Radboud Universiteit Bestuurskunde
Beleidssociologie
Leerjaar 2
Samenvatting: Social Policy Theory and Practice – P. Spicker
Index
Hoofdstuk 8 Welvaartsstaten.................................................................................................................3
De welvaartsstaten.............................................................................................................................3
Invloeden op de ontwikkeling.............................................................................................................3
Modellen van welvaart.......................................................................................................................3
Welvaart regimes...............................................................................................................................3
Patronen in ontwikkeling welvaartstaten...........................................................................................4
Verklaringen voor de ontwikkeling.....................................................................................................4
Globalisatie en sociaal beleid.............................................................................................................4
Hoofdstuk 9 Principes en waarden.........................................................................................................5
Onderscheid principes en waarden....................................................................................................5
Normatieve waarden in sociaal beleid...............................................................................................5
Ideologie en sociale welvaart.............................................................................................................5
Hoofdstuk 2 Welzijn in de samenleving..................................................................................................7
De sociale context van welzijn............................................................................................................7
De persoon in de maatschappij..........................................................................................................7
Sociale netwerken..............................................................................................................................7
Inclusie en exclusie.............................................................................................................................8
Maatschappij en sociaal beleid...........................................................................................................8
Hoofdstuk 3 Ongelijkheden....................................................................................................................9
De structuur van ongelijkheden.........................................................................................................9
Ongelijkheid van middelen.................................................................................................................9
Herverdeling.....................................................................................................................................10
Hoofdstuk 4 Problemen en reacties.....................................................................................................11
Sociale problemen............................................................................................................................11
Reageren op een sociaal problem....................................................................................................11
De focus van het beleid....................................................................................................................11
Individuele en collectieve benaderingen..........................................................................................12
Hoofdstuk 5 Behoeften en welvaart.....................................................................................................13
Welzijn..............................................................................................................................................13
Behoeften.........................................................................................................................................13
Behoeften van groepen (hulpbehoevende groepen)........................................................................13
Behoeften en reacties.......................................................................................................................14
Hoofdstuk 7 Publiek beleid...................................................................................................................15
1
, Radboud Universiteit Bestuurskunde
Beleidssociologie
Leerjaar 2
De natuur van beleid........................................................................................................................15
Formele processen: de wet en de staat............................................................................................15
Overheid...........................................................................................................................................15
Overheid en sociaal beleid................................................................................................................16
De sociale diensten...........................................................................................................................16
Vergelijken van beleid......................................................................................................................16
Hoofdstuk 13 De organisatie van dienstverlening................................................................................18
Dienstverlening.................................................................................................................................18
Welvaart bureaucratie......................................................................................................................18
Organisationele rollen......................................................................................................................19
Arbeidsverdeling...............................................................................................................................19
2
, Radboud Universiteit Bestuurskunde
Beleidssociologie
Leerjaar 2
Hoofdstuk 8 Welvaartsstaten
De welvaartsstaten
Betekenissen kunnen verschillen:
- Welzijn dat wordt geleverd door de staat (sociaal beleid) → descriptief
- Ontwikkeld ideaal waarin welzijn volledig wordt geboden volgens de best mogelijke normen
→ normatief
Het is begonnen in Duitsland, waar welvaartstaat begon te betekenen ‘het idee dat de staat niet alleen
de personen en eigendommen van burgers moet beschermen, maar ook moet proberen hun welzijn als
een model te promoten door wat meer positieve actie of inmenging namens hen’.
De normatieve literatuur heeft de neiging om zich vooral te concentreren op de ervaring in het VK
waar de verzorgingsstaat werd geïntroduceerd als een bewuste poging om de welvaartsvoorziening op
een nieuw fundament te zetten.
- Normatieve literatuur vertegenwoordigd een ideaal, waarin iedereen het recht zou kunnen
hebben op diensten
Invloeden op de ontwikkeling
- Interne invloeden → sociale structuur, sociale divisie, demografische structuur, economische
ontwikkelingen
- Externe invloeden → sociale en economische ontwikkelingen van een ander land die invloed
hebben op andere landen.
o Problemen die eigenlijk ervoor gezorgd hebben dat verzorgingsstaten ontstonden:
oorlog, depressie, hyperinflatie, milieucatastrofes etc.
- Zwarte zwanen → beleid verloopt in ieder geval met horten en stoten – een proces van
onderbroken evenwicht, waarbij blokkades en vetopunten reacties vertragen tot er een opening
is, en er kans is tot activiteit om beleid uit te voeren.
Modellen van welvaart
- Historische ontwikkeling is belangrijk als er wordt gepraat over verschillende modellen
- Modellen
o Residueel model: verzorgingsstaat als vangnet
o Institutioneel model: behoefte en afhankelijkheid wordt gezien als normaal en dus
geaccepteerd in samenleving
o Institutionaliseerde-herverdeling model: het herverdelen van bronnen op basis van
geïnstitutionaliseerde principes
o Industriële bereiking/performance model: sommige sociaal beleid kan worden gezien
om de economische ontwikkeling te ondersteunen
Welvaart regimes
- Esping-Anderson modellen:
o Scandinavisch model
o Bismarck countries als institutionele modellen (corporatistisch)
o Residueel model
o Latijnse rand → waar welvaartsstaat in beginsel aanwezig is
- Kritiek op modellen: criteria zijn vaag, hoog level generalisatie, veel variaties in systemen,
verschillende visies in landen over wat belangrijk is en zeggen weinig over de specificatie van
beleid.
o Het helpt ons deels begrijpen waarom dingen zo zijn zoals ze zijn.
