The enviroment in world history
1. de relatie tussen mens en milieu
door de menselijke geschiedenis heen hebben mensen voortdurend hun omgeving
aangepast om te overleven. waar miljoenen jaren lang natuurlijke krachten zoals
continentverschuivingen, vulkanen en klimaatveranderingen het milieu bepaalden, is de
mens sinds de moderne tijd de belangrijkste drijvende kracht achter milieu transformatie
geworden.
onderzoeken zoals het millennium ecosystem assessment (2005) en het IPBES-rapport
(2019) toonden aan dat van de 24 belangrijkste ecosysteemdiensten (zoals schoon water,
lucht, visserij en genetische rijkdom), 15 ernstig zijn aangetast of onduurzaam worden
gebruikt.
Belangrijk:
> de menselijke invloed heeft de natuurlijke krachten ondervleugeld
> ecosystemen wereldwijd staan onder druk door landbouw, industrialisatie, handel en
urbanisatie.
2. de opkomst van milieubewustzijn en milieugeschiedenis.
In de jaren 1960 ontstond de moderne milieubeweging.
> ruimtefoto's van de aarde als de ‘’blauwe planeet’’ maakten mensen bewust van de
kwetsbaarheid van onze leefwereld.
> Eco-auteurs zoals Rachel Carson (silent spring), Barry Commoner en Paul Ehrlich
schreven invloedrijke boeken.
>De eerste Earth Day (1970) mobiliseerde meer dan 20 miljoen Amerikanen tegen vervuiling
en ecologische schade.
> Tegenwoordig doen meer dan 1 miljard mensen wereldwijd mee aan Earth Day.
internationaal werden milieuproblemen besproken op conferenties zoals:
> Stockholm (1972) - de eerste VN-conferentie over milieu.
> Rio de Janeiro (1992) - Earth summit
> Parijs (2015) - klimaatakkoord
Toch bleef er spanning tussen het mondiale noorden en zuiden: rijke landen stoten het
meeste uit, maar de arme landen dragen de zwaarste lasten.
3. Milieugeschiedenis als vakgebied.
uit de milieubeweging ontstond een nieuw academisch vak: Environmental history. het
bestudeert de rol van de natuur in de menselijke geschiedenis - niet als achtergronddecor
maar als actieve speler.
volgens Donald worster kan milieugeschiedenis op 4 niveaus worden onderzocht:
> 1. de dynamiek van natuurlijke ecosystemen in de tijd
>2. de interactie tussen milieu, technologie en economie
>3. milieubeleid en planning
>4. veranderende ideeën en waarden over natuur
het vakgebied is interdisiplinair, beinvloed door ecologie en holistische denkwijzen. historici
werken samen met geografen, biologen en antropologen en gebruiken zowel tekstuele
bronnen als wetenschappelijke data (zoals ijsboringen, pollenanalyses en boomringen.
1. de relatie tussen mens en milieu
door de menselijke geschiedenis heen hebben mensen voortdurend hun omgeving
aangepast om te overleven. waar miljoenen jaren lang natuurlijke krachten zoals
continentverschuivingen, vulkanen en klimaatveranderingen het milieu bepaalden, is de
mens sinds de moderne tijd de belangrijkste drijvende kracht achter milieu transformatie
geworden.
onderzoeken zoals het millennium ecosystem assessment (2005) en het IPBES-rapport
(2019) toonden aan dat van de 24 belangrijkste ecosysteemdiensten (zoals schoon water,
lucht, visserij en genetische rijkdom), 15 ernstig zijn aangetast of onduurzaam worden
gebruikt.
Belangrijk:
> de menselijke invloed heeft de natuurlijke krachten ondervleugeld
> ecosystemen wereldwijd staan onder druk door landbouw, industrialisatie, handel en
urbanisatie.
2. de opkomst van milieubewustzijn en milieugeschiedenis.
In de jaren 1960 ontstond de moderne milieubeweging.
> ruimtefoto's van de aarde als de ‘’blauwe planeet’’ maakten mensen bewust van de
kwetsbaarheid van onze leefwereld.
> Eco-auteurs zoals Rachel Carson (silent spring), Barry Commoner en Paul Ehrlich
schreven invloedrijke boeken.
>De eerste Earth Day (1970) mobiliseerde meer dan 20 miljoen Amerikanen tegen vervuiling
en ecologische schade.
> Tegenwoordig doen meer dan 1 miljard mensen wereldwijd mee aan Earth Day.
internationaal werden milieuproblemen besproken op conferenties zoals:
> Stockholm (1972) - de eerste VN-conferentie over milieu.
> Rio de Janeiro (1992) - Earth summit
> Parijs (2015) - klimaatakkoord
Toch bleef er spanning tussen het mondiale noorden en zuiden: rijke landen stoten het
meeste uit, maar de arme landen dragen de zwaarste lasten.
3. Milieugeschiedenis als vakgebied.
uit de milieubeweging ontstond een nieuw academisch vak: Environmental history. het
bestudeert de rol van de natuur in de menselijke geschiedenis - niet als achtergronddecor
maar als actieve speler.
volgens Donald worster kan milieugeschiedenis op 4 niveaus worden onderzocht:
> 1. de dynamiek van natuurlijke ecosystemen in de tijd
>2. de interactie tussen milieu, technologie en economie
>3. milieubeleid en planning
>4. veranderende ideeën en waarden over natuur
het vakgebied is interdisiplinair, beinvloed door ecologie en holistische denkwijzen. historici
werken samen met geografen, biologen en antropologen en gebruiken zowel tekstuele
bronnen als wetenschappelijke data (zoals ijsboringen, pollenanalyses en boomringen.
