieve botsing  elke 10 graden tempstijging  reactiesnelheid verdubbelt
 Verdelingsgraad  hoe fijner verdeeld, hoe meer contact oppervlak, hoe meer botsingen kunnen
plaatsvinden  bij heterogene mengsels  meestal vaste stof en reagerende stoffen in andere fase 
vaste stof kan alleen aan oppervlak reageren  hoe groter contactoppervlak hoe sneller reactiesnelheid

Doormiddel van activeringsenergie verklaren:

 Soort stof  hoe minder energie er nodig is om geactiveerde toestand te bereiken, hoe sneller reactie
verloopt
 Katalysator  verlaagt activeringsenergie van reactie  reactie verloopt sneller en/of bij lagere temp.
reactie-energie blijft hetzelfde!

HOOFDSTUK 2
Atoommodel volgens Dalton  atoom = massief bolletje met eigen afmetingen  en eigen eigenschappen
Atoommodel van Rutherford:

 Kern  protonen  p  positief  word weergegeven door atoomnummer
 Kern  neutronen  n  neutraal  massagetal (tabel 25A / linksboven) - protonen
 Elektronenwolk  elektronen  e-  negatief  = protonen

Atoommodel van Bohr  met elektronenschillen  elektronenfiguratie = verdeling elektronen over schillen
vuistregel  max elektronen is 2n2  tot 32 dan tot 7e schil telkens 32

Isotopen = atomen met hetzelfde aantal protonen, maar verschillend aantal neutronen  symbool + massagetal

Elementen = bestaan uit 1 zuivere stof  1 atoomsoort  periodiek systeem  horizontale rij = periode 
verticale rij = groep:

 Groep 1  alkalimetalenzonder Hzachte metalen reageren van boven naar onder steeds heftiger
 Groep 2  aardalkalimetalen  metalen zijn harder  reageren minder heftig met water
 Groep 17halogenenin natuur altijd 2-atomige moleculenreageren makkelijk met andere element
 Groep 18  edelgassen  reageert bijna niet

Ionen

 Positieve ionen  heeft 1 of meer elektronen uit de buitenste schil afgestaan  symbool bijv Mg2+
 Negatieve ionen  heeft 1 of meer elektronen in de buitenste schil opgenomen  symbool bijv F-

Elektrovalentie = het aantal elektronen dat een atoom kan opnemen of afstaan

 Positieve elektrovalentie  positief geladen  naam van metaalion +ion
 Negatieve elektrovalentie  negatief geladen  naam van ion + ide

Valentie-elektronen = zijn betrokken bij vormen en verbreken van bindingen tussen atomen  bepalen
chemische eigenschappen van een groep

Octetregel = streven van atomen naar 8 elektronen in de buitenste schil  edelgasconfiguratie