Hoofdstuk 6 Verschuivingsrisico’s: de soorten en smaken. Wanneer en waarom?
6.1 Wat zijn verschuivingsrisico’s?
Het verschuivingsrisico betekent dat opbrengsten of kosten bewust verkeerd worden verantwoord, bijvoorbeeld in
een ander periode of in een andere categorie. Het doel hiervan is meestal om de werkelijke opbrengst lager te laten
lijken.
Belangrijk: het gaat hier niet om echt fouten in de werkelijkheid, maar om een onjuiste administratieve verwerking van
de werkelijkheid
Voorbeelden en controles:
- Verschuiving van hoge prijs (A) naar lage prijs (B)
- Risico: verkopen die eigenlijk onder A vallen, worden verantwoord als B.
- Controle: richt je op de administratie van B en controleer of daar geen elementen van A in zitten.
- Praktische aanpak: onderzoek de identiteit van de afnemer. Gebruik hiervoor orderbonnen, vrachtdocumenten
en/of bankbijschrijvingen.
Kortingen
- Risico: verkopen met een lage korting worden administratief verwerkt alsof er een hoge korting is gegeven.
- Gevolg: de omzet lijkt lager
- Oplossing: vergelijk de toegepaste kortingen met de geldende afspraken en controleer de aansluiting met de
goederenbeweging.
Verschillende prijzen of kortingen per product
- Risico: verkopen van product A (met hogere prijs of lagere korting) worden geboekt als verkopen van product
B (met lagere prijs of hogere korting)
- Controle via de goederenbeweging per product: Beginvoorraad + Inkopen - Eindvoorraad = verkocht aantallen
- Bij vaste inkoopprijzen kan hiermee ook de SOLL-positie van de kostprijs omzet worden berekend.
- Oplossing: een totaalcontrole op de goederenbeweging voorkomt verschuivingen tussen producten
Verschillende prijzen per verpakking
- Risico: verkopen in een duurdere verpakking worden geboekt als verkopen in een goedkopere verpakking
- Oplossing: leg verband tussen productie en het verbruik van verpakkingsmateriaal.
6.2 volgtijdelijke verschuivingsrisico’s
6.2.1 prijswijzigingen
Bij prijswijzigingen (bijvoorbeeld uitverkopen of opruimingsacties) bestaat het risico dat verkopen die plaatsvonden in
de duurdere periode, administratief worden geboekt in de periode met lagere prijzen.
Beheersing van dit risico:
In een geautomatiseerde omgeving wordt dit risico grotendeels weggenomen doordat de prijzentabel tijdig wordt
aangepast.
Daarnaast kunnen detailcontroles worden uitgevoerd op transacties vlak voor en na het begin of einde van de
afprijzingsperiode
Controle-instrumenten: verkoopfacturen, orderbonnen en vrachtdocumenten (voorverificatie van de orderdatum). Zo
kan worden vastgesteld of de verkoop daadwerkelijk binnen de kortingsperiode viel.
6.2.2 Sleeprisico’s
Sleeprisico’s doen zich voor wanneer er een mix is van contante transacties en transacties op rekening.
Er zijn twee belangrijke vormen:
- Te laat verantwoorden van ontvangsten
o Voorbeeld: een debiteurenadministrateur ontvangt contant geld, maar boekt dit ten onrechte als een
ontvangst op rekening.
o Gevolg: de contante betaling wordt onttrokken aan de onderneming. In de administratie ontstaat
een gefingeerde debiteur.
o Om te voorkomen dat dit bedrag te lang openstaat, wordt het ‘gat’ later weer gevuld met nieuwe
ontvangsten.
- Te vroeg verantwoorden van uitgaven
o Voorbeeld: een kassier doet een kasopname, die op papier voor kosten is bedoeld, maar steekt het
bedrag in eigen zak.
o Gevolg: er lijkt een betaling te zijn gedaan, terwijl dit in werkelijkheid niet zo is.
o Om de fraude te verhullen (bijvoorbeeld wanneer de leverancier daadwerkelijk om betaling vraagt),
doet de kassier opnieuw een kasopname.
6.3 Regiewerk en vaste aanneemsommen
Bij regiewerk worden de werkelijk bestede uren en materialen in rekening gebracht bij de opdrachtgever. Dit kan
tegen de werkelijke prijzen of prijzen die vooraf zijn overeengekomen. Er is een hard verband tussen de kosten en
opbrengsten
Bij projecten tegen vaste aanneemsommen bestaat de opbrengst uit een bedrag dat vooraf met de opdrachtgever is
overeengekomen. Meer of minderkosten komen voor eigen rekening. Minder hard verband tussen kosten en
opbrengsten
Verschuivingsrisico’s tussen regiewerk en VA-projecten
- Verricht de onderneming zowel regiewerk als projecten tegen vaste aanneemsommen (VA-projecten), dan
bestaat het risico dat kosten van regiewerk worden verantwoord als kosten van VA-projecten.
