Thema 11 MCP
• PA = FYS22FH401
• Kennistoets = FYS22MCN01
Inhoud
Week 11.1: Methodisch handelen bij artrose-gerelateerde gezondheidsproblemen ........................................ 4
College week 11.1: Pathofysiologie van coxartrose – implicaties voor fysiotherapeutische hulpverlening .. 4
Opdracht 1; anamnese .................................................................................................................................. 10
Aantekeningen leerpraktijk(en)..................................................................................................................... 14
Kampshoff, C.S., Peter, W.F.H., Van Doormaal, M.C.M., Knoop, J., Meerhoff, G.A., Vliet Vlieland, T.P.M.
(2018), KNGF-richtlijn Artrose heup-knie, Koninklijk Genootschap Voor Fysiotherapie .............................. 16
Egmond, D.L., Schuitemaker, R. (2019) Extremiteiten Manuele therapie in engere zin, 12e ........................... 18
druk.................................................................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 15: De heupregio ......................................................................................................................... 18
15.1; art. Coxae – passief angulair – flexie (ruglig).................................................................................... 18
15.2; art. Coxae – passief angulair – abductie (ruglig) .............................................................................. 19
15.7; art. Coxae – passief angulair – endorotatie (ruglig) ......................................................................... 19
15.8; art. Coxae – passief angulair – exorotatie (ruglig)............................................................................ 20
15.9; art. Coxae – passief angulair – endorotatie (buiklig)........................................................................ 20
15.10; art. Coxae – passief angulair – extensie (buiklig) ........................................................................... 20
15.18; art. Coxae – primaire tractie aspecifiek (HVT) met bekkenfixatiesteun ........................................ 21
15.21; art. Coxae – secundaire tractie en HVT-tractiemanipulatie met bekkenfixatiesteum ................... 21
Spiercontracties ......................................................................................................................................... 21
Mitchell, T., Beales, D., Slater, H., O’Sullivan, P., (2016) Muculoskelatal Clinical Translation ...................... 23
Framework..................................................................................................................................................... 23
Hoofdstuk 5: Pain features ........................................................................................................................ 23
Hoofdstuk 6: Psychosocial considerations ................................................................................................ 26
Nijs, J. (2016) Centrale sensitisatiepijn in de klinische praktijk ..................................................................... 26
Hoofdstuk 2: Wat is centrale sensitisatie en wat zijn de onderliggende mechanismen? Moderne
pijnneurowetenschappen voor de klinische praktijk. ............................................................................... 27
Hoofdstuk 3: Klinische herkenning van centrale sensitisatiepijn en differentiaaldiagnostiek met
neuropathische en nociseptieve pijn. ....................................................................................................... 40
FITT-factoren bij heupartrose........................................................................................................................ 58
Week 11.2: Methodisch handelen bij artrose-gerelateerde gezondheidsproblemen ...................................... 61
College week 11.2: Pathofysiologie van gonartrose – implicaties voor fysiotherapeutische hulpverlening
(college 2) ...................................................................................................................................................... 62
Uitwerking BKS .............................................................................................................................................. 68
1
, Aantekeningen leerpraktijk(en)..................................................................................................................... 68
EBP online ...................................................................................................................................................... 71
Egmond, D.L., Schuitemaker, R. (2019) Extremiteiten Manuele therapie in engere zin, 12e ....................... 73
druk................................................................................................................................................................ 73
Hoofdstuk 14: De knieregio ....................................................................................................................... 73
14.2; art. Genus – palpatie – intra-articulaire zwelling ............................................................................. 73
14.3; art. Genus – palpatie – ‘ballottement’ van de patella...................................................................... 74
14.4; art. Genus – passief angulair – flexie................................................................................................ 74
14.5; art. Genus – passief angulair – extensie ........................................................................................... 75
14.6; art. Genus – passief angulair – exorotatie........................................................................................ 75
14.7; art. Genus – passief angulair - endorotatie ...................................................................................... 76
14.8; art. Genus – extensie tegen weerstand............................................................................................ 76
14.9; art. Genus – flexie tegen weerstand ................................................................................................ 76
