Financieel Familierecht - Blok 1
Videocollege 1.1: Inleiding relatie- en huwelijksvermogensrecht
In dit vak gaan we in op de vermogensrechtelijke gevolgen van relatievormen en op
onderhoudsverplichtingen. In dit eerste college krijgt u een inleiding in het relatie- en
huwelijksvermogensrecht. Dit ziet op de vermogensrechtelijke gevolgen van relatievormen.
Bij vermogensrechtelijke gevolgen van een relatie, wordt door de personen die in de relatie zitten
vaak niet voldoende stilgestaan. De liefde overheerst en men is in de veronderstelling dat de
relatie lang of altijd zal duren. Indien dat niet het geval is en mensen uit elkaar gaan dan is er
vermogen. Vermogen verworven voor de relatie, misschien wel een mooie stoel die je van je oma
hebt geërfd of het eerste autootje dat je hebt gespaard van jouw eerste geld. Maar er kan ook
vermogen zijn verworven tijdens de relatie bijvoorbeeld. Het huis dat je samen kocht en waar een
van de twee personen in de relatie misschien wel meer geld in heeft gestopt. Bij deze situaties
komen een aantal vragen om de hoek kijken, zoals:
- Van wie is het vermogen?
- Wat moet er met het vermogen gebeuren?
- Is het wettelijk geregeld?
- Hadden er afspraken gemaakt moeten worden? Of zijn er afspraken maar zijn de
bedoelingen niet duidelijk? Of heeft ieder een andere visie op wat die bedoeling eigenlijk
was?
En hoe kun je die afwikkeling van dat vermogen eigenlijk regelen? Dat is wat het relatie- en
huwelijksvermogensrecht inhoudt.
Relatievormen
We maken een onderscheid tussen verschillende vormen van relaties. Waarom? Je zult merken
dat de gevolgen en zeker de vermogensrechtelijke gevolgen van deze relaties wezenlijk zullen
verschillen.
- Huwelijk → gehuwden
- Geregistreerd partnerschap → geregistreerd partners
- Samenwoners
Het Huwelijk
- Huwelijk = wettelijk huwelijk (titel 5, boek 1 BW)
● Dus geen godsdienstig huwelijk. Een godsdienstig huwelijk mag volgens art. 1:68
BW niet plaatsvinden zonder dat een huwelijk tegenover de ambtenaar van de
burgerlijke stand heeft plaatsgevonden.
, - Gevolgen op vermogensrechtelijk gebied komen overeen met GP
Geregistreerd partnerschap
Titel 5a, boek 1 BW; is in 1998 in de wet opgenomen. De gevolgen van een GP komen op
vermogensrechtelijk gebied overeen van een huwelijk.
Gehuwden en geregistreerd partner
Voor gehuwden en geregistreerde partners bestaan specifieke wettelijke bepalingen.
- Titel 6, 7 en 8 boek 1 BW
● Titel 6: Rechten en verplichtingen tussen echtgenoten. Let op: echtgenoten, maar
deze rechten en verplichtingen zijn ook van toepassing op GP. Kijk maar in art.
1:80b BW.
- Art. 1:80b BW = schakelbepaling
● Zelfde regels als huwelijk, met uitzondering van scheiding van tafel en bed. De
titels 6, 7 en 8 worden van overeenkomstige toepassing verklaard op het GP, met
uitzondering van hetgeen is bepaald omtrent de scheiding van tafel en bed. De
scheiding van tafel en bed bestaat niet voor gp.
- Dus als we spreken van echtgenoten bedoelen we ook geregistreerd partners.
Titel 6 boek 1 BW: voor alle echtgenoten
- Gemeenschap van goederen (bevat goederen en schulden; huwelijks
vermogensgemeenschap)
● Als je niet op huwelijkse voorwaarden trouwt, dan ben je in gemeenschap van
goederen getrouwd. Dus regelt men niets voorafgaand of tijdens het huwelijk, dan
trouw je in gemeenschap van goederen.
