Samenvatting MGZ Q5
Life span development
Een klein kind moet zich fysiek gaan ontwikkelen. Een schoolkind moet zich cognitief
ontwikkelen. Een adolescent gaat zelfstandiger worden. Een jong volwassene is bezig
met zijn/haar leven richting te geven. Een volwassene is bezig met werken en familie.
Ouderen kijken vooral terug op het leven.
Bij jongeren kan een ziekte invloed hebben op het cognitief functioneren. Ook kan ziekte
ervoor zorgen dat jongere mindere zelfstandig worden en kunnen er fysieke beperkingen
ontstaan (vermoeidheid). Ook kunnen vruchtbaarheidsproblemen zich voordoen.
Stress kan invloed hebben op de levensdoelen die iemand voor zichzelf heeft opgesteld.
- Actieve coping → iemand leert ondanks de beperkingen toch nog dingen te doen
door de manier van uitvoering erop aan te passen.
- Passieve coping → piekeren over het probleem.
Ziek volgens WHO → puur om het
feit of iemand een ziekte heeft of
niet.
Ziek volgens Huber → of iemand
zich ziek voelt of zich belemmerd
door de ziekte voelt.
,Intra-uteriene groei
Fysiologie van de zwangerschap
Het vrouwelijk lichaam krijgt rond de twaalfde week van de zwangerschap een HCG
piek. Dit wordt door de placenta geproduceerd en het voorkomt het afsterven van het
corpus luteum (gele lichaam).
Veranderingen tijdens zwangerschap:
Progesteron zorgt voor een afname van de
systemische vaatweerstand. Dit komt
doordat progesteron een werking heeft op
de gladde spiercellen, wat zorgt voor
vasodilatatie. Dit zorgt voor een verhoging
van het slagvolume, waardoor het
hartminuutvolume stijgt.
Halverwege de zwangerschap zijn alle
veranderingen het grootst.
Tijdens de zwangerschap zal het
ademminuutvolume met 40% stijgen
doordat het teugvolume toeneemt door
een hoogstand diafragma.
Tijdens de placenta moet ook het placenta de moeder verlaten. Dit zorgt voor een grote
wond. Om teveel bloedverlies te voorkomen, trekt de baarmoeder samen. Hierdoor
stroomt er minder bloed naar de baarmoeder.
Supine hypotensive syndrome → de uterus wordt zo groot dat het de vena cava kan
dichtdrukken (als de vrouw op de rug ligt).
Tijdens de zwangerschap zal de GFR met 50% toenemen. Dit wordt veroorzaakt door een
toegenomen doorbloeding en dit zorgt voor een
betere ontgifting van het bloed. De terugresorptie
is juist verminderd. Hierdoor gaan er stoffen
verloren in de urine.
De baarmoeder kan de ureters gaan belemmeren
waardoor de urine niet goed meer afgevoerd kan
worden. Dit kan leiden tot stuwing, wat zorgt voor
het sneller krijgen van een blaasontsteking.
,Ontwikkeling van het embryo en de foetus
Het duurt 6 dagen voordat de zygote is ingenesteld in de baarmoeder. In deze dagen
vinden er klievingsdelingen plaats (cellen nemen toe in aantal, maar niet in grootte).
Vanaf de 5e dag wordt er gesproken van een blastocyst (holte in de celklomp).
De blastocyst bestaat uit:
- Embryoblast → liggen in de blastocyst en
ontwikkelen tot het embryo.
- Trofoblast → liggen aan de buitenrand en
zullen ontwikkelen tot placenta en vliezen.
Tijdens de innesteling bestaat de trofoblast
uit het synctiotrofoblast en het
cytotrofoblast. Vrijwel direct na innesteling
zullen de trofoblastcellen gaan
vermenigvuldigen en HCG produceren.
De placenta heeft verschillende functies:
- Uitwisseling tussen moeder en kind → passieve diffusie van voedingsstoffen,
zuurstof, koolstofdioxide en afvalstoffen.
- Bescherming → tegen infectie en afstoting en door IgG.
- Productie van hormonen en voedingsstoffen. De placenta produceert
progesteron dat essentieel is om de zwnagerschap in stand te houden. Tot de 12e
week wordt dit gemaakt door het corpus alienum (door HCG). Vanaf de 8e week
vindt de luteoplacentaire shift plaats (productie progesteron wordt
overgenomen door placenta).
Foetale hemoglobine bindt sterker aan zuurstof dan maternaal hemoglobine.
Periodes in de zwangerschap:
- Conceptus fase → vanaf bevruchting tot en met de 2e week. Dit is de
voorbereidingsfase. Hier vinden de eerste celdelingen, transport naar
baarmoeder, innesteling en vorming van de embryonale kiemschijf plaats.
