Samenvatting Burgerlijk Procesrecht
Inhoudsopgave
Samenvatting Burgerlijk Procesrecht.............................................................................................................. 1
Hoorcollege 1 – Inleiding................................................................................................................................ 5
KEI-wetgeving.......................................................................................................................................................5
De rol van het Burgerlijk Procesrecht...................................................................................................................5
Inrichting civiele procedure..................................................................................................................................6
Procesvertegenwoordiging...................................................................................................................................7
Raad voor de rechtspraak.....................................................................................................................................7
Overheidsrechter > absolute en relatieve competentie........................................................................................7
Procesrecht in beweging.......................................................................................................................................8
De rechtspraak of alternatieven?.........................................................................................................................9
Kenmerken van overheidshandelen en alternatieven (ADR kan niet zomaar):..............................................9
Kenmerken overheidsrechtspraak...................................................................................................................9
ADR................................................................................................................................................................10
Geschilbeslechting betekent nog geen geschiloplossing..............................................................................11
Hoorcollege 2 – Grondbeginselen van Procesrecht.......................................................................................12
De hoofdbeginselen............................................................................................................................................12
1. Onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter....................................................................................12
2. Hoor en wederhoor.........................................................................................................................................13
Het recht op pleidooi in hoger beroep..........................................................................................................13
Het recht op pleidooi in eerste aanleg..........................................................................................................14
Het recht op pleidooi als rechter wordt vervangen?....................................................................................15
Termijn indienen en stukken.........................................................................................................................15
3. Openbaarheid uitspraak en terechtzitting.....................................................................................................17
5. Motivering......................................................................................................................................................17
6. Toegankelijke rechtspleging...........................................................................................................................17
Hoorcollege 3 – Grondbeginselen II: Partijautonomie & Rechterlijke Lijdelijkheid.........................................19
8. Zorgvuldigheidsbeginsel > waarheidsplicht....................................................................................................19
Meewerken ten nadele van je eigen positie.................................................................................................20
9. Partijautonomie..............................................................................................................................................20
De uitgangspunten:.......................................................................................................................................20
Uitvloeisel partijautonomie:..........................................................................................................................21
De begrenzing van de partijautonomie.........................................................................................................23
Bevoegdheden rechter..................................................................................................................................23
Regierol van de rechter.................................................................................................................................23
Hoe ver mag de rechter gaan?......................................................................................................................24
Mag een rechter googelen?...........................................................................................................................25
Nadere opmerking t.a.v. art. 25 Rv:..............................................................................................................25
Hoorcollege 4 – Procedure in eerste aanleg I................................................................................................ 27
1
, Gang naar de rechter..........................................................................................................................................27
Onderscheid procedures.....................................................................................................................................27
Verschillen dagvaarding en verzoekschrift.........................................................................................................28
De dagvaardingsprocedure................................................................................................................................28
Bevoegdheid van de rechter..........................................................................................................................28
De dagvaarding..................................................................................................................................................29
Inhoud dagvaarding.......................................................................................................................................30
Uitbrengen en aanbrengen van de dagvaarding...........................................................................................31
Termijn van dagvaarden................................................................................................................................31
‘Uitvoerbaar bij voorraad’..................................................................................................................................32
Hoorcollege 5 – Procedure in eerste aanleg II...............................................................................................34
Feiten in dagvaarding.........................................................................................................................................34
Gebrek in uitgebrachte dagvaarding..................................................................................................................34
Gebrek wordt ontdekt vóór de rechtsdag (eerste aanleg)............................................................................34
Gebrek wordt niet ontdekt (eerste aanleg)...................................................................................................35
Herstelmogelijkheid in hoger beroep............................................................................................................35
Fout bij het aanbrengen van de dagvaarding (inschrijving dagvaarding bij gerecht is onjuist)....................36
Dagvaarding tegen niet-bestaande rechtsdag..............................................................................................36
Voortschrijdend procesrecht...............................................................................................................................37
Verloop rechtbankprocedure vanaf aanbrengen zaak bij rechtbank.................................................................38
Verstek, art. 139 Rv............................................................................................................................................38
Verzet, art. 143 Rv..............................................................................................................................................39
Een procedure op tegenspraak: verloop rechtbankprocedure...........................................................................40
Wijziging eis...................................................................................................................................................41
Inhoud Conclusie van Antwoord (CvA)..........................................................................................................41
De mondelinge behandeling (art. 87 – 91 Rv)...............................................................................................43
Drie verschillende vonnissen...............................................................................................................................44
Het eindvonnis...............................................................................................................................................45
Het tussenvonnis...........................................................................................................................................46
Het deelvonnis...............................................................................................................................................47
Hoorcollege 6 – Procedure in eerste aanleg III.............................................................................................. 48
Procedure bij de kantonrechter..........................................................................................................................48
Bevoegdheid kantonrechter...............................................................................................................................48
Verschil kantonrechter en rechtbankprocedure.................................................................................................49
Kort geding.........................................................................................................................................................49
Eisen kort geding...........................................................................................................................................49
Verschillen kort geding met de bodemprocedure..............................................................................................51
Incasso kort geding.............................................................................................................................................51
De eisen bij het incasso kort geding..............................................................................................................51
Art. 257 Rv (bodemrechter niet gebonden aan uitspraak voorzieningenrechter).............................................53
Verhoudingen tussen kort geding en bodemzaak.........................................................................................54
