Ontwikkelingspsychologie
Les 1: de ontwikkeling van een kind
Ontwikkelingspsychologie:
- De wetenschappelijke studie naar groei, verandering en stabiliteit van conceptie
tot ouderdom.
- Proces van verandering
Werkmodel:
1. Kenmerken beschrijven
2. Normale ontwikkeling beschrijven op alle gebieden van de levensfase van de
persoon uit de casus
3. Casus vergelijken met de net beschreven normale ontwikkeling
4. Aansluitende theorieën bij de casus beschrijven
5. Ontwikkelingsopgaven beschrijven
6. Beschermende factoren
7. Risicofactoren
8. Opvoedingsopgaven beschrijven
Psychologische perspectieven:
Psychodynamisch perspectief:
= benadering van ontwikkeling waarbij men ervan uitgaat dat gedrag motiveert wordt
door innerlijke krachten, herinneringen en conflicten waarvan een persoon zich
nauwelijks bewust is en waarover hij weinig controle heeft.
Freud:
- Psychoanalytische theorie: theorie van Freud die ervan uitgaat dat onbewuste
krachten bepalend zijn voor iemands persoonlijkheid en gedrag.
- Psychoseksuele ontwikkeling: een aantal fasen die kinderen doorlopen waarin
genot of bevrediging telkens gericht is op een andere biologische functie en een
ander deel van het lichaam.
- Twee fundamentele driften:
1. Seksuele drift
2. Agressieve drift
- Drie structuren:
Es/id: primitieve, aangeboren deel van de persoonlijkheid dat aanwezig is
bij de geboorte
Doel: zo veel mogelijk bevrediging en zo min mogelijk spanning
Ich/ego: het rationele en redelijke deel van de persoonlijkheid, balans tussen
jezelf en omgeving
Superego: aspect van de persoonlijkheid dat goed en kwaad onderscheidt, je
geweten
,Erikson:
- Psychosociale theorie:
- Psychosociale ontwikkeling: de veranderingen in de manier waarop we aankijken
tegen onze interacties met anderen, tegen het gedrag van anderen en tegen
onszelf als leden van de maatschappij.
Behavioristisch perspectief:
= benadering van ontwikkeling waarbij men ervan uitgaat dat waarneembaar gedrag en
externe stimuli in de omgeving cruciaal zijn voor het begrijpen van de ontwikkeling van
het individu.
Watson:
Vier mechanismen:
- Ongeconditioneerde reflex
- Klassiek conditioneren: reageren op neutrale stimulus -> Pavlov
hondenexperiment
- Operant conditioneren: respons beïnvloeden door associatie consequentie ->
Skinner, gedragsmodificatie: een formele techniek om de frequentie van gewenst
gedrag te verhogen en dat van ongewenst gedrag te verlagen
- Sociaal-cognitieve leertheorie: benadering van de ontwikkeling waarbij de nadruk
ligt op leren door observeren van gedrag van anderen -> sociaal leren
,Cognitief perspectief:
= benadering van de ontwikkeling die zich richt op de processen die mensen in staat
stellen de wereld te leren kennen, te begrijpen en erover na te denken.
Piaget:
- Adaptatie: de manier waarop kinderen reageren op en zich aanpassen aan nieuwe
informatie. Wordt verklaard door twee basisprincipes:
-> Assimilatie: ervaring interpreteren binnen hun huidige cognitieve
ontwikkelingsstadium en denkwijze
-> Accommodatie: bestaande manier van denken veranderen in reactie op nieuwe
stimuli of gebeurtenissen
- Equilibratie: neiging van een kind om evenwicht te herstellen tussen nieuwe
informatie en bestaande inzichten, waardoor meer complete en geïntegreerde
kennis opgebouwd wordt.
Cognitieve fase Leeftijd Kenmerken
Sensomotorich Geboorte – 2 jaar Ontwikkeling
objectpermanentie:
mensen/objecten bestaan
ook al zijn ze niet
zichtbaar.