● Vóór 1 januari 2018: algehele gemeenschap van goederen
● Na 1 januari 2018: wettelijke beperkte gemeenschap van goederen.
- Huwelijkse voorwaarden
● Als je een akte huwelijkse voorwaarden laat opstellen bij de notaris
Gemeenschap van goederen
- Vóór 1-1-2018
● De huwelijksgemeenschap omvat goederen en schulden:
→ Gezamenlijk en privé voorafgaand aan het huwelijk
→ Tijdens het huwelijk
→ Uitzonderingen: bijv. schenkingen en erfenissen die met een uitsluitingsclausule
zijn verkregen. Dit is een bepaling die verwoordt dat de betreffende betaling niet
, in enige gemeenschap van goederen zal vallen. Dus moet uitdrukkelijk bepaald
zijn.
(art. 1:94 oud BW)
- Na 1-1-2018
● De huwelijksgemeenschap omvat goederen en schulden:
→ Gezamenlijk voorafgaand aan het huwelijk
→ Tijdens het huwelijk
→ Uitzonderingen: het vermogen dat tijdens het huwelijk is verkregen valt in de
gemeenschap van goederen, tenzij het een erfenis of schenking betreft. Dit valt
niet in de gemeenschap van goederen. Hiervoor geldt dat er een
uitsluitingsclausule is verbonden aan de erfenis of schenking.
(art. 1:94 BW)
Huwelijkse voorwaarden
- Tijdens of voorafgaand aan het huwelijk → art. 1:114 BW
- Bij notariële akte op straffe van nietigheid te worden opgesteld→ art. 1:115 BW.
- Los van de afspraken kan er gezamenlijk vermogen zijn, omdat er sprake is van een
eenvoudige gemeenschap conform art. 3:166 BW.
Samenlevers
- Zijn niet gelijk te stellen met gehuwden of GP
- Geen gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden
- Je kan wel vermogen in mede-eigendom hebben: we hebben het dan over de eenvoudige
gemeenschap, art. 3:166 BW.
- Titel 6, 7 en 8 boek 1 BW zijn NIET van toepassing.
- Het algemeen vermogensrecht is op de samenwoners van toepassing
● Samenwoners kunnen ook afspraken maken en deze in een
samenlevingsovereenkomst neerleggen. Deze samenlevingsovereenkomst is in
principe vormvrij.
, Videocollege 1.2: Rechten en verplichtingen van echtgenoten
Rechten en verplichtingen van echtgenoten
- Van toepassing op alle echtgenoten → gemeenschap van goederen/huwelijkse
voorwaarden doen er niet toe
- Ook voor GP → art. 1:80b BW
- Art. 1:92a BW: Titel 6 van boek 1 is niet van toepassing op echtgenoten die van tafel en
bed gescheiden zijn. Let op! Op samenlevers is het zeker niet van toepassing.
- Art. 1:67 BW: als een huwelijk gesloten wordt, verklaar je om alle rechten en plichten te
vervullen die door de wet aan de huwelijkse staat worden verbonden.
● Deze rechten en plichten gelden voor alle echtgenoten, dus ongeacht of je in
gemeenschap van goederen huwt of huwelijkse voorwaarden.
- Titel 6 boek 1 BW (verschillende rechten en verplichtingen)
● Elkander het nodige verschaffen: art. 1:81 BW
● Recht op informatie: art. 1:83 BW
● Kosten van de huishouding: art. 1:84 BW
● Aansprakelijkheid schulden: art. 1:85 BW
● Vergoedingsrechten: art. 1:87 BW
● Toestemming rechtshandelingen: art. 1:88 BW
Art. 1:81 BW
- Getrouwheid, hulp en bijstand → zijn verplicht elkander het nodige te verschaffen
(vermogensrechtelijk: een afdwingbare verbintenis).
● Tijdens het huwelijk: dus het artikel speelt geen rol bij de afwikkeling van de
vermogensrechtelijke gevolgen van de echtscheiding of na het overlijden van een
echtgenoot.