Hoorcollege 7 – Bewijs I............................................................................................................................... 56
Belang bewijsrecht.............................................................................................................................................56
2
, Wettelijke regeling bewijsrecht..........................................................................................................................57
Werkingssfeer wettelijke regeling......................................................................................................................58
Uitgangspunten die het speelveld van de bewijslevering inkleuren..................................................................59
De bewijslast.......................................................................................................................................................60
Wie moet stellen?..........................................................................................................................................61
Bewijslastverdeling en verweer.....................................................................................................................62
Bewijslevering.....................................................................................................................................................63
‘Veegformule’.....................................................................................................................................................64
Wat is bewijzen?.................................................................................................................................................64
Tegenbewijs........................................................................................................................................................64
Waarom is de bewijslastverdeling zo belangrijk?..............................................................................................65
Hoorcollege 8 – Bewijs II.............................................................................................................................. 68
Uitzonderingen op de hoofdregel bewijslastverdeling.......................................................................................68
1. Afwijkingen bewijslastverdeling o.g.v. bijzondere regels..........................................................................68
2. Afwijkingen bewijslastverdeling o.g.v. de redelijkheid en billijkheid........................................................69
3. Afwijkingen bewijstlastverdeling o.g.v. omkeringsjurisprudentie............................................................70
4. Afwijking bewijslastverdeling door verplichting gegevens verstrekken...................................................74
De bewijsmiddelen..............................................................................................................................................75
De belangrijkste manier van bewijs leveren (getuigenbewijs)......................................................................76
Wie kunnen getuigen?...................................................................................................................................77
Voorlopig getuigenverhoor...........................................................................................................................78
KEI en het bewijsrecht........................................................................................................................................79
Wetsvoorstel modernisering bewijsrecht...........................................................................................................79
Hoorcollege 9 – Executie en beslag I............................................................................................................. 80
De verbeurde dwangsommen (in kort geding vs. bodemzaak/hoger beroep)...................................................80
De verzoekschriftprocedure................................................................................................................................81
Internationale aspecten......................................................................................................................................82
Rechtsmacht Nederlandse rechter................................................................................................................82
Executie...............................................................................................................................................................83
Executoriale titels..........................................................................................................................................84
Executie buitenlands vonnis..........................................................................................................................84
Executie Nederlands vonnis................................................................................................................................84
A) Vonnis geven zaak..........................................................................................................................................85
B) Vonnis met betrekking tot het doen...............................................................................................................86
C) Nalaten...........................................................................................................................................................87
Executiegeschillen...............................................................................................................................................87
Indirecte executie................................................................................................................................................88
Dwangsom.....................................................................................................................................................88
Lijfsdwang......................................................................................................................................................89
Hoorcollege 10 – Executie en beslag II.......................................................................................................... 90
Inhoud vonnis: het geven van geld.....................................................................................................................90
Verhaalsexecutie................................................................................................................................................90
3
, Executoriaal beslag op roerende zaken..............................................................................................................90
Executoriaal beslag onder derde........................................................................................................................91
Executoriaal beslag op onroerende zaken..........................................................................................................92
Conservatoir beslag............................................................................................................................................93
Blokkeringseffect (726 jo. 505 lid 2 Rv).........................................................................................................94
Formaliteiten (eisen) conservatoir beslag.....................................................................................................94
Formaliteiten bij beslag op onroerende zaak.....................................................................................................95
Van conservatoir naar executoriaal: toewijzing vordering in hoofdzaak...........................................................96
Afwijzing vordering in hoofdzaak.......................................................................................................................96
Nadelen conservatoir beslag..............................................................................................................................97
Wat kan de schuldenaar tegen conservatoir beslag doen?...............................................................................97
Bezwaring na opheffing beslag..........................................................................................................................98
Hoorcollege 11 – Hoger beroep I................................................................................................................ 100
Rechtsmiddelen................................................................................................................................................100
Algemeen: hoger beroep..................................................................................................................................100
Functies hoger beroep.................................................................................................................................101
Schorsende werking hoger beroep..............................................................................................................101
De schakelbepalingen..................................................................................................................................101
Geen hoger beroep mogelijk.......................................................................................................................101
Hoger beroep in de dagvaardingsprocedure....................................................................................................102
Te onderscheiden vonnissen.......................................................................................................................102
De appeltermijnen.......................................................................................................................................103
De mondelinge behandeling in hoger beroep.............................................................................................104
Verloop procedure in hoger beroep............................................................................................................104
Hoorcollege 12 – Hoger beroep II............................................................................................................... 106
Het grievenstelsel.............................................................................................................................................106
De veeggrief.................................................................................................................................................106
Vermeerdering van eis.................................................................................................................................106
‘Twee-conclusie-regel’.................................................................................................................................107
Bindende eindbeslissing....................................................................................................................................108
Devolutieve werking.........................................................................................................................................108
Uitzondering(en) devolutieve werking........................................................................................................109
Negatieve en positieve zijden van devolutieve werking.............................................................................109
Hoger beroep in de verzoekschriftprocedure...................................................................................................110
4
,Hoorcollege 1 – Inleiding
KEI-wetgeving
nu: een procedure is vooral vrij formeel, duurt lang en is kostbaar. Rechters zitten daarbij
met stapels dossiers.