Week 11.3: Methodisch handelen bij gezondheidsproblemen gerelateerd aan overbelasting ....................... 77
College week 11.3: Gezondheidsproblemen gerelateerd aan tendinopatie ................................................ 77
Opdracht 1; Casus schetsen .......................................................................................................................... 89
Uitwerking BKS .............................................................................................................................................. 89
Moree, de, J.J. (2014) Dynamiek van het menselijk bindweefsel, ................................................................ 92
Hoofdstuk 8; Bindweefsel van de spieren ................................................................................................. 92
Egmond, D.L., Schuitemaker, R. (2019) Extremiteiten Manuele therapie in engere zin, 12e druk ................ 114
Hoofdstuk 13: De voet-onderbeenregio ..................................................................................................... 114
13.10; art. Talocruralis – passief angulair – plantairflexie....................................................................... 114
13.11; art. Talocruralis – passief angulair – dorsaalflexie ....................................................................... 115
13.21; art. Talocruralis – rolglijden– dorsaalflexie in rugligging.............................................................. 115
13.22; art. Talocruralis – rolglijden – dorsaalflexie/ plantairflexie in buikligging ................................... 116
13.23; art. Talocruralis – passief angulair – plantairflexie....................................................................... 117
13.24; art. Talocruralis – passief angulair – plantairflexie....................................................................... 117
Cook, JL; Rio, E; Purdam, CR; Docking SI. Revisiting the continuum model of tendon pathology: what is its
merit in clinical practice and research? Br J Sports Med 2009;43:409-416. ............................................... 118
Engels....................................................................................................................................................... 118
Nederlands .............................................................................................................................................. 124
Mascaro, A; Cos, MA; Morra,l A; Andreu,R; Purdam, C; Cook, J. (2018). Load management in tendinopathy:
clinical progression of achilles and patellar tendinopathy. ......................................................................... 130
Engels....................................................................................................................................................... 130
Nederlands .............................................................................................................................................. 136
2
, Malliaras, P; Rodriguez-Palomino, J; Barton, CJ. Infographic. Achilles and patellar tendinopathy
rehabilitation: strive to implement loading principles not recipes. Br J Sports Med 2018;52.................... 143
Engels....................................................................................................................................................... 145
Nederlands .............................................................................................................................................. 146
Week 11.4: Methodisch handelen bij overbelasting gerelateerde gezondheidsproblemen .......................... 148
BKS uitgewerkt ............................................................................................................................................ 148
Opdracht 1 ............................................................................................................................................... 150
Egmond, D.L., Schuitemaker, R. (2019) Extremiteiten Manuele therapie in engere zin, 12e druk ................ 151
Hoofdstuk 14: De knieregio ......................................................................................................................... 151
14.20; art. Genus – schuiflade naar ventraal vanuit 20 graden flexiestand (vrij naar Lachman)............ 151
14.30; art. Genus – test voor meniscus IIIb – rotatie tractietest ............................................................ 152
14.8; art. Genus – extensie tegen weerstand.......................................................................................... 152
14.9; art. Genus – flexie tegen weerstand .............................................................................................. 153
Leerpraktijk aantekening(en) ...................................................................................................................... 154
3
, Week 11.1: Methodisch handelen bij artrose-gerelateerde
gezondheidsproblemen
Mevrouw Verhoeven, 64 jaar, bezoekt de fysiotherapeut en geeft aan sinds een aantal jaren steeds meer
moeite te ervaren bij het lopen. De pijn in haar rechter heup (liesregio) is gedurende die periode steeds
erger geworden en wordt met name geprovoceerd door lang lopen en staan. Ook merkt mevrouw
Verhoeven dat ze tijdens het lopen begint te ‘waggelen’. Ook voelt haar heup regelmatig stijf en heeft ze
vaak moeite om haar kousen en schoenen aan te doen. Mevrouw Verhoeven werkt drie ochtenden per week
in een verpleeghuis als vrijwilligster en is verder vaak druk met hobby’s en het ontmoeten van vriendinnen
en het regelmatige oppassen op haar eerste kleinkind.
College week 11.1: Pathofysiologie van coxartrose – implicaties voor fysiotherapeutische
hulpverlening
Inhoudelijk;
• Achtergrond
• Pathofysiologie van artrose → de belangrijkste kenmerken
• Neurofysiologie van pijn (perifere processen) & onderliggende fysiologische processen
o Pijn is een veelvoorkomende klacht bij artrose
• Neurofysiologie van pijn (relatie met motoriek)
• Implicaties voor fysiotherapeutische hulpverlening a.d.h.v. de casuïstiek van week 1 en 2
Achtergrond
Deze achtergrond doelen we voornamelijk op de kennis uit de vorige blokken, en die we dus al weten.