● Verder uitgewerkt in art. 1:83, 1:84 en 1:85 BW
Videocollege 1.1: Inleiding relatie- en huwelijksvermogensrecht
In dit vak gaan we in op de vermogensrechtelijke gevolgen van relatievormen en op
onderhoudsverplichtingen. In dit eerste college krijgt u een inleiding in het relatie- en
huwelijksvermogensrecht. Dit ziet op de vermogensrechtelijke gevolgen van relatievormen.
Bij vermogensrechtelijke gevolgen van een relatie, wordt door de personen die in de relatie zitten
vaak niet voldoende stilgestaan. De liefde overheerst en men is in de veronderstelling dat de
relatie lang of altijd zal duren. Indien dat niet het geval is en mensen uit elkaar gaan dan is er
vermogen. Vermogen verworven voor de relatie, misschien wel een mooie stoel die je van je oma
hebt geërfd of het eerste autootje dat je hebt gespaard van jouw eerste geld. Maar er kan ook
vermogen zijn verworven tijdens de relatie bijvoorbeeld. Het huis dat je samen kocht en waar een
van de twee personen in de relatie misschien wel meer geld in heeft gestopt. Bij deze situaties
komen een aantal vragen om de hoek kijken, zoals:
- Van wie is het vermogen?
- Wat moet er met het vermogen gebeuren?
- Is het wettelijk geregeld?
- Hadden er afspraken gemaakt moeten worden? Of zijn er afspraken maar zijn de
bedoelingen niet duidelijk? Of heeft ieder een andere visie op wat die bedoeling eigenlijk
was?
En hoe kun je die afwikkeling van dat vermogen eigenlijk regelen? Dat is wat het relatie- en
huwelijksvermogensrecht inhoudt.
Relatievormen
We maken een onderscheid tussen verschillende vormen van relaties. Waarom? Je zult merken
dat de gevolgen en zeker de vermogensrechtelijke gevolgen van deze relaties wezenlijk zullen
verschillen.
- Huwelijk → gehuwden
- Geregistreerd partnerschap → geregistreerd partners
- Samenwoners
Het Huwelijk
- Huwelijk = wettelijk huwelijk (titel 5, boek 1 BW)
● Dus geen godsdienstig huwelijk. Een godsdienstig huwelijk mag volgens art. 1:68
BW niet plaatsvinden zonder dat een huwelijk tegenover de ambtenaar van de
burgerlijke stand heeft plaatsgevonden.
, - Gevolgen op vermogensrechtelijk gebied komen overeen met GP
Geregistreerd partnerschap
Titel 5a, boek 1 BW; is in 1998 in de wet opgenomen. De gevolgen van een GP komen op
vermogensrechtelijk gebied overeen van een huwelijk.
Gehuwden en geregistreerd partner
Voor gehuwden en geregistreerde partners bestaan specifieke wettelijke bepalingen.
- Titel 6, 7 en 8 boek 1 BW
● Titel 6: Rechten en verplichtingen tussen echtgenoten. Let op: echtgenoten, maar
deze rechten en verplichtingen zijn ook van toepassing op GP. Kijk maar in art.
1:80b BW.
- Art. 1:80b BW = schakelbepaling
● Zelfde regels als huwelijk, met uitzondering van scheiding van tafel en bed. De
titels 6, 7 en 8 worden van overeenkomstige toepassing verklaard op het GP, met
uitzondering van hetgeen is bepaald omtrent de scheiding van tafel en bed. De
scheiding van tafel en bed bestaat niet voor gp.
- Dus als we spreken van echtgenoten bedoelen we ook geregistreerd partners.
Titel 6 boek 1 BW: voor alle echtgenoten
- Gemeenschap van goederen (bevat goederen en schulden; huwelijks
vermogensgemeenschap)
● Als je niet op huwelijkse voorwaarden trouwt, dan ben je in gemeenschap van
goederen getrouwd. Dus regelt men niets voorafgaand of tijdens het huwelijk, dan
trouw je in gemeenschap van goederen.