KEI = Kwaliteit en Innovatie is een traject om de rechtspraak te digitaliseren en in het
verlengde ervan gelijk een aantal aanpassingen te verwerken zodat procedures makkelijker
en sneller zou verlopen. De belangrijkste:
KEI digitalisering
KEI wetgeving
KEI-wetgeving en KEI-digitalisering zijn twee belangrijke inzake KEI.
KEI-digitalisering = het digitaal maken van de procedure (en in het verlengde hiervan werd
ook de wetgeving aangepast; hoe dit digitaal kan, hoe er ook digitaal met de rechter
gecommuniceerd kan worden).
KEI werd wet in juli 2016.
Bij de Rechtbank Midden-Nederland en Rechtbank Gelderland werd de KEI-
procedure verplicht ingevoerd sinds 2017.
KEI mislukte en het project is gestopt door minister Spoedwet ingediend die met zich
meebrengt dat de KEI-wetgeving voorlopig wordt teruggetrokken (per 1 oktober 2019), op
een aantal onderdelen na.
Sommige bepalingen uit de KEI-wetgeving worden gehandhaafd/ingelast in huidige
Wetboek Rv.
Bij de Hoge Raad wel een digitale procedure is een apart traject dat wel is gelukt.
De rol van het Burgerlijk Procesrecht
Het Burgerlijk Procesrecht strekt ertoe om het materiële recht te kunnen
verwezenlijken; hulpmiddel om materieel recht af te dwingen.
Goed procederen kan het verschil maken tussen recht hebben en recht krijgen.
Het Burgerlijk Procesrecht heeft een dienende functie = het Burgerlijk Procesrecht
staat niet op zichzelf, maar het dient ertoe middelen te verstrekken om het materiële
recht geldend te kunnen maken.
Het Burgerlijk Procesrecht beoogt een evenwicht te vinden tussen de belangen van
eiser en verweerder (‘fair trial’; EVRM).
Uit art. 6 EVRM vloeien een aantal hoofdbeginselen van het procesrecht voort:
Onafhankelijke en onpartijdige rechter
Hoor en wederhoor
Openbaarheid
Redelijke termijn
Motivering (een uitspraak moet deugdelijk gemotiveerd zijn)
Partijautonomie
5
,De rol van het Burgerlijk Procesrecht is dus:
1. Biedt middelen om bevoegdheden o.g.v. het materiële recht te verwezenlijken; en
2. Beoogt daarbij een evenwicht te vinden tussen de (processuele) belangen van eiser
en verweerder.
Voorbeelden waar dit uit blijkt:
1. Het systeem van verzet en verstek iemand die een vordering wil afdwingen ten
opzichte van een ander, die moet ook een uitspraak van de rechter kunnen krijgen
als die ander totaal niet meewerkt (oftewel een dagvaarding heeft ontvangen, maar
niks van zich laat horen).
de rechter heeft de mogelijkheid, als aan alle formaliteiten voldaan is om de
gedaagde op te roepen, een verstekvonnis te wijzen; art. 139 Rv.
Dit is om de belangen van de eisende partij te waarborgen
De rechter toetst dus aan de formaliteiten van de dagvaarding, zoals:
o Of de naam is vermeld
o Of het adres is vermeld
o Of de dagvaarding rechtsgeldig is betekend
Er wordt getoetst of de gedaagde partij het had ‘kunnen’ weten.
een verstekvonnis heeft als doel om de belangen van de eisende partij te
waarborgen. Omdat de betekening van de dagvaarding door de deurwaarder niet
garandeert dat je die ook daadwerkelijk hebt ontvangen, is het van belang dat ook
voor de belangen van de gedaagde partij wordt gezorgd. Verzet de gedaagde kan
verzet instellen tegen het verstekvonnis; art. 143 Rv.