- Embryonale fase → van de 3e tot en met de 12e week. In deze fase vindt de
organogenese (vorm en functie organen) plaats. Er is vooral sprake van
hyperplasie (toename in aantal cellen).
- Foetale fase → 12e week tot de bevalling. Groei van foetus en ontwikkeling
organen. Vooral hypertrofie (toename in grootte cellen).
Teratogenen (factor die ontwikkeling baby verstoord) hebben verschillende invloeden
per zwangerschapsfase. In de embryonale fase vooral op de vorm van weefsels en in de
foetale fase vooral op de functie van weefsels.
, Groei, LGA en SGA
Normale groei:
- 28 weken → 1100 gram
- 34 weken → 2200 gram
- 40 weken → 3300 gram
IUGR (intra-uteriene groeivertraging)→ echoscopie geschat
kindsgewicht onder de p10, echoscopie buikomvang onder p10,
afbuigende groei van minimaal 20 percentielen. De foetus is niet
in staat om het genetisch bepaalde gewicht/lengte te bereiken.
SGA → de baby heeft een te laag geboortegewicht. Gevolgen
zijn hypothermie (weinig vetweefsel), hypoglycaemie (weinig vet
en glycogeen), hyperglycaemie (onder ontwikkelde pancreas).
LGA → de baby heeft een te hoog geboortegewicht. Gevolgen
zijn schouder distorsie, DM2 (hoge glucosespiegels tijdens
zwangerschap), hypoglycaemie (veel glucose, dus veel insuline
en na bevalling ineens hypo), respiratoir falen (vroeggeboorte).
- Symmetrische groeivertraging → alles is kleiner, verminderde celdeling
(chromosomaal)
- Asymmetrische groeivertraging → niet alles is kleiner, kleinere cellen (placenta-
insufficiëntie, ondervoeding moeder, hypertensie).
- Laag geboortegewicht → gewicht onder 2500 gram.
- Macrosomie → een hogere waarde dan p90. Gewicht boven de 4000 gram.
- Vroeggeboorte → geboorte voor 37 weken. Vanaf 24 weken is een kind
levensvatbaar.
Bij een echo worden de volgende waarden gemeten:
- Buikomvang (AC)
- Hoofdomtrek (HC)
- Femurlengte (FL)
Descriptieve geboortegewicht curve → laat de mate
van groei in een specifieke tijd en plaats zien.
Prescriptieve geboortegewicht curve → standaard
waarmee baby’s en kinderen vergeleken kunnen
worden.
Life span development
Een klein kind moet zich fysiek gaan ontwikkelen. Een schoolkind moet zich cognitief
ontwikkelen. Een adolescent gaat zelfstandiger worden. Een jong volwassene is bezig
met zijn/haar leven richting te geven. Een volwassene is bezig met werken en familie.
Ouderen kijken vooral terug op het leven.
Bij jongeren kan een ziekte invloed hebben op het cognitief functioneren. Ook kan ziekte
ervoor zorgen dat jongere mindere zelfstandig worden en kunnen er fysieke beperkingen
ontstaan (vermoeidheid). Ook kunnen vruchtbaarheidsproblemen zich voordoen.
Stress kan invloed hebben op de levensdoelen die iemand voor zichzelf heeft opgesteld.
- Actieve coping → iemand leert ondanks de beperkingen toch nog dingen te doen
door de manier van uitvoering erop aan te passen.
- Passieve coping → piekeren over het probleem.
Ziek volgens WHO → puur om het
feit of iemand een ziekte heeft of
niet.
Ziek volgens Huber → of iemand
zich ziek voelt of zich belemmerd
door de ziekte voelt.
,Intra-uteriene groei
Fysiologie van de zwangerschap
Het vrouwelijk lichaam krijgt rond de twaalfde week van de zwangerschap een HCG
piek. Dit wordt door de placenta geproduceerd en het voorkomt het afsterven van het
corpus luteum (gele lichaam).
Veranderingen tijdens zwangerschap:
Progesteron zorgt voor een afname van de
systemische vaatweerstand. Dit komt
doordat progesteron een werking heeft op
de gladde spiercellen, wat zorgt voor
vasodilatatie. Dit zorgt voor een verhoging
van het slagvolume, waardoor het
hartminuutvolume stijgt.
Halverwege de zwangerschap zijn alle
veranderingen het grootst.
Tijdens de zwangerschap zal het
ademminuutvolume met 40% stijgen
doordat het teugvolume toeneemt door
een hoogstand diafragma.
Tijdens de placenta moet ook het placenta de moeder verlaten. Dit zorgt voor een grote
wond. Om teveel bloedverlies te voorkomen, trekt de baarmoeder samen. Hierdoor
stroomt er minder bloed naar de baarmoeder.
Supine hypotensive syndrome → de uterus wordt zo groot dat het de vena cava kan
dichtdrukken (als de vrouw op de rug ligt).