• Gezondheidsproblemen waarin artrose een rol speelt
• Richtlijnen over artrose zijn bekend (o.a. KNGF-richtlijn Artrose heup-knie)
• De vraag blijft liggen; hoe moeten deze richtlijnen gebruikt worden in de klinische praktijk?
In de klinische praktijk blijkt dat de richtlijnen vaak niet genoeg houvast geven in de uitvoering in de praktijk.
Dit komt door;
o ‘Spanning’ tussen wetenschappelijke kennis en individuele gezondheidsproblemen → er zit
een gat tussen de kennis over artrose en over het toepassen ervan in de praktijk.
Voorbeeld; “oefentherapie is een effectief bewegen interventie voor mensen met artrose.” Het wordt
vervolgens dan onduidelijk welke vorm van oefentherapie voorkeur heeft bij de individuele patiënt en
waarom.
Bij duidelijke atrofie van de OE als mogelijk gevolg van artrose, is het voor de hand liggend om krachttraining
toe te passen. Yoga zal in deze situatie minder voor de hand liggen, terwijl als er stress/ spanningen bij het
gezondheidsprobleem spelen, dan juist yoga een meer voor de hand liggende interventie is.
Binnen het klinisch redeneren is het dus van belang om hier ‘een brug in te slaan’.
o Proces van klinisch redeneren (MCTF-framework) → Welke van de bovenstaande
determinanten spelen een rol bij de cliënt en hoe kan ik de ‘best evidence’ uit de richtlijnen
gebruiken in het behandelplan?
▪ Individual’s perspective/ Verhaal van de patiënt
▪ Diagnosis/ Specifieke aandoening (specifieke symptomen/ tekens die behoren bij
artrose om vervolgens de onderliggende fysiologie bij te hangen)
• Wat is er aan de hand waardoor patiënten deze klachten krijgen?
▪ Pain features/ Pijnmechanismen
4
• PA = FYS22FH401
• Kennistoets = FYS22MCN01
Inhoud
Week 11.1: Methodisch handelen bij artrose-gerelateerde gezondheidsproblemen ........................................ 4
College week 11.1: Pathofysiologie van coxartrose – implicaties voor fysiotherapeutische hulpverlening .. 4
Opdracht 1; anamnese .................................................................................................................................. 10
Aantekeningen leerpraktijk(en)..................................................................................................................... 14
Kampshoff, C.S., Peter, W.F.H., Van Doormaal, M.C.M., Knoop, J., Meerhoff, G.A., Vliet Vlieland, T.P.M.
(2018), KNGF-richtlijn Artrose heup-knie, Koninklijk Genootschap Voor Fysiotherapie .............................. 16
Egmond, D.L., Schuitemaker, R. (2019) Extremiteiten Manuele therapie in engere zin, 12e ........................... 18
druk.................................................................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 15: De heupregio ......................................................................................................................... 18
15.1; art. Coxae – passief angulair – flexie (ruglig).................................................................................... 18
15.2; art. Coxae – passief angulair – abductie (ruglig) .............................................................................. 19
15.7; art. Coxae – passief angulair – endorotatie (ruglig) ......................................................................... 19
15.8; art. Coxae – passief angulair – exorotatie (ruglig)............................................................................ 20
15.9; art. Coxae – passief angulair – endorotatie (buiklig)........................................................................ 20
15.10; art. Coxae – passief angulair – extensie (buiklig) ........................................................................... 20
15.18; art. Coxae – primaire tractie aspecifiek (HVT) met bekkenfixatiesteun ........................................ 21
15.21; art. Coxae – secundaire tractie en HVT-tractiemanipulatie met bekkenfixatiesteum ................... 21
Spiercontracties ......................................................................................................................................... 21
Mitchell, T., Beales, D., Slater, H., O’Sullivan, P., (2016) Muculoskelatal Clinical Translation ...................... 23
Framework..................................................................................................................................................... 23
Hoofdstuk 5: Pain features ........................................................................................................................ 23
Hoofdstuk 6: Psychosocial considerations ................................................................................................ 26
Nijs, J. (2016) Centrale sensitisatiepijn in de klinische praktijk ..................................................................... 26
Hoofdstuk 2: Wat is centrale sensitisatie en wat zijn de onderliggende mechanismen? Moderne
pijnneurowetenschappen voor de klinische praktijk. ............................................................................... 27
Hoofdstuk 3: Klinische herkenning van centrale sensitisatiepijn en differentiaaldiagnostiek met
neuropathische en nociseptieve pijn. ....................................................................................................... 40