2. Art. 19 Rv het recht op hoor en wederhoor. Beide partijen moeten de kans
krijgen om hun woord te doen tegenover de rechter.
3. Het bewijsrecht de ene partij heeft de mogelijkheden om bewijs te leveren van
zijn stellingen, maar diens wederpartij krijgt steeds de mogelijkheid om tegenbewijs
te leveren.
Inrichting civiele procedure
In de basis betreft de civiele procedure een driehoeksverhouding
Rechter
Eiser Verweerder (pré-KEI: gedaagde)
Een partij kan zich:
Voegen in de procedure (art. 217 t/m 219 Rv) = als een derde zich in een aanhangig
geschil tussen andere partijen als partij wilt aansluiten, bij één van de procederende
(als je bijvoorbeeld belang hebt dat bijvoorbeeld de eisende partij gelijk heeft).
Tussenkomen in de procedure (art. 217 t/m 219 Rv) = een zelfstandige positie
innemen tussen de diverse procespartijen (dit doe je als twee partijen procederen
over iets, maar jij hebt eigenlijk een eigen belang daarbij).
6
, o Bv: A en B voeren een procedure over wie van hen eigenaar is van een stuk
grond, terwijl jij (C) van mening bent dat jij eigenaar van de grond bent.
Andere mogelijkheid:
Vrijwaring (art. 210 t/m 216 Rv) = een partij die in de procedure betrokken is, kan
een andere partij in vrijwaring roepen, als hij meent dat die eigenlijk diegene is die
een fout heeft gemaakt.
o Bv: de koper van een huis spreekt de verkoper aan en zegt dat het huis niet
deugt (gebreken). De verkoper wordt in de procedure betrokken, maar zegt
als geoordeeld wordt dat het huis niet deugt, dan is dat niet mijn fout maar
de fout van de architect. Dus dan wil ik de eventuele schadevergoeding waar
ik voor veroordeeld word, terughalen bij de architect. Twee mogelijkheden:
1. De eerste procedure helemaal afwachten en de gedaagde (in dit geval de
verkoper) kijkt of die in het ongelijk wordt gesteld. Daarna de andere
persoon (de architect) aanspreken.
De architect kan zeggen je hebt geen goed verweer gevoerd. Als je
had aangevoerd dat het huis verkeerd is gebruikt dan was je niet tot
schadevergoeding veroordeeld. Dus je kunt mij niet aanspreken. Om
dit te voorkomen is het mogelijk dat 2 procedures parallel lopen.
2. Om als aangesproken partij (in dit geval de verkoper) de architect in
vrijwaring op te roepen.
Het zijn dan 2 procedures maar die worden in die zin gekoppeld dat ze
gelijk gaan oplopen. Dat betekent dat de verweren in de
bodemprocedure tegelijkertijd in kunnen worden gebracht in de
procedure van de architect.
Procesvertegenwoordiging
Art. 79 Rv regel = verplichte procesvertegenwoordiging
Uitgangspunt = in het Nederlandse procesrecht is verplichte
procesvertegenwoordiging.
o Je mag niet in persoon naar de civiele rechter, maar moet vertegenwoordigd
worden door een advocaat.
Uitzondering = bij de kantonrechter kan wel in persoon geprocedeerd worden (art.
79 lid 1 Rv & art. 93 Rv).
Raad voor de rechtspraak
De Raad voor de rechtspraak vervult een organisatorische rol in de rechtspraak.
Het hoort bij de rechterlijke macht, maar spreekt zelf geen recht.
De algemene taak = te bevorderen dat gerechten hun werk – rechtspreken – goed
kunnen doen.
De Raad behartigt de belangen van de gerechten bij de politiek en het (lands)bestuur,
in het bijzonder de minister van Veiligheid en justitie.
Onder de verantwoordelijkheid van de Raad vond het digitaliseringsproces plaats.
Overheidsrechter > absolute en relatieve competentie
Bij welke rechter moet je terecht?
7
, Absolute competentie = welke “soort” rechter is bevoegd?
Relatieve competentie = welke rechter is geografisch gezien bevoegd?
Welke rechter, absolute competentie
Uitgangspunt in eerste aanleg is de rechtbank: art. 42 RO. Echter:
Soms naar de kantonrechter, art. 93 Rv:
naar de kantonrechter voor zaken met een financieel belang tot € 25.000,-, dan
wel voor zaken die volgens de wet naar hun aard bij de kantonrechter thuishoren.
Bijvoorbeeld:
- Arbeidszaken
- Huurzaken
(geen verplichte procesvertegenwoordiging).
Soms naar de voorzieningenrechter (kort geding, art. 254 e.v. Rv):
de voorzieningenrechter is met name in beeld als het gaat om kort gedingen;
zaken waar een voorlopige voorziening in wordt gevraagd; in een spoedeisende zaak.