Tijdens de zwangerschap zal de GFR met 50% toenemen. Dit wordt veroorzaakt door een
toegenomen doorbloeding en dit zorgt voor een
betere ontgifting van het bloed. De terugresorptie
is juist verminderd. Hierdoor gaan er stoffen
verloren in de urine.
De baarmoeder kan de ureters gaan belemmeren
waardoor de urine niet goed meer afgevoerd kan
worden. Dit kan leiden tot stuwing, wat zorgt voor
het sneller krijgen van een blaasontsteking.
,Ontwikkeling van het embryo en de foetus
Het duurt 6 dagen voordat de zygote is ingenesteld in de baarmoeder. In deze dagen
vinden er klievingsdelingen plaats (cellen nemen toe in aantal, maar niet in grootte).
Vanaf de 5e dag wordt er gesproken van een blastocyst (holte in de celklomp).
De blastocyst bestaat uit:
- Embryoblast → liggen in de blastocyst en
ontwikkelen tot het embryo.
- Trofoblast → liggen aan de buitenrand en
zullen ontwikkelen tot placenta en vliezen.
Tijdens de innesteling bestaat de trofoblast
uit het synctiotrofoblast en het
cytotrofoblast. Vrijwel direct na innesteling
zullen de trofoblastcellen gaan
vermenigvuldigen en HCG produceren.
De placenta heeft verschillende functies:
- Uitwisseling tussen moeder en kind → passieve diffusie van voedingsstoffen,
zuurstof, koolstofdioxide en afvalstoffen.
- Bescherming → tegen infectie en afstoting en door IgG.
- Productie van hormonen en voedingsstoffen. De placenta produceert
progesteron dat essentieel is om de zwnagerschap in stand te houden. Tot de 12e
week wordt dit gemaakt door het corpus alienum (door HCG). Vanaf de 8e week
vindt de luteoplacentaire shift plaats (productie progesteron wordt
overgenomen door placenta).
Foetale hemoglobine bindt sterker aan zuurstof dan maternaal hemoglobine.
Periodes in de zwangerschap:
- Conceptus fase → vanaf bevruchting tot en met de 2e week. Dit is de
voorbereidingsfase. Hier vinden de eerste celdelingen, transport naar
baarmoeder, innesteling en vorming van de embryonale kiemschijf plaats.
- Embryonale fase → van de 3e tot en met de 12e week. In deze fase vindt de
organogenese (vorm en functie organen) plaats. Er is vooral sprake van
hyperplasie (toename in aantal cellen).
- Foetale fase → 12e week tot de bevalling. Groei van foetus en ontwikkeling
organen. Vooral hypertrofie (toename in grootte cellen).
Teratogenen (factor die ontwikkeling baby verstoord) hebben verschillende invloeden
per zwangerschapsfase. In de embryonale fase vooral op de vorm van weefsels en in de
foetale fase vooral op de functie van weefsels.
, Groei, LGA en SGA
Normale groei:
- 28 weken → 1100 gram
- 34 weken → 2200 gram
- 40 weken → 3300 gram
IUGR (intra-uteriene groeivertraging)→ echoscopie geschat
kindsgewicht onder de p10, echoscopie buikomvang onder p10,
afbuigende groei van minimaal 20 percentielen. De foetus is niet
in staat om het genetisch bepaalde gewicht/lengte te bereiken.
SGA → de baby heeft een te laag geboortegewicht. Gevolgen
zijn hypothermie (weinig vetweefsel), hypoglycaemie (weinig vet
en glycogeen), hyperglycaemie (onder ontwikkelde pancreas).
LGA → de baby heeft een te hoog geboortegewicht. Gevolgen
zijn schouder distorsie, DM2 (hoge glucosespiegels tijdens
zwangerschap), hypoglycaemie (veel glucose, dus veel insuline
en na bevalling ineens hypo), respiratoir falen (vroeggeboorte).
- Symmetrische groeivertraging → alles is kleiner, verminderde celdeling
(chromosomaal)
- Asymmetrische groeivertraging → niet alles is kleiner, kleinere cellen (placenta-
insufficiëntie, ondervoeding moeder, hypertensie).
- Laag geboortegewicht → gewicht onder 2500 gram.
- Macrosomie → een hogere waarde dan p90. Gewicht boven de 4000 gram.
- Vroeggeboorte → geboorte voor 37 weken. Vanaf 24 weken is een kind
levensvatbaar.
Bij een echo worden de volgende waarden gemeten:
- Buikomvang (AC)
- Hoofdomtrek (HC)
- Femurlengte (FL)
Descriptieve geboortegewicht curve → laat de mate
van groei in een specifieke tijd en plaats zien.
Prescriptieve geboortegewicht curve → standaard
waarmee baby’s en kinderen vergeleken kunnen
worden.