3
Beleidssociologie
Leerjaar 2
Samenvatting: Social Policy Theory and Practice – P. Spicker
Index
Hoofdstuk 8 Welvaartsstaten.................................................................................................................3
De welvaartsstaten.............................................................................................................................3
Invloeden op de ontwikkeling.............................................................................................................3
Modellen van welvaart.......................................................................................................................3
Welvaart regimes...............................................................................................................................3
Patronen in ontwikkeling welvaartstaten...........................................................................................4
Verklaringen voor de ontwikkeling.....................................................................................................4
Globalisatie en sociaal beleid.............................................................................................................4
Hoofdstuk 9 Principes en waarden.........................................................................................................5
Onderscheid principes en waarden....................................................................................................5
Normatieve waarden in sociaal beleid...............................................................................................5
Ideologie en sociale welvaart.............................................................................................................5
Hoofdstuk 2 Welzijn in de samenleving..................................................................................................7
De sociale context van welzijn............................................................................................................7
De persoon in de maatschappij..........................................................................................................7
Sociale netwerken..............................................................................................................................7
Inclusie en exclusie.............................................................................................................................8
Maatschappij en sociaal beleid...........................................................................................................8
Hoofdstuk 3 Ongelijkheden....................................................................................................................9
De structuur van ongelijkheden.........................................................................................................9
Ongelijkheid van middelen.................................................................................................................9
Herverdeling.....................................................................................................................................10
Hoofdstuk 4 Problemen en reacties.....................................................................................................11
Sociale problemen............................................................................................................................11
Reageren op een sociaal problem....................................................................................................11
De focus van het beleid....................................................................................................................11
Individuele en collectieve benaderingen..........................................................................................12
Hoofdstuk 5 Behoeften en welvaart.....................................................................................................13
Welzijn..............................................................................................................................................13
Behoeften.........................................................................................................................................13
Behoeften van groepen (hulpbehoevende groepen)........................................................................13
Behoeften en reacties.......................................................................................................................14
Hoofdstuk 7 Publiek beleid...................................................................................................................15
1
, Radboud Universiteit Bestuurskunde
Beleidssociologie
Leerjaar 2
De natuur van beleid........................................................................................................................15
Formele processen: de wet en de staat............................................................................................15
Overheid...........................................................................................................................................15
Overheid en sociaal beleid................................................................................................................16
De sociale diensten...........................................................................................................................16
Vergelijken van beleid......................................................................................................................16
Hoofdstuk 13 De organisatie van dienstverlening................................................................................18
Dienstverlening.................................................................................................................................18
Welvaart bureaucratie......................................................................................................................18
Organisationele rollen......................................................................................................................19
Arbeidsverdeling...............................................................................................................................19
2
, Radboud Universiteit Bestuurskunde
Beleidssociologie
Leerjaar 2
Hoofdstuk 8 Welvaartsstaten
De welvaartsstaten
Betekenissen kunnen verschillen:
- Welzijn dat wordt geleverd door de staat (sociaal beleid) → descriptief
- Ontwikkeld ideaal waarin welzijn volledig wordt geboden volgens de best mogelijke normen
→ normatief
Het is begonnen in Duitsland, waar welvaartstaat begon te betekenen ‘het idee dat de staat niet alleen
de personen en eigendommen van burgers moet beschermen, maar ook moet proberen hun welzijn als
een model te promoten door wat meer positieve actie of inmenging namens hen’.
De normatieve literatuur heeft de neiging om zich vooral te concentreren op de ervaring in het VK
waar de verzorgingsstaat werd geïntroduceerd als een bewuste poging om de welvaartsvoorziening op
een nieuw fundament te zetten.
- Normatieve literatuur vertegenwoordigd een ideaal, waarin iedereen het recht zou kunnen
hebben op diensten
Invloeden op de ontwikkeling
- Interne invloeden → sociale structuur, sociale divisie, demografische structuur, economische
ontwikkelingen
- Externe invloeden → sociale en economische ontwikkelingen van een ander land die invloed
hebben op andere landen.
o Problemen die eigenlijk ervoor gezorgd hebben dat verzorgingsstaten ontstonden:
oorlog, depressie, hyperinflatie, milieucatastrofes etc.
- Zwarte zwanen → beleid verloopt in ieder geval met horten en stoten – een proces van
onderbroken evenwicht, waarbij blokkades en vetopunten reacties vertragen tot er een opening
is, en er kans is tot activiteit om beleid uit te voeren.
Modellen van welvaart
- Historische ontwikkeling is belangrijk als er wordt gepraat over verschillende modellen
- Modellen
o Residueel model: verzorgingsstaat als vangnet
o Institutioneel model: behoefte en afhankelijkheid wordt gezien als normaal en dus
geaccepteerd in samenleving
o Institutionaliseerde-herverdeling model: het herverdelen van bronnen op basis van
geïnstitutionaliseerde principes
o Industriële bereiking/performance model: sommige sociaal beleid kan worden gezien
om de economische ontwikkeling te ondersteunen
Welvaart regimes
- Esping-Anderson modellen:
o Scandinavisch model
o Bismarck countries als institutionele modellen (corporatistisch)
o Residueel model
o Latijnse rand → waar welvaartsstaat in beginsel aanwezig is
- Kritiek op modellen: criteria zijn vaag, hoog level generalisatie, veel variaties in systemen,
verschillende visies in landen over wat belangrijk is en zeggen weinig over de specificatie van
beleid.
o Het helpt ons deels begrijpen waarom dingen zo zijn zoals ze zijn.
3