Preoperationeel 2 – 7 jaar Ontwikkeling taal,
symbolisch denken,
egocentrisch denken
Concreet operationeel 7 – 12 jaar Ontwikkeling
verduurzaming:
hoeveelheid is niet
gerelateerd aan
verschijning (kilo veren)
Formeel operationeel 12 jaar – volwassenheid Ontwikkeling logisch en
abstract denken
Informatieverwerkingstheorie: benadering van cognitieve ontwikkeling waarbij men
probeert te achterhalen op welke manieren mensen informatie coderen, opslaan en
terughalen. (7 +- 2)
= alternatief voor Piagetiaanse theorie
Cognitieve neurowetenschap: benadering van de cognitieve ontwikkeling die zich richt op
de manier waarop hersenprocessen gerelateerd zijn aan cognitieve activiteit.
- Cognitieve neurowetenschappers proberen de daadwerkelijke locaties en functies
binnen de hersenen te achterhalen die verband houden met verschillende soorten
cognitieve activiteiten.
, Evolutionair perspectief:
= benadering die gedrag probeert te identificeren dat het resultaat is van de genetische
erfenis van onze voorouders.
Darwin
- Wat onze voorouders bijdragen aan ons gedrag
- Genetische patronen komen tot uiting in gedrag
Systemisch perspectief:
= perspectief waarbij men kijkt naar de relatie tussen individuen en hun fysieke wereld,
cognitieve wereld, persoonlijkheidswereld en sociale wereld.
Bronfenbrenner:
- Bio-ecologisch model: model dat uitgaat van vijf omgevingsniveaus waardoor elk
biologisch organisme gelijktijdig beïnvloed wordt.
Je bent onderdeel van een systeem -> heeft invloed op ontwikkeling
Verschillende systemen zijn in interactie met elkaar. Culturele waarden spelen een
belangrijke rol in hoe mensen de wereld zien en hoe ze zich gedragen.
Niveaus:
- Microsysteem: directe omgeving
- Mesosysteem: zorgt voor connecties tussen verschillende aspecten van het
microsysteem
- Exosysteem: algemene invloeden
- Macrosysteem: overkoepelende culturele invloeden
- Chronosysteem: ligt ten grondslag aan alle systemen
Les 1: de ontwikkeling van een kind
Ontwikkelingspsychologie:
- De wetenschappelijke studie naar groei, verandering en stabiliteit van conceptie
tot ouderdom.
- Proces van verandering
Werkmodel:
1. Kenmerken beschrijven
2. Normale ontwikkeling beschrijven op alle gebieden van de levensfase van de
persoon uit de casus
3. Casus vergelijken met de net beschreven normale ontwikkeling
4. Aansluitende theorieën bij de casus beschrijven
5. Ontwikkelingsopgaven beschrijven
6. Beschermende factoren
7. Risicofactoren
8. Opvoedingsopgaven beschrijven
Psychologische perspectieven:
Psychodynamisch perspectief:
= benadering van ontwikkeling waarbij men ervan uitgaat dat gedrag motiveert wordt
door innerlijke krachten, herinneringen en conflicten waarvan een persoon zich
nauwelijks bewust is en waarover hij weinig controle heeft.
Freud:
- Psychoanalytische theorie: theorie van Freud die ervan uitgaat dat onbewuste
krachten bepalend zijn voor iemands persoonlijkheid en gedrag.
- Psychoseksuele ontwikkeling: een aantal fasen die kinderen doorlopen waarin
genot of bevrediging telkens gericht is op een andere biologische functie en een
ander deel van het lichaam.
- Twee fundamentele driften:
1. Seksuele drift
2. Agressieve drift
- Drie structuren:
Es/id: primitieve, aangeboren deel van de persoonlijkheid dat aanwezig is
bij de geboorte
Doel: zo veel mogelijk bevrediging en zo min mogelijk spanning
Ich/ego: het rationele en redelijke deel van de persoonlijkheid, balans tussen
jezelf en omgeving
Superego: aspect van de persoonlijkheid dat goed en kwaad onderscheidt, je
geweten
,Erikson:
- Psychosociale theorie:
- Psychosociale ontwikkeling: de veranderingen in de manier waarop we aankijken
tegen onze interacties met anderen, tegen het gedrag van anderen en tegen
onszelf als leden van de maatschappij.