Kort geding = zaken van spoedeisend belang waarin je een rechter om een
voorlopige voorziening vraagt.
In appèl:
Bij het hof
In cassatie:
Bij de Hoge Raad
Welke rechter, relatieve competentie
Met name afdeling 2.3 Rv artt. 99 e.v. Rv
Procesrecht in beweging
Het Burgerlijk procesrecht is continu in beweging:
Programma KEI
o Bijv. de Experimentenwet = een wet die het mogelijk maakt om voor
bepaalde soorten vorderingen bij bepaalde gerechten, te gaan
experimenteren met een andere soort procedure (met een andere inrichting
van de procedure en de wijze waarop het geschil wordt aangepakt).
Pilots bij diverse gerechten speelt met name bij kleine geschillen (bv. burenruzies).
Er wordt op een laagdrempeligere manier gekeken, of iets anders beter werkt. De
rechter stelt zich minder formeel op en heeft meer aandacht om de zaak te regelen.
De ontwikkelingen vanuit ‘Brussel’
o Bijv. Executoriale Titel, Europees Bankbeslag.
8
Inhoudsopgave
Samenvatting Burgerlijk Procesrecht.............................................................................................................. 1
Hoorcollege 1 – Inleiding................................................................................................................................ 5
KEI-wetgeving.......................................................................................................................................................5
De rol van het Burgerlijk Procesrecht...................................................................................................................5
Inrichting civiele procedure..................................................................................................................................6
Procesvertegenwoordiging...................................................................................................................................7
Raad voor de rechtspraak.....................................................................................................................................7
Overheidsrechter > absolute en relatieve competentie........................................................................................7
Procesrecht in beweging.......................................................................................................................................8
De rechtspraak of alternatieven?.........................................................................................................................9
Kenmerken van overheidshandelen en alternatieven (ADR kan niet zomaar):..............................................9
Kenmerken overheidsrechtspraak...................................................................................................................9
ADR................................................................................................................................................................10
Geschilbeslechting betekent nog geen geschiloplossing..............................................................................11
Hoorcollege 2 – Grondbeginselen van Procesrecht.......................................................................................12
De hoofdbeginselen............................................................................................................................................12
1. Onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter....................................................................................12
2. Hoor en wederhoor.........................................................................................................................................13
Het recht op pleidooi in hoger beroep..........................................................................................................13
Het recht op pleidooi in eerste aanleg..........................................................................................................14
Het recht op pleidooi als rechter wordt vervangen?....................................................................................15
Termijn indienen en stukken.........................................................................................................................15
3. Openbaarheid uitspraak en terechtzitting.....................................................................................................17
5. Motivering......................................................................................................................................................17
6. Toegankelijke rechtspleging...........................................................................................................................17
Hoorcollege 3 – Grondbeginselen II: Partijautonomie & Rechterlijke Lijdelijkheid.........................................19
8. Zorgvuldigheidsbeginsel > waarheidsplicht....................................................................................................19
Meewerken ten nadele van je eigen positie.................................................................................................20
9. Partijautonomie..............................................................................................................................................20
De uitgangspunten:.......................................................................................................................................20
Uitvloeisel partijautonomie:..........................................................................................................................21
De begrenzing van de partijautonomie.........................................................................................................23
Bevoegdheden rechter..................................................................................................................................23
Regierol van de rechter.................................................................................................................................23
Hoe ver mag de rechter gaan?......................................................................................................................24
Mag een rechter googelen?...........................................................................................................................25
Nadere opmerking t.a.v. art. 25 Rv:..............................................................................................................25
Hoorcollege 4 – Procedure in eerste aanleg I................................................................................................ 27
1
, Gang naar de rechter..........................................................................................................................................27
Onderscheid procedures.....................................................................................................................................27
Verschillen dagvaarding en verzoekschrift.........................................................................................................28
De dagvaardingsprocedure................................................................................................................................28
Bevoegdheid van de rechter..........................................................................................................................28
De dagvaarding..................................................................................................................................................29
Inhoud dagvaarding.......................................................................................................................................30
Uitbrengen en aanbrengen van de dagvaarding...........................................................................................31
Termijn van dagvaarden................................................................................................................................31
‘Uitvoerbaar bij voorraad’..................................................................................................................................32
Hoorcollege 5 – Procedure in eerste aanleg II...............................................................................................34
Feiten in dagvaarding.........................................................................................................................................34
Gebrek in uitgebrachte dagvaarding..................................................................................................................34
Gebrek wordt ontdekt vóór de rechtsdag (eerste aanleg)............................................................................34
Gebrek wordt niet ontdekt (eerste aanleg)...................................................................................................35
Herstelmogelijkheid in hoger beroep............................................................................................................35
