Thema 6 De mens
Rode draad college 16
Indeling mens:
- Domein: Eukarya
- Rijk: Animalia
- Fylum: Chordata
- Subfylum: Vertebrata
- Subklasse: Eutheria (placentadieren)
- Orde: Primaten (hiertoe worden alle (half)apen en dus ook mensen gerekend)
Aanpassingen:
1. Evolutionaire ontwikkeling van de mens
2. Centraal zenuwstelsel
3. Schaling (allometrie)
4. Humane anatomie
Centraal zenuwstelsel
- Centraal zenuwstelsel: hersenen en ruggenmerg
- Perifere zenuwstelsel: hersen- en ruggenmergzenuwen en ganglia (clusters zenuwcellen
buiten centraal zenuwstelsel)
Bij alle gewervelden zijn de hersenen in de basis hetzelfde; vijf secundaire hersenblaasjes, waarbij
ieder hersenblaasje overeenkomt met volwassen onderdelen van de hersenen. Bij bepaalde
diersoorten zijn sommige onderdelen echter sterker ontwikkeld en/of anders van vorm. Dit geeft
informatie over aanpassingen die in de evolutie gedaan zijn. Bij vergelijking ook rekening houden met
grootte/gewicht van het lichaam. Wanneer er meer hersenweefsel is dan nodig om lichaam aan te
sturen, heeft het dier een grotere hersencapaciteit. Ook kijken naar organisatie hersenweefsel. Hoe
meer connecties tussen neuronen, hoe complexer de functionaliteit.
Hoorcollege 17 Ontwikkeling en bouw van het ruggenmerg
Neurulatie:
1. Vorming neurale plaat
2. Vorming neurale groeve
3. Vorming neurale wallen
4. Fusie neurale wallen en vrijkomen neurale lijstcellen
Neurale buisdefecten als de neurale buis niet goed sluit, of onjuiste instructies aan het omliggende
mesoderm geeft. Er ontstaan botdefecten (hoe groter het botdefect, hoe ernstiger de afwijking). Als
buis niet sluit geen huid geen botweefsel.
Onderdelen neurale buis:
- Bedekkend oppervlakte ectoderm aan dorsale zijde dat huid gaat vormen
- Neurale lijstcellen (paars)
- Buis bestaat uit wand en lumen en wordt opgedeeld in een dorsaal en ventraal gedeelte door
de sulcus limitans (groeve)
, - Weefsel wand is neuroepitheel, dit differentiëert in
o Neuronen
o Gliacellen (steuncellen, dragen bij aan optimaal functioneren neuronen)
Ependymcellen: vormen binnenbekleding
Astrocyten
Oligodendrocyten
In vroeg stadium gaat de wand van de neurale buis boven
achterhoofdsgat meer prolifereren ontstaan drie primaire
hersenblaasjes (prosencephalon, mesencephalon en rhombencephalon, ofwel prosmesrhom). Lokaal
ontstaan er groeikernen (plekken met meer proliferatie). Uit prosencephalon en thombencephalon
ontstaan nog twee blaasjes. Nu vijf secundaire blaasjes (telencephalon, diencephalon,
mesencephalon, metencephalon, myelencephalon, ofwel teldimesmetmy).
Organisatie van ruggenmerg naar telencephalon steeds complexer. Grijze stof: cellichamen van de
neuronen, witte stof: uitlopers neuronen. Ieder onderdeel van het centraal zenuwstelsel kent een
unieke verdeling tussen grijze en witte stof rondom het lumen van die buis, enorm handig bij
plaatsbepaling (waar zijn we in het brein en naar welke structuren kijken we?).
Rode draad college 16
Indeling mens:
- Domein: Eukarya
- Rijk: Animalia
- Fylum: Chordata
- Subfylum: Vertebrata
- Subklasse: Eutheria (placentadieren)
- Orde: Primaten (hiertoe worden alle (half)apen en dus ook mensen gerekend)
Aanpassingen:
1. Evolutionaire ontwikkeling van de mens
2. Centraal zenuwstelsel
3. Schaling (allometrie)
4. Humane anatomie
Centraal zenuwstelsel
- Centraal zenuwstelsel: hersenen en ruggenmerg
- Perifere zenuwstelsel: hersen- en ruggenmergzenuwen en ganglia (clusters zenuwcellen
buiten centraal zenuwstelsel)
Bij alle gewervelden zijn de hersenen in de basis hetzelfde; vijf secundaire hersenblaasjes, waarbij
ieder hersenblaasje overeenkomt met volwassen onderdelen van de hersenen. Bij bepaalde
diersoorten zijn sommige onderdelen echter sterker ontwikkeld en/of anders van vorm. Dit geeft
informatie over aanpassingen die in de evolutie gedaan zijn. Bij vergelijking ook rekening houden met
grootte/gewicht van het lichaam. Wanneer er meer hersenweefsel is dan nodig om lichaam aan te
sturen, heeft het dier een grotere hersencapaciteit. Ook kijken naar organisatie hersenweefsel. Hoe
meer connecties tussen neuronen, hoe complexer de functionaliteit.
Hoorcollege 17 Ontwikkeling en bouw van het ruggenmerg
Neurulatie:
1. Vorming neurale plaat
2. Vorming neurale groeve
3. Vorming neurale wallen
4. Fusie neurale wallen en vrijkomen neurale lijstcellen
Neurale buisdefecten als de neurale buis niet goed sluit, of onjuiste instructies aan het omliggende
mesoderm geeft. Er ontstaan botdefecten (hoe groter het botdefect, hoe ernstiger de afwijking). Als
buis niet sluit geen huid geen botweefsel.
Onderdelen neurale buis:
- Bedekkend oppervlakte ectoderm aan dorsale zijde dat huid gaat vormen
- Neurale lijstcellen (paars)
- Buis bestaat uit wand en lumen en wordt opgedeeld in een dorsaal en ventraal gedeelte door
de sulcus limitans (groeve)
, - Weefsel wand is neuroepitheel, dit differentiëert in
o Neuronen
o Gliacellen (steuncellen, dragen bij aan optimaal functioneren neuronen)
Ependymcellen: vormen binnenbekleding
Astrocyten
Oligodendrocyten
In vroeg stadium gaat de wand van de neurale buis boven
achterhoofdsgat meer prolifereren ontstaan drie primaire
hersenblaasjes (prosencephalon, mesencephalon en rhombencephalon, ofwel prosmesrhom). Lokaal
ontstaan er groeikernen (plekken met meer proliferatie). Uit prosencephalon en thombencephalon
ontstaan nog twee blaasjes. Nu vijf secundaire blaasjes (telencephalon, diencephalon,
mesencephalon, metencephalon, myelencephalon, ofwel teldimesmetmy).
Organisatie van ruggenmerg naar telencephalon steeds complexer. Grijze stof: cellichamen van de
neuronen, witte stof: uitlopers neuronen. Ieder onderdeel van het centraal zenuwstelsel kent een
unieke verdeling tussen grijze en witte stof rondom het lumen van die buis, enorm handig bij
plaatsbepaling (waar zijn we in het brein en naar welke structuren kijken we?).
