Economische crisis VS (Beurskrach) veel gevolgen op DU:
o Moest lening VS versneld terugbetalen
o Handel met VS stortte in (6 miljoen Duitsers verliezen hun
werk)
o Geen nieuwe investeringen
Regering Weimarrepubliek krijgt geen grip op crisis (te veel
onenigheid tussen partijen)
o 1932: Parlementsverkiezingen gewonnen door NSDAP
Hitler beloofde herstel van welvaart, door goed
uitgedachte propaganda hierdoor veel stemmen)
Feb. 1933: Reichstag gebouw in brand gestoken, NL-communist
Marinus van der Lubbe werd gearresteerd
o Hitler hierdoor kans om ‘communistische dreiging’ te laten
zien
o President Von Hindenburg roept noodtoestand, Hitler meer
rechten om communistische gevaar te bestrijden.
Communisten uit parlement gezet, resterende
parlement stemde voor wet om Hitler recht te geven te
beslissen buiten parlement.
Parlement zet zichzelf buiten spel.
Geen democratie meer.
Na machtsovername NSDAP veel overheidsinvesteringen:
o Nieuwe snelwegen
o Boten/Vliegtuigen bouwen
o Liet voor bevolking betaalbare producten maken, mensen
konden met consumptiesysteem deze producten kopen.
o Wapenindustrie te stimuleren
Mocht niet van Verdrag van Versailles maar deze
verbrak hij.
o Richtte Kraft durch Freude op, mensen werden beloond voor
arbeid
Werkloosheid verdwijn volledig.
Overheidsinvesteringen te veel voor staatskas
o Staatskas dreigde leeg te gaan door investeringen inflatie.
o Hitler wilde dit voorkomen, dus stimuleerde oorlogsindustrie
o Oorlog voorkwam faillissement van Duitsland
NL kreeg ook moeilijke tijden tijdens economische wereldcrisis,
president Colijn reageerde met bezuinigingen
o Werklozen kregen steun, maar niet te veel, en moesten 2x per
dag stempel halen om ander arbeid te voorkomen.
, o Bezuinigingen verslechterde NL-economie, door verdere
vermindering steun werklozen brak er in 1934 in de Jordaan
onrust uit.
o Na 1936 toen Colijn bezuinigingspolitiek losliet begon NL-
economie weer te groeien.
Italië behoort tot overwinnaars WOI, hoopte op gebiedsuitbreiding
o Lukt ze niet bij vredesbesprekingen woede bij Italianen
o Economisch/politiek ook zware tijden
(stakingen/demonstraties)
Communisten straat op voor revolutie
Vrijkorpsen (oude militairen) reageerden hierop
met het neerslaan ervan.
o Zwarthemden wilde Benito Mussolini als leider, richtten
Fascistische Partij op.
Kreeg van straat/elite veel steun
Steun niet genoeg voor regeringsdeelname
o Mussolini ging met groep aanhangers naar Rome marcheren,
gaf regering 2 keuzes:
Sta je macht af
Verdedig jezelf
Mars stelde niet veel voor, maar door angst voor
burgeroorlog kreeg Mussolini in 1922 de mach van de
koning.
In jaren na machtsovername ontwikkelde fascisme tot een
ideologie
o Belangen van individu werden werden ondergezicht aan
staatsbelang.
o Mussolini liet zichzelf Il Duce noemen, hij bepaalde wat goed
was voor het volk.
o Nationalisme groot deel van het fascisme, grootsheid
Italiaanse cultuur was vanzelfsprekend.
o Waren ook erg militaristisch (zou volk sterker maken)
totalitaire samenleving
o Politieke tegenstanders werden vermoord en indoctrinatie van
het volk.
Hitlers Bierkellerputsch
o In DU veel woede over einde WOI
Adolf Hitler was tijdens WOI-frontsoldaat, was boos om
nederlaag Duitsland en het verdrag van Versailles.
Veel oud-soldaten/burgers gaven schuld verliezen WOI
aan communistische, socialistische en Joodse
oproerkraaiers.