Behavioristisch perspectief:
= benadering van ontwikkeling waarbij men ervan uitgaat dat waarneembaar gedrag en
externe stimuli in de omgeving cruciaal zijn voor het begrijpen van de ontwikkeling van
het individu.
Watson:
Vier mechanismen:
- Ongeconditioneerde reflex
- Klassiek conditioneren: reageren op neutrale stimulus -> Pavlov
hondenexperiment
- Operant conditioneren: respons beïnvloeden door associatie consequentie ->
Skinner, gedragsmodificatie: een formele techniek om de frequentie van gewenst
gedrag te verhogen en dat van ongewenst gedrag te verlagen
- Sociaal-cognitieve leertheorie: benadering van de ontwikkeling waarbij de nadruk
ligt op leren door observeren van gedrag van anderen -> sociaal leren
,Cognitief perspectief:
= benadering van de ontwikkeling die zich richt op de processen die mensen in staat
stellen de wereld te leren kennen, te begrijpen en erover na te denken.
Piaget:
- Adaptatie: de manier waarop kinderen reageren op en zich aanpassen aan nieuwe
informatie. Wordt verklaard door twee basisprincipes:
-> Assimilatie: ervaring interpreteren binnen hun huidige cognitieve
ontwikkelingsstadium en denkwijze
-> Accommodatie: bestaande manier van denken veranderen in reactie op nieuwe
stimuli of gebeurtenissen
- Equilibratie: neiging van een kind om evenwicht te herstellen tussen nieuwe
informatie en bestaande inzichten, waardoor meer complete en geïntegreerde
kennis opgebouwd wordt.
Cognitieve fase Leeftijd Kenmerken
Sensomotorich Geboorte – 2 jaar Ontwikkeling
objectpermanentie:
mensen/objecten bestaan
ook al zijn ze niet
zichtbaar.
Preoperationeel 2 – 7 jaar Ontwikkeling taal,
symbolisch denken,
egocentrisch denken
Concreet operationeel 7 – 12 jaar Ontwikkeling
verduurzaming:
hoeveelheid is niet
gerelateerd aan
verschijning (kilo veren)
Formeel operationeel 12 jaar – volwassenheid Ontwikkeling logisch en
abstract denken
Informatieverwerkingstheorie: benadering van cognitieve ontwikkeling waarbij men
probeert te achterhalen op welke manieren mensen informatie coderen, opslaan en
terughalen. (7 +- 2)
= alternatief voor Piagetiaanse theorie
Cognitieve neurowetenschap: benadering van de cognitieve ontwikkeling die zich richt op
de manier waarop hersenprocessen gerelateerd zijn aan cognitieve activiteit.
- Cognitieve neurowetenschappers proberen de daadwerkelijke locaties en functies
binnen de hersenen te achterhalen die verband houden met verschillende soorten
cognitieve activiteiten.
, Evolutionair perspectief:
= benadering die gedrag probeert te identificeren dat het resultaat is van de genetische
erfenis van onze voorouders.
Darwin
- Wat onze voorouders bijdragen aan ons gedrag
- Genetische patronen komen tot uiting in gedrag
Systemisch perspectief:
= perspectief waarbij men kijkt naar de relatie tussen individuen en hun fysieke wereld,
cognitieve wereld, persoonlijkheidswereld en sociale wereld.
Bronfenbrenner:
- Bio-ecologisch model: model dat uitgaat van vijf omgevingsniveaus waardoor elk
biologisch organisme gelijktijdig beïnvloed wordt.
Je bent onderdeel van een systeem -> heeft invloed op ontwikkeling
Verschillende systemen zijn in interactie met elkaar. Culturele waarden spelen een
belangrijke rol in hoe mensen de wereld zien en hoe ze zich gedragen.
Niveaus:
- Microsysteem: directe omgeving
- Mesosysteem: zorgt voor connecties tussen verschillende aspecten van het
microsysteem
- Exosysteem: algemene invloeden
- Macrosysteem: overkoepelende culturele invloeden
- Chronosysteem: ligt ten grondslag aan alle systemen