Fout bij het aanbrengen van de dagvaarding (inschrijving dagvaarding bij gerecht is onjuist)....................36
Dagvaarding tegen niet-bestaande rechtsdag..............................................................................................36
Voortschrijdend procesrecht...............................................................................................................................37
Verloop rechtbankprocedure vanaf aanbrengen zaak bij rechtbank.................................................................38
Verstek, art. 139 Rv............................................................................................................................................38
Verzet, art. 143 Rv..............................................................................................................................................39
Een procedure op tegenspraak: verloop rechtbankprocedure...........................................................................40
Wijziging eis...................................................................................................................................................41
Inhoud Conclusie van Antwoord (CvA)..........................................................................................................41
De mondelinge behandeling (art. 87 – 91 Rv)...............................................................................................43
Drie verschillende vonnissen...............................................................................................................................44
Het eindvonnis...............................................................................................................................................45
Het tussenvonnis...........................................................................................................................................46
Het deelvonnis...............................................................................................................................................47
Hoorcollege 6 – Procedure in eerste aanleg III.............................................................................................. 48
Procedure bij de kantonrechter..........................................................................................................................48
Bevoegdheid kantonrechter...............................................................................................................................48
Verschil kantonrechter en rechtbankprocedure.................................................................................................49
Kort geding.........................................................................................................................................................49
Eisen kort geding...........................................................................................................................................49
Verschillen kort geding met de bodemprocedure..............................................................................................51
Incasso kort geding.............................................................................................................................................51
De eisen bij het incasso kort geding..............................................................................................................51
Art. 257 Rv (bodemrechter niet gebonden aan uitspraak voorzieningenrechter).............................................53
Verhoudingen tussen kort geding en bodemzaak.........................................................................................54
Hoorcollege 7 – Bewijs I............................................................................................................................... 56
Belang bewijsrecht.............................................................................................................................................56
2
, Wettelijke regeling bewijsrecht..........................................................................................................................57
Werkingssfeer wettelijke regeling......................................................................................................................58
Uitgangspunten die het speelveld van de bewijslevering inkleuren..................................................................59
De bewijslast.......................................................................................................................................................60
Wie moet stellen?..........................................................................................................................................61
Bewijslastverdeling en verweer.....................................................................................................................62
Bewijslevering.....................................................................................................................................................63
‘Veegformule’.....................................................................................................................................................64
Wat is bewijzen?.................................................................................................................................................64
Tegenbewijs........................................................................................................................................................64
Waarom is de bewijslastverdeling zo belangrijk?..............................................................................................65
Hoorcollege 8 – Bewijs II.............................................................................................................................. 68
Uitzonderingen op de hoofdregel bewijslastverdeling.......................................................................................68
1. Afwijkingen bewijslastverdeling o.g.v. bijzondere regels..........................................................................68
2. Afwijkingen bewijslastverdeling o.g.v. de redelijkheid en billijkheid........................................................69
3. Afwijkingen bewijstlastverdeling o.g.v. omkeringsjurisprudentie............................................................70
4. Afwijking bewijslastverdeling door verplichting gegevens verstrekken...................................................74
De bewijsmiddelen..............................................................................................................................................75
De belangrijkste manier van bewijs leveren (getuigenbewijs)......................................................................76
Wie kunnen getuigen?...................................................................................................................................77
Voorlopig getuigenverhoor...........................................................................................................................78
KEI en het bewijsrecht........................................................................................................................................79
Wetsvoorstel modernisering bewijsrecht...........................................................................................................79
Hoorcollege 9 – Executie en beslag I............................................................................................................. 80
De verbeurde dwangsommen (in kort geding vs. bodemzaak/hoger beroep)...................................................80
De verzoekschriftprocedure................................................................................................................................81
Internationale aspecten......................................................................................................................................82
Rechtsmacht Nederlandse rechter................................................................................................................82
Executie...............................................................................................................................................................83
Executoriale titels..........................................................................................................................................84
Executie buitenlands vonnis..........................................................................................................................84
Executie Nederlands vonnis................................................................................................................................84
A) Vonnis geven zaak..........................................................................................................................................85
B) Vonnis met betrekking tot het doen...............................................................................................................86