FITT-factoren bij heupartrose........................................................................................................................ 58
Week 11.2: Methodisch handelen bij artrose-gerelateerde gezondheidsproblemen ...................................... 61
College week 11.2: Pathofysiologie van gonartrose – implicaties voor fysiotherapeutische hulpverlening
(college 2) ...................................................................................................................................................... 62
Uitwerking BKS .............................................................................................................................................. 68
1
, Aantekeningen leerpraktijk(en)..................................................................................................................... 68
EBP online ...................................................................................................................................................... 71
Egmond, D.L., Schuitemaker, R. (2019) Extremiteiten Manuele therapie in engere zin, 12e ....................... 73
druk................................................................................................................................................................ 73
Hoofdstuk 14: De knieregio ....................................................................................................................... 73
14.2; art. Genus – palpatie – intra-articulaire zwelling ............................................................................. 73
14.3; art. Genus – palpatie – ‘ballottement’ van de patella...................................................................... 74
14.4; art. Genus – passief angulair – flexie................................................................................................ 74
14.5; art. Genus – passief angulair – extensie ........................................................................................... 75
14.6; art. Genus – passief angulair – exorotatie........................................................................................ 75
14.7; art. Genus – passief angulair - endorotatie ...................................................................................... 76
14.8; art. Genus – extensie tegen weerstand............................................................................................ 76
14.9; art. Genus – flexie tegen weerstand ................................................................................................ 76
Week 11.3: Methodisch handelen bij gezondheidsproblemen gerelateerd aan overbelasting ....................... 77
College week 11.3: Gezondheidsproblemen gerelateerd aan tendinopatie ................................................ 77
Opdracht 1; Casus schetsen .......................................................................................................................... 89
Uitwerking BKS .............................................................................................................................................. 89
Moree, de, J.J. (2014) Dynamiek van het menselijk bindweefsel, ................................................................ 92
Hoofdstuk 8; Bindweefsel van de spieren ................................................................................................. 92
Egmond, D.L., Schuitemaker, R. (2019) Extremiteiten Manuele therapie in engere zin, 12e druk ................ 114
Hoofdstuk 13: De voet-onderbeenregio ..................................................................................................... 114
13.10; art. Talocruralis – passief angulair – plantairflexie....................................................................... 114
13.11; art. Talocruralis – passief angulair – dorsaalflexie ....................................................................... 115
13.21; art. Talocruralis – rolglijden– dorsaalflexie in rugligging.............................................................. 115
13.22; art. Talocruralis – rolglijden – dorsaalflexie/ plantairflexie in buikligging ................................... 116
13.23; art. Talocruralis – passief angulair – plantairflexie....................................................................... 117
13.24; art. Talocruralis – passief angulair – plantairflexie....................................................................... 117
Cook, JL; Rio, E; Purdam, CR; Docking SI. Revisiting the continuum model of tendon pathology: what is its
merit in clinical practice and research? Br J Sports Med 2009;43:409-416. ............................................... 118
Engels....................................................................................................................................................... 118
Nederlands .............................................................................................................................................. 124
Mascaro, A; Cos, MA; Morra,l A; Andreu,R; Purdam, C; Cook, J. (2018). Load management in tendinopathy:
clinical progression of achilles and patellar tendinopathy. ......................................................................... 130
