Samenvatting van de benodigde hoofdstukken in Retorische kritiek

Argumenteren en overtuigen samenvatting blok 2
Vijf taken van de redenaar
1. Inhoud (inventio)
 Type betoog / type standpunt
 Wat voor soort publiek staat er voor je?
 Welke soorten argumenten ga je gebruiken?
2. Ordening (dispositio)
 Exordium (introductie / binnenkomer)
 Narratio (achtergrondinformatie)
 Propositio (stellingname)
 Partitio (aankondiging indeling)
 Argumentatio (argumentatie)
 Confirmatio (bewijsvoering)
 Refutatio (weerlegging tegenargumenten)
 (Digressio) (uitweiding (is niet altijd nodig))
 Peroratio (conclusie)
 Recapitulatio (samenvatting)
 Affectus (uitsmijter / emotionering)
3. Verwoording (elocutio)
 Wees correct, duidelijk, aantrekkelijk & passend
4. Oefening (memoria)
5. Presentatie (actio)
 Handgebaren & lichaamstaal

Retorische voorwaarden (hoe zorgt de spreker hiervoor?)
 Aandacht
 Begrip
 Aanvaarding

Het exordium bestaat uit de volgende taken (soort ABA)
 Attentum (aandacht): vragen stellen, anekdote, grap, etc.
 Docilem (begrijpelijkheid): formuleren doel, metacommunicatie, etc.
 Benevolum (welwillendheid): vleien, prijzen (jezelf, publiek),
zelfspot, ijsbreker, humor, belang benadrukken, etc.
In de narratio moet antwoord worden gegeven op topische vragen (5W-
vragen).

Retorisch systeem (van wat voor soort redevoering is er sprake?)
 Gerechtelijke rede
 Vaststelling/ontkenning begaan van strafbare feiten (in
verleden)
 Beschuldiging
 Descriptief standpunt (Persoon X heeft Y wel/niet gedaan)
 Politieke rede
 Beleidsvoorstel (voor toekomst)
 Prescriptief standpunt (Actie X moet worden uitgevoerd)
 Gelegenheidsrede
 Waardeoordeel (heden/verleden, denk aan: toespraak,
prijsuitreiking, roast)
 Evaluerend standpunt (Persoon X is …)

, Extra informatie inventio
 Hoort bij propositio & argumentatio in de ordening
 Het gebruik van logos (argumentatieve middelen)
 Standaardgeschilpunten
 Verdedigingslinies (staseis) voor gerechtelijke rede (van
sterkst naar zwakst)
 Ontkennen (X heeft Y niet gedaan)
 Herformuleren tot een (on)wettige daad (X heeft niet Y
gedaan, maar Y’)
 Rechtvaardigen (verzachtende omstandigheden (was
dronken) of schulduitsluitingsgronden (noodweer))
 Zich op procedurefout beroepen (de procedure is niet
correct verlopen, ik wil een andere rechter)
 Verdedigingslinies (staseis) voor politieke rede (POON)
 Er zijn ernstige problemen
 Die zijn inherent aan huidig beleid (of veroorzaakt)
 Nieuw beleid (de oplossing) is uitvoerbaar en
doeltreffend
 Geen nadelen / nadelen wegen minder zwaar dan
voordelen
 Verdedigingslinies (staseis) voor gelegenheidsrede
 Eigenschappen bezitten / daden verrichten (geslaagd
voor eindexamen)
 Die eigenschappen/daden zijn lovenswaardig (niet zo
makkelijk om te doen)
 Aanwezigheid van uitzonderlijke omstandigheden (vooral
niet in zo’n drukke periode, maar toch gelukt)
 Typen argumenten
 Bij de gerechtelijke rede wordt argumentatie op basis van
waarschijnlijkheid gebruikt
 Kentekenargumentatie
 Causale argumentatie
 Bij de politieke rede wordt argumentatie op basis van
waarden gebruikt
 Positieve of negatieve eigenschappen
(kentekenargumentatie)
 Positieve of negatieve gevolgen (pragmatische
argumentatie)
 Bij de gelegenheidsrede wordt argumentatie op basis van
waarden gebruikt
 Positieve of negatieve eigenschappen
(kentekenargumentatie)
 Positieve of negatieve gevolgen (causale argumentatie)
 Argumentatie voor alle genres
 Op basis van analogie (vergelijkingsargumentatie)
 Op basis van voorbeelden (kentekenargumentatie)
 Op basis van gezag (kentekenargumentatie)