C) Nalaten...........................................................................................................................................................87
Executiegeschillen...............................................................................................................................................87
Indirecte executie................................................................................................................................................88
Dwangsom.....................................................................................................................................................88
Lijfsdwang......................................................................................................................................................89
Hoorcollege 10 – Executie en beslag II.......................................................................................................... 90
Inhoud vonnis: het geven van geld.....................................................................................................................90
Verhaalsexecutie................................................................................................................................................90
3
, Executoriaal beslag op roerende zaken..............................................................................................................90
Executoriaal beslag onder derde........................................................................................................................91
Executoriaal beslag op onroerende zaken..........................................................................................................92
Conservatoir beslag............................................................................................................................................93
Blokkeringseffect (726 jo. 505 lid 2 Rv).........................................................................................................94
Formaliteiten (eisen) conservatoir beslag.....................................................................................................94
Formaliteiten bij beslag op onroerende zaak.....................................................................................................95
Van conservatoir naar executoriaal: toewijzing vordering in hoofdzaak...........................................................96
Afwijzing vordering in hoofdzaak.......................................................................................................................96
Nadelen conservatoir beslag..............................................................................................................................97
Wat kan de schuldenaar tegen conservatoir beslag doen?...............................................................................97
Bezwaring na opheffing beslag..........................................................................................................................98
Hoorcollege 11 – Hoger beroep I................................................................................................................ 100
Rechtsmiddelen................................................................................................................................................100
Algemeen: hoger beroep..................................................................................................................................100
Functies hoger beroep.................................................................................................................................101
Schorsende werking hoger beroep..............................................................................................................101
De schakelbepalingen..................................................................................................................................101
Geen hoger beroep mogelijk.......................................................................................................................101
Hoger beroep in de dagvaardingsprocedure....................................................................................................102
Te onderscheiden vonnissen.......................................................................................................................102
De appeltermijnen.......................................................................................................................................103
De mondelinge behandeling in hoger beroep.............................................................................................104
Verloop procedure in hoger beroep............................................................................................................104
Hoorcollege 12 – Hoger beroep II............................................................................................................... 106
Het grievenstelsel.............................................................................................................................................106
De veeggrief.................................................................................................................................................106
Vermeerdering van eis.................................................................................................................................106
‘Twee-conclusie-regel’.................................................................................................................................107
Bindende eindbeslissing....................................................................................................................................108
Devolutieve werking.........................................................................................................................................108
Uitzondering(en) devolutieve werking........................................................................................................109
Negatieve en positieve zijden van devolutieve werking.............................................................................109
Hoger beroep in de verzoekschriftprocedure...................................................................................................110
4
,Hoorcollege 1 – Inleiding
KEI-wetgeving
nu: een procedure is vooral vrij formeel, duurt lang en is kostbaar. Rechters zitten daarbij
met stapels dossiers.
KEI = Kwaliteit en Innovatie is een traject om de rechtspraak te digitaliseren en in het
verlengde ervan gelijk een aantal aanpassingen te verwerken zodat procedures makkelijker
en sneller zou verlopen. De belangrijkste:
KEI digitalisering
KEI wetgeving
KEI-wetgeving en KEI-digitalisering zijn twee belangrijke inzake KEI.
KEI-digitalisering = het digitaal maken van de procedure (en in het verlengde hiervan werd
ook de wetgeving aangepast; hoe dit digitaal kan, hoe er ook digitaal met de rechter
gecommuniceerd kan worden).
KEI werd wet in juli 2016.
Bij de Rechtbank Midden-Nederland en Rechtbank Gelderland werd de KEI-
procedure verplicht ingevoerd sinds 2017.
KEI mislukte en het project is gestopt door minister Spoedwet ingediend die met zich
meebrengt dat de KEI-wetgeving voorlopig wordt teruggetrokken (per 1 oktober 2019), op
een aantal onderdelen na.
Sommige bepalingen uit de KEI-wetgeving worden gehandhaafd/ingelast in huidige
Wetboek Rv.
Bij de Hoge Raad wel een digitale procedure is een apart traject dat wel is gelukt.
De rol van het Burgerlijk Procesrecht
Het Burgerlijk Procesrecht strekt ertoe om het materiële recht te kunnen
verwezenlijken; hulpmiddel om materieel recht af te dwingen.
Goed procederen kan het verschil maken tussen recht hebben en recht krijgen.
Het Burgerlijk Procesrecht heeft een dienende functie = het Burgerlijk Procesrecht
staat niet op zichzelf, maar het dient ertoe middelen te verstrekken om het materiële
recht geldend te kunnen maken.
Het Burgerlijk Procesrecht beoogt een evenwicht te vinden tussen de belangen van
eiser en verweerder (‘fair trial’; EVRM).
Uit art. 6 EVRM vloeien een aantal hoofdbeginselen van het procesrecht voort:
Onafhankelijke en onpartijdige rechter
Hoor en wederhoor
Openbaarheid
Redelijke termijn
Motivering (een uitspraak moet deugdelijk gemotiveerd zijn)
Partijautonomie
5
,De rol van het Burgerlijk Procesrecht is dus:
1. Biedt middelen om bevoegdheden o.g.v. het materiële recht te verwezenlijken; en
2. Beoogt daarbij een evenwicht te vinden tussen de (processuele) belangen van eiser
en verweerder.
Voorbeelden waar dit uit blijkt:
1. Het systeem van verzet en verstek iemand die een vordering wil afdwingen ten
opzichte van een ander, die moet ook een uitspraak van de rechter kunnen krijgen
als die ander totaal niet meewerkt (oftewel een dagvaarding heeft ontvangen, maar
niks van zich laat horen).
de rechter heeft de mogelijkheid, als aan alle formaliteiten voldaan is om de
gedaagde op te roepen, een verstekvonnis te wijzen; art. 139 Rv.