Engels....................................................................................................................................................... 130
Nederlands .............................................................................................................................................. 136
2
, Malliaras, P; Rodriguez-Palomino, J; Barton, CJ. Infographic. Achilles and patellar tendinopathy
rehabilitation: strive to implement loading principles not recipes. Br J Sports Med 2018;52.................... 143
Engels....................................................................................................................................................... 145
Nederlands .............................................................................................................................................. 146
Week 11.4: Methodisch handelen bij overbelasting gerelateerde gezondheidsproblemen .......................... 148
BKS uitgewerkt ............................................................................................................................................ 148
Opdracht 1 ............................................................................................................................................... 150
Egmond, D.L., Schuitemaker, R. (2019) Extremiteiten Manuele therapie in engere zin, 12e druk ................ 151
Hoofdstuk 14: De knieregio ......................................................................................................................... 151
14.20; art. Genus – schuiflade naar ventraal vanuit 20 graden flexiestand (vrij naar Lachman)............ 151
14.30; art. Genus – test voor meniscus IIIb – rotatie tractietest ............................................................ 152
14.8; art. Genus – extensie tegen weerstand.......................................................................................... 152
14.9; art. Genus – flexie tegen weerstand .............................................................................................. 153
Leerpraktijk aantekening(en) ...................................................................................................................... 154
3
, Week 11.1: Methodisch handelen bij artrose-gerelateerde
gezondheidsproblemen
Mevrouw Verhoeven, 64 jaar, bezoekt de fysiotherapeut en geeft aan sinds een aantal jaren steeds meer
moeite te ervaren bij het lopen. De pijn in haar rechter heup (liesregio) is gedurende die periode steeds
erger geworden en wordt met name geprovoceerd door lang lopen en staan. Ook merkt mevrouw
Verhoeven dat ze tijdens het lopen begint te ‘waggelen’. Ook voelt haar heup regelmatig stijf en heeft ze
vaak moeite om haar kousen en schoenen aan te doen. Mevrouw Verhoeven werkt drie ochtenden per week
in een verpleeghuis als vrijwilligster en is verder vaak druk met hobby’s en het ontmoeten van vriendinnen
en het regelmatige oppassen op haar eerste kleinkind.
College week 11.1: Pathofysiologie van coxartrose – implicaties voor fysiotherapeutische
hulpverlening
Inhoudelijk;
• Achtergrond
• Pathofysiologie van artrose → de belangrijkste kenmerken
• Neurofysiologie van pijn (perifere processen) & onderliggende fysiologische processen
o Pijn is een veelvoorkomende klacht bij artrose
• Neurofysiologie van pijn (relatie met motoriek)
• Implicaties voor fysiotherapeutische hulpverlening a.d.h.v. de casuïstiek van week 1 en 2
Achtergrond
Deze achtergrond doelen we voornamelijk op de kennis uit de vorige blokken, en die we dus al weten.
• Gezondheidsproblemen waarin artrose een rol speelt
• Richtlijnen over artrose zijn bekend (o.a. KNGF-richtlijn Artrose heup-knie)
• De vraag blijft liggen; hoe moeten deze richtlijnen gebruikt worden in de klinische praktijk?
In de klinische praktijk blijkt dat de richtlijnen vaak niet genoeg houvast geven in de uitvoering in de praktijk.
Dit komt door;
o ‘Spanning’ tussen wetenschappelijke kennis en individuele gezondheidsproblemen → er zit
een gat tussen de kennis over artrose en over het toepassen ervan in de praktijk.
Voorbeeld; “oefentherapie is een effectief bewegen interventie voor mensen met artrose.” Het wordt
vervolgens dan onduidelijk welke vorm van oefentherapie voorkeur heeft bij de individuele patiënt en
waarom.
Bij duidelijke atrofie van de OE als mogelijk gevolg van artrose, is het voor de hand liggend om krachttraining
toe te passen. Yoga zal in deze situatie minder voor de hand liggen, terwijl als er stress/ spanningen bij het
gezondheidsprobleem spelen, dan juist yoga een meer voor de hand liggende interventie is.
Binnen het klinisch redeneren is het dus van belang om hier ‘een brug in te slaan’.
o Proces van klinisch redeneren (MCTF-framework) → Welke van de bovenstaande
determinanten spelen een rol bij de cliënt en hoe kan ik de ‘best evidence’ uit de richtlijnen
gebruiken in het behandelplan?
▪ Individual’s perspective/ Verhaal van de patiënt
▪ Diagnosis/ Specifieke aandoening (specifieke symptomen/ tekens die behoren bij
artrose om vervolgens de onderliggende fysiologie bij te hangen)
• Wat is er aan de hand waardoor patiënten deze klachten krijgen?
▪ Pain features/ Pijnmechanismen
4
