Zelfstudies en hoorcolleges Organisme (BMW10408) - Overzichtelijke samenvatting

Organisme
Thema 4
Zwemblaas is uitstulping van voordarm (net als longen)  gasoplag door lucht
happen of gas uit bloed
Tetrapoda (viervoetigen): amfibieën, reptielen, vogels, zoogdieren
Aanpassingen van leven in water naar leven op land:
- Poten  bewegingsapparaat
- Longen i.p.v. kieuwen  cardiovasculaire systeem
- Bescherming tegen uitdroging (vruchtvliezen)  foetale membranen

Vroege ontwikkeling bloedvaten en hart
Eencelligen: uitwisseling van voedingsstoffen, afvalstoffen en gassen over 1
celmembraan
Meercellige (2 cellagen): uitwisseling d.m.v. diffusie
Meercellige (triploblasten): behoefte aan circulatiesysteem

 Open circulatie
- Weekdieren
- Geleedpotigen
Organen en weefsels zijn direct omgeven door hemolymfe (lijkt op bloed, bevat
geen zuurstof transporterende cellen)  wordt rondgestuwd door
lichaamsbewegingen die grootte sinussen veranderen
Geschikt voor korte diffusieroutes en erg traag
 Gesloten circulatie
- Alle gewervelden
- Aantal ongewervelden
Circulatievloeistof bevindt zich in vaatstelsel  hart zorgt voor stuwing
Geschikt voor lange diffusieroutes en snel
 Enkele circulatie
- Vissen
- Aantal ongewervelden
Bloed passeert 1 keer het hart in 1 circulatieronde
 Dubbele circulatie
- Amfibieën  1 ventrikel, waardoor zuurstofrijk en zuurstofarm bloed
kan mengen
- Reptielen  1 gedeeltelijk gescheiden ventrikel
- Vogels  2 ventrikels
- Zoogdieren  2 ventrikels

Bloed uit embryo, placenta en dooierzak komt in hartbuis  door het hart
 ventrale aorta  kiewboogarteriën  dorsale aorta  embryo,
placenta en dooierzak
Endocardbuizen ontwikkelen in splanchnische zijplaatmesoderm van
cardiogene zone  door laterale krommingen fuseren ze tot hartbuis aan
de ventrale zijde / door craniocaudale kromming wordt hartbuis naar
thorax verplaatst

Vasculogenese = in mesoderm ontstaan
aggregaten van angioblasten  in die
angioblastclusters ontstaan holtes die met elkaar
versmelten  vorming vasculaire plexus

,Late ontwikkeling hart
In het vroeg embryologisch hart is er bij alle gewervelden sprake van een enkele
circulatie met een primaire hartbuis
Postnataal volledig gesepteerd 4-kamer hart: rechter atrium  rechter ventrikel
 longen  linker atrium  linker ventrikel  truncus pulmonalis  aorta
In de volwassen segmenten van de primaire hartbuis is er nog niet te zien dat er
hartkleppen gaan ontstaan in het postnatale hart




Aanpassingen bouwplan:
- Herpositioneren hartsegmenten: kromming hartbuis
- Septatie kamers: AV-kussens
Atrium septum
Ventrikel septum
- Septatie uitstroomgebied: Septum truncoconale
- Vorming terugslagkleppen: AV kleppen
Aorta en pulmonalis kleppen
Door de vorming van atrio-ventriculaire (AV) kussens zal de overgang van
gemeenschappelijk atium naar ventrikels opdelen in linker AV- en rechter AV-
kanaal
Septum primum = septum die ontstaat in bovenzijde van gemeenschappelijke
atrium
Ostium primum = de verbinding tussen rechter en linker atrium doordat septum
primum nog niet volledige gesloten is
Ostium secundum = verbinding tussen rechter en linker atrium nadat
septum primum is gefuseerd met de AV kussens
Septum secundum = tweede septum aan kant van rechter atrium
Foramen ovale = doorgang van rechter naar linker atrium door septa
heen
Foetale situatie  bloed stroomt vanuit het rechter atrium via het
septum secundum met hierin het foramen ovale en het septum primum
met hierin het ostium secundum naar het linker atrium

Interventriculaire septum = musculair weefsel dat vanuit de bodem op
de grens tussen linker en rechter ventrikel groeit
In de wand van de outflowtract ontstaan aan weerszijde endocardiale richels met
een craniocaudaal en spiraliserend verloop  die richels groeien in de middenlijn
naar elkaar toe en fuseren tot een septum = septum truncoconale  scheidt
ouflowtract in 2 kanalen: truncus pulmonalis en aorta

,Het hart van foetus vertoont 2 belangrijke morfologische verschillen in
vergelijking met het hart van een pasgeborene:
1) Het foramen ovale is nog niet gesloten
2) Ductus arteriosus verbindt de aorta met de longslagader
De placenta geeft de foetus zuurstof, waardoor de longen nog niet nodig zijn. Het
bloed hoeft daarom niet langs de longen gepompt te worden, door de openingen
kan het bloed gelijk door naar het embryo.

Foetus:
- Rechter atrium  linker atrium  linker ventrikel
- Rechter atrium  rechter ventrikel  longslagader  via ductus arteriosus naar
aorta
Pasgeborene:
- Rechter atrium  rechter ventrikel  longslagader  longen  longader 
linker atrium  linke ventrikel  aorta

Foramen ovale sluit na de geboorte als gevolg van toename van druk aan de
linker kant van het hart en afname van druk aan de rechter kant van het hart
- Wegvallen placentacirculatie
- Start ademhaling
Ductus arteriosus sluit ook na de geboorte door toename in zuurstofspanning in
bloed

Foetale membranen
Bij vissen en amfibieën zijn alle cellen formatief,
dus geen extra-embryonale structuren
Bij reptielen, vogels en zoogdieren zijn niet alle
cellen formatief, dus dooierzak + allantois +
amnion + chorion (placenta)
- Ovipaar = dieren die eieren leggen met een
kalkschaal
- Vivipaar = dieren die hun jongen dragen in hun
baarmoeder

Functie dooierzak
Mens: plek voor eerste hematopoëse + vorming oerkiemcellen
Kip: idem + bloedvaten nemen voedingstoffen en uit eigeel op en brengen het
naar embryo + gaswisseling

Functie allantois
Mens: tijdelijk afvaldepot + onderdeel sinus urogenitalis  blaas
Dient als structuur waarin zich initieel umbilicale vaten rondom ontwikkelen
Kip: afvaldepot + gasuitwisseling + calciumopname

Functie amnion
Mens: voorkomen uitdroging embryo + amnionvloeistof draagt bij aan
ontwikkeling longen + schokdemper
Kip: voorkomen uitdroging embryo + schokdemper

Functie chorion
Mens: vormt foetale deel placenta  gasuitwisseling en uitwisseling van
voedingsstoffen en afvalstoffen
Kip: geen functie (extra membraan waarover gasuitwisseling plaatsvindt)

,