● Vóór 1 januari 2018: algehele gemeenschap van goederen
● Na 1 januari 2018: wettelijke beperkte gemeenschap van goederen.
- Huwelijkse voorwaarden
● Als je een akte huwelijkse voorwaarden laat opstellen bij de notaris
Gemeenschap van goederen
- Vóór 1-1-2018
● De huwelijksgemeenschap omvat goederen en schulden:
→ Gezamenlijk en privé voorafgaand aan het huwelijk
→ Tijdens het huwelijk
→ Uitzonderingen: bijv. schenkingen en erfenissen die met een uitsluitingsclausule
zijn verkregen. Dit is een bepaling die verwoordt dat de betreffende betaling niet
, in enige gemeenschap van goederen zal vallen. Dus moet uitdrukkelijk bepaald
zijn.
(art. 1:94 oud BW)
- Na 1-1-2018
● De huwelijksgemeenschap omvat goederen en schulden:
→ Gezamenlijk voorafgaand aan het huwelijk
→ Tijdens het huwelijk
→ Uitzonderingen: het vermogen dat tijdens het huwelijk is verkregen valt in de
gemeenschap van goederen, tenzij het een erfenis of schenking betreft. Dit valt
niet in de gemeenschap van goederen. Hiervoor geldt dat er een
uitsluitingsclausule is verbonden aan de erfenis of schenking.
(art. 1:94 BW)
Huwelijkse voorwaarden
- Tijdens of voorafgaand aan het huwelijk → art. 1:114 BW
- Bij notariële akte op straffe van nietigheid te worden opgesteld→ art. 1:115 BW.
- Los van de afspraken kan er gezamenlijk vermogen zijn, omdat er sprake is van een
eenvoudige gemeenschap conform art. 3:166 BW.
Samenlevers
- Zijn niet gelijk te stellen met gehuwden of GP
- Geen gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden
- Je kan wel vermogen in mede-eigendom hebben: we hebben het dan over de eenvoudige
gemeenschap, art. 3:166 BW.
- Titel 6, 7 en 8 boek 1 BW zijn NIET van toepassing.
- Het algemeen vermogensrecht is op de samenwoners van toepassing
● Samenwoners kunnen ook afspraken maken en deze in een
samenlevingsovereenkomst neerleggen. Deze samenlevingsovereenkomst is in
principe vormvrij.
, Videocollege 1.2: Rechten en verplichtingen van echtgenoten
Rechten en verplichtingen van echtgenoten
- Van toepassing op alle echtgenoten → gemeenschap van goederen/huwelijkse
voorwaarden doen er niet toe
- Ook voor GP → art. 1:80b BW
- Art. 1:92a BW: Titel 6 van boek 1 is niet van toepassing op echtgenoten die van tafel en
bed gescheiden zijn. Let op! Op samenlevers is het zeker niet van toepassing.
- Art. 1:67 BW: als een huwelijk gesloten wordt, verklaar je om alle rechten en plichten te
vervullen die door de wet aan de huwelijkse staat worden verbonden.
● Deze rechten en plichten gelden voor alle echtgenoten, dus ongeacht of je in
gemeenschap van goederen huwt of huwelijkse voorwaarden.
- Titel 6 boek 1 BW (verschillende rechten en verplichtingen)
● Elkander het nodige verschaffen: art. 1:81 BW
● Recht op informatie: art. 1:83 BW
● Kosten van de huishouding: art. 1:84 BW
● Aansprakelijkheid schulden: art. 1:85 BW
● Vergoedingsrechten: art. 1:87 BW
● Toestemming rechtshandelingen: art. 1:88 BW
Art. 1:81 BW
- Getrouwheid, hulp en bijstand → zijn verplicht elkander het nodige te verschaffen
(vermogensrechtelijk: een afdwingbare verbintenis).
● Tijdens het huwelijk: dus het artikel speelt geen rol bij de afwikkeling van de
vermogensrechtelijke gevolgen van de echtscheiding of na het overlijden van een
echtgenoot.
● Verder uitgewerkt in art. 1:83, 1:84 en 1:85 BW
