samenvatting sociale wetenschappen leerjaar 3 periode 2

Sociale wetenschappen
Thema 1: Organisatiepsychologie: Factoren in de adviseur zelf.

Doelen:

De dio:
 heeft zelfkennis en weet wat zijn/haar meest kenmerkende eigenschappen zijn.
 is bekend met de begrippen overtuigingen, veronderstellingen, paradigma’s, past
voorbeelden hiervan op zichzelf en anderen toe, en buigt waar nodig deze om.
 maakt een onderscheid tussen assertieve communicatie, sub assertieve communicatie en
agressieve communicatie en kan voorbeelden van deze manieren van communiceren
toepassen

- assertiviteit: uiten van je gedachten, gevoelens en meningen op een directe eerlijke en
gepaste wijze.
o Komt op voor je eigen belangen op een manier die bij de situatie past en respectvol
is naar jezelf en naar de ander.
- Subassertief: je houd te veel rekening met belang van een ander en verwaarloost je eigen
belang
- Agressief: je ziet vooral je eigen belang en de belangen van de ander niet of negeert deze
Subasssertief Assertief Agressief
Je houd rekening met - + +
eigen belangen
Je houdt rekening met + + -
belangen van de ander
- Situaties die vragen om assertiviteit:
o Negatieve feedback
 Voorbeeld: je hebt last van gedrag van een ander en zegt daar vwat van
o Je hebt een andere mening
 Voorbeeld: uitkomen voor afwijkende mening is lastig wanneer je de enige
bent.
o Je wilt een verzoek weigeren
 Voorbeeld: er wordt een beroep op je gedaan waaraan je niet wilt voldoen >
zeg ‘nee’, verder hoef je niet altijd een reden te geven. Houd het algemeen
en geef ander niet de mogelijkheid om over de redenen te gaan discussiëren.
o Je wilt iets van een ander
 Voorbeeld: je wilt salarisverhoging. Draai er niet omheen en laat zeker niet je
gesprekspartner raden naar je wens.
- Waarom reageren mensen subassertief:
o Je wilt de ander niet kwetsen of bent bang om zelf gekwetst te worden
o Durft niet aan te geven dat je iets niet snapt
o Je hebt in je hoofd dat je iets goed moet maken.
- Waarom reageren mensen agressief:
o Je bent bang dat mensen over je heen zullen lopen
o Verwacht dat de ander geen rekening zal houden met jouw belang en voelt je daar
onzeker over > eigen belang te sterk benadrukken.
- Vier niveaus van assertiviteit:
o Niveau 0: weinig assertief
 Lastig eigen grenzen aangeven
 Communiceert niet duidelijk wat je vindt of wilt

,  Kunt slecht negatieve feedback geven en positieve feedback ontvangen
OF
 Kunt geen rekening houden met belangen van ander
 Geeft ander geen ruimte voor communiceren over zijn eigen belang
 Kunt slecht feedback geven en negatieve feedback ontvangen
o Niveau 1: reactieve of basis assertiviteit
 Geeft eigen standpunten weer en geeft eigen grenzen aan
 Komt uit voor je mening indien ernaar gevraagd wordt.
 Maakt duidelijk wanneer je het niet eens bent met gesprekspartner
o Niveau 2: proactieve assertiviteit
 Komt spontaan met eigen standpunten
 Brengt gevoelige/ negatieve boodschappen op duidelijke en directe manier
 Kunt luisteren naar tegenargumenten
o Niveau 3: assertief kunnen blijven in emotionele/ kritische situaties
 Aanvaardt kritiek op je standpunt
 Bespreekt meningsverschillen uit jezelf zonder conflict uit de weg te gaan
 Gaat adequaat om met verbale agressie en provocaties
- Van niveau 0 naar 1: ontwikkelen van basisassertiviteit.
o Experimenteer met andere manier van communiceren.
- Van niveau 1 naar 2: van reactief naar actief assertief.
o Stel je gelijkwaardig op in gesprek, jouw houding bepaalt hoe de ander jou benadert
‘gedrag lokt uit’ > roos van leary
o Geef precies aan wat je wilt
o Communiceer ook met lichaamstaal
o Gebruik eventueel humor
o Je kunt ook ergens op terugkomen
- Van niveau 2 naar 3: ook assertief in lastige situaties
o Wees nieuwsgierig naar kritiek van een ander
o Gebruik roos van leary om gedrag van een ander positief te beïnvloeden
o Houd je hoofd koel onder lastige omstandigheden
- Ondersteunende competenties en vaardigheden:
o Luisteren
o Inlevingsvermogen
o Empathie
o Conflicten hanteren
o Stress hanteren
o Zelfvertrouwen
- IJsbergmodel van McClelland: vergelijkt cliënt met ijsberg.
o Boven waterlijn: topje van
ijsberg
o Onder waterlijn: grootste deel
van ijsberg, is niet zichtbaar
maar beïnvloed wel het gedrag.