6.1 Wat zijn verschuivingsrisico’s?
Het verschuivingsrisico betekent dat opbrengsten of kosten bewust verkeerd worden verantwoord, bijvoorbeeld in
een ander periode of in een andere categorie. Het doel hiervan is meestal om de werkelijke opbrengst lager te laten
lijken.
Belangrijk: het gaat hier niet om echt fouten in de werkelijkheid, maar om een onjuiste administratieve verwerking van
de werkelijkheid
Voorbeelden en controles:
- Verschuiving van hoge prijs (A) naar lage prijs (B)
- Risico: verkopen die eigenlijk onder A vallen, worden verantwoord als B.
- Controle: richt je op de administratie van B en controleer of daar geen elementen van A in zitten.
- Praktische aanpak: onderzoek de identiteit van de afnemer. Gebruik hiervoor orderbonnen, vrachtdocumenten
en/of bankbijschrijvingen.
Kortingen
- Risico: verkopen met een lage korting worden administratief verwerkt alsof er een hoge korting is gegeven.
- Gevolg: de omzet lijkt lager
- Oplossing: vergelijk de toegepaste kortingen met de geldende afspraken en controleer de aansluiting met de
goederenbeweging.
Verschillende prijzen of kortingen per product
- Risico: verkopen van product A (met hogere prijs of lagere korting) worden geboekt als verkopen van product
B (met lagere prijs of hogere korting)
- Controle via de goederenbeweging per product: Beginvoorraad + Inkopen - Eindvoorraad = verkocht aantallen
- Bij vaste inkoopprijzen kan hiermee ook de SOLL-positie van de kostprijs omzet worden berekend.
- Oplossing: een totaalcontrole op de goederenbeweging voorkomt verschuivingen tussen producten
Verschillende prijzen per verpakking
- Risico: verkopen in een duurdere verpakking worden geboekt als verkopen in een goedkopere verpakking
- Oplossing: leg verband tussen productie en het verbruik van verpakkingsmateriaal.
6.2 volgtijdelijke verschuivingsrisico’s
6.2.1 prijswijzigingen
Bij prijswijzigingen (bijvoorbeeld uitverkopen of opruimingsacties) bestaat het risico dat verkopen die plaatsvonden in
de duurdere periode, administratief worden geboekt in de periode met lagere prijzen.
Beheersing van dit risico:
In een geautomatiseerde omgeving wordt dit risico grotendeels weggenomen doordat de prijzentabel tijdig wordt
aangepast.
Daarnaast kunnen detailcontroles worden uitgevoerd op transacties vlak voor en na het begin of einde van de
afprijzingsperiode
Controle-instrumenten: verkoopfacturen, orderbonnen en vrachtdocumenten (voorverificatie van de orderdatum). Zo
kan worden vastgesteld of de verkoop daadwerkelijk binnen de kortingsperiode viel.
6.2.2 Sleeprisico’s
Sleeprisico’s doen zich voor wanneer er een mix is van contante transacties en transacties op rekening.
Er zijn twee belangrijke vormen:
- Te laat verantwoorden van ontvangsten
o Voorbeeld: een debiteurenadministrateur ontvangt contant geld, maar boekt dit ten onrechte als een
ontvangst op rekening.
o Gevolg: de contante betaling wordt onttrokken aan de onderneming. In de administratie ontstaat
een gefingeerde debiteur.
o Om te voorkomen dat dit bedrag te lang openstaat, wordt het ‘gat’ later weer gevuld met nieuwe
ontvangsten.
- Te vroeg verantwoorden van uitgaven
o Voorbeeld: een kassier doet een kasopname, die op papier voor kosten is bedoeld, maar steekt het
bedrag in eigen zak.
o Gevolg: er lijkt een betaling te zijn gedaan, terwijl dit in werkelijkheid niet zo is.
o Om de fraude te verhullen (bijvoorbeeld wanneer de leverancier daadwerkelijk om betaling vraagt),
doet de kassier opnieuw een kasopname.
6.3 Regiewerk en vaste aanneemsommen
Bij regiewerk worden de werkelijk bestede uren en materialen in rekening gebracht bij de opdrachtgever. Dit kan
tegen de werkelijke prijzen of prijzen die vooraf zijn overeengekomen. Er is een hard verband tussen de kosten en
opbrengsten
Bij projecten tegen vaste aanneemsommen bestaat de opbrengst uit een bedrag dat vooraf met de opdrachtgever is
overeengekomen. Meer of minderkosten komen voor eigen rekening. Minder hard verband tussen kosten en
opbrengsten
Verschuivingsrisico’s tussen regiewerk en VA-projecten
- Verricht de onderneming zowel regiewerk als projecten tegen vaste aanneemsommen (VA-projecten), dan
bestaat het risico dat kosten van regiewerk worden verantwoord als kosten van VA-projecten.
