Samenvatting - Taal en communicatie

Taal en communicatie deel 1
Grice
Semantiek:
 Wat is er precies gezegd, contextonafhankelijk
Pragmatiek:
 Gaat om de betekenis, contextafhankelijk “al deze variaties in
betekenis zijn contextafhankelijk, waarbij de ‘context’ niet alleen
omvat wie de zin heeft uitgesproken en wanneer en waar en tegen
wie, maar ook de veronderstelde wederzijdse overtuigingen van de
gesprekspartners; en omdat deze aspecten van de betekenis
contextafhankelijk zijn, zijn ze pragmatisch.”
Waarheidsconditioneel:
 De semantische uitleg van een zin “de waarheidsvoorwaarden van
een zin weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs de huidige realiteit.
Het zijn slechts de omstandigheden waaronder de bewering waar
zou zijn.”
Berekenbaarheid:
 Een implicatuur is te berekenen, gegeven de tekstuele en
situationele context, de maximes en de feitelijke (semantische)
uiting.
Coöperatieprincipe (CP)/Samenwerkingsbeginsel (conversationele
implicaturen):
 Bovenal proberen gesprekspartners mee te werken in gesprekken,
proberen hun bijdrage passend te maken voor het gesprek dat
voorhanden is.
 Bestaat uit vier maximes
De vier maximes van Grice:
 Het maxime van kwantiteit bestaat uit twee onderdelen:
 Zorg ervoor dat uw bijdrage zo informatief is als nodig
is voor de huidige doeleinden van de uitwisseling (De
meeste -> Niet allemaal): waar scalaire implicaturen op zijn
gebaseerd, dus het uiten van een bepaalde waarde op een
schaal impliceert dat, voor zover de hoorder weet, geen
hogere waarde van toepassing is (aangezien het, als dat wel
het geval was, niet meewerkte als de spreker die hogere
waarde niet uitsprak).
Horn schalen worden gedefinieerd door een gevolgrelatie
waarin hogere waarden consequent lagere waarden met zich
meebrengen.

,  Maak uw bijdrage niet informatiever dan nodig is, zeg
niet te veel.
 Het maxime van kwaliteit bestaat uit de volgende twee
onderdelen:
 Zeg niet wat u denkt dat onwaar is: als je dit dus wel doet
op een heimelijk manier, is dit een leugen. Als dit wordt
gedaan om het maxime openlijk te schenden, kan dit gedaan
worden door het gebruik van ironie of een metafoor.
 Zeg niet iets waarvoor u onvoldoende bewijs heeft.
 Het maxime van relatie:
 Wees relevant: stelt ons in staat de betekenis te volgen via
een uitgebreid gesprek. Overtredingen van dit maxime zijn
uitingen die compleet irrelevant zijn om daarmee weer iets te
zeggen (bijv. “wat een heerlijk weer!” wanneer iemand
probeert te roddelen). Heimelijke schendingen van het
relatiemaxime kunnen de spreker in staat stellen de
geadresseerde ertoe te brengen een valse conclusie te
trekken, terwijl de spreker aan de verantwoordelijkheid voor de
onwaarheid ontsnapt, omdat hij niets onwaars heeft gezegd.
Deze gevallen overlappen veel met de hierboven besproken
gevallen als schendingen van het maxime van de kwantiteit,
omdat iets irrelevants zeggen doorgaans te veel zeggen
betekent, en te veel zeggen vaak inhoudt dat je iets
irrelevants zegt.
 Het maxime van wijze (Manner):
 Vermijd onduidelijkheid in de uitdrukking: de spreker zal
zowel de overtuiging overbrengen dat de uiting duidelijk is als
de overtuiging dat geen enkele andere manier om hetzelfde te
zeggen significant duidelijker zou zijn. Gebruikelijker is de
strategie om deze submaxime te negeren, om doelbewust
onduidelijk te zijn om te impliceren dat iemand anders binnen
gehoorsafstand niet op de hoogte mag worden gesteld van de
inhoud van het gesprek. Dit kan worden gedaan met als doel
informatie voor iemand achter te houden, of met als doel
iemand duidelijk te maken dat hij of zij niet thuishoort in het
gesprek.
 Vermijd dubbelzinnigheid: het submaxime kan worden
genegeerd vanwege literaire of humoristische effecten.
Woordspelingen zijn daar een voorbeeld van.
 Wees kort (vermijd onnodige uitgebreidheid): een
spreker kan er ook voor kiezen om het submaxime van
beknoptheid te schenden om te voorkomen dat hij sociaal
incorrect of simpelweg te bot overkomt
 Wees ordelijk: een verhaal presenteert geordende
gebeurtenissen in de volgorde waarin ze plaatsvonden
In acht nemen: de maximes gehoorzamen
Heimelijk schenden/overtreden: om het maxime niet in acht te nemen,
maar om dit onopvallend te doen, in de veronderstelling dat uw hoorder
niet zal beseffen dat het maxime wordt overtreden (bijv. een leugen).