Dit is om de belangen van de eisende partij te waarborgen
De rechter toetst dus aan de formaliteiten van de dagvaarding, zoals:
o Of de naam is vermeld
o Of het adres is vermeld
o Of de dagvaarding rechtsgeldig is betekend
Er wordt getoetst of de gedaagde partij het had ‘kunnen’ weten.
een verstekvonnis heeft als doel om de belangen van de eisende partij te
waarborgen. Omdat de betekening van de dagvaarding door de deurwaarder niet
garandeert dat je die ook daadwerkelijk hebt ontvangen, is het van belang dat ook
voor de belangen van de gedaagde partij wordt gezorgd. Verzet de gedaagde kan
verzet instellen tegen het verstekvonnis; art. 143 Rv.
2. Art. 19 Rv het recht op hoor en wederhoor. Beide partijen moeten de kans
krijgen om hun woord te doen tegenover de rechter.
3. Het bewijsrecht de ene partij heeft de mogelijkheden om bewijs te leveren van
zijn stellingen, maar diens wederpartij krijgt steeds de mogelijkheid om tegenbewijs
te leveren.
Inrichting civiele procedure
In de basis betreft de civiele procedure een driehoeksverhouding
Rechter
Eiser Verweerder (pré-KEI: gedaagde)
Een partij kan zich:
Voegen in de procedure (art. 217 t/m 219 Rv) = als een derde zich in een aanhangig
geschil tussen andere partijen als partij wilt aansluiten, bij één van de procederende
(als je bijvoorbeeld belang hebt dat bijvoorbeeld de eisende partij gelijk heeft).
Tussenkomen in de procedure (art. 217 t/m 219 Rv) = een zelfstandige positie
innemen tussen de diverse procespartijen (dit doe je als twee partijen procederen
over iets, maar jij hebt eigenlijk een eigen belang daarbij).
6
, o Bv: A en B voeren een procedure over wie van hen eigenaar is van een stuk
grond, terwijl jij (C) van mening bent dat jij eigenaar van de grond bent.
Andere mogelijkheid:
Vrijwaring (art. 210 t/m 216 Rv) = een partij die in de procedure betrokken is, kan
een andere partij in vrijwaring roepen, als hij meent dat die eigenlijk diegene is die
een fout heeft gemaakt.
o Bv: de koper van een huis spreekt de verkoper aan en zegt dat het huis niet
deugt (gebreken). De verkoper wordt in de procedure betrokken, maar zegt
als geoordeeld wordt dat het huis niet deugt, dan is dat niet mijn fout maar
de fout van de architect. Dus dan wil ik de eventuele schadevergoeding waar
ik voor veroordeeld word, terughalen bij de architect. Twee mogelijkheden:
1. De eerste procedure helemaal afwachten en de gedaagde (in dit geval de
verkoper) kijkt of die in het ongelijk wordt gesteld. Daarna de andere
persoon (de architect) aanspreken.
De architect kan zeggen je hebt geen goed verweer gevoerd. Als je
had aangevoerd dat het huis verkeerd is gebruikt dan was je niet tot
schadevergoeding veroordeeld. Dus je kunt mij niet aanspreken. Om
dit te voorkomen is het mogelijk dat 2 procedures parallel lopen.
2. Om als aangesproken partij (in dit geval de verkoper) de architect in
vrijwaring op te roepen.
Het zijn dan 2 procedures maar die worden in die zin gekoppeld dat ze
gelijk gaan oplopen. Dat betekent dat de verweren in de
bodemprocedure tegelijkertijd in kunnen worden gebracht in de
procedure van de architect.
Procesvertegenwoordiging
Art. 79 Rv regel = verplichte procesvertegenwoordiging
Uitgangspunt = in het Nederlandse procesrecht is verplichte
procesvertegenwoordiging.
o Je mag niet in persoon naar de civiele rechter, maar moet vertegenwoordigd
worden door een advocaat.
Uitzondering = bij de kantonrechter kan wel in persoon geprocedeerd worden (art.
79 lid 1 Rv & art. 93 Rv).
Raad voor de rechtspraak
De Raad voor de rechtspraak vervult een organisatorische rol in de rechtspraak.
Het hoort bij de rechterlijke macht, maar spreekt zelf geen recht.
De algemene taak = te bevorderen dat gerechten hun werk – rechtspreken – goed
kunnen doen.
De Raad behartigt de belangen van de gerechten bij de politiek en het (lands)bestuur,
in het bijzonder de minister van Veiligheid en justitie.
Onder de verantwoordelijkheid van de Raad vond het digitaliseringsproces plaats.
Overheidsrechter > absolute en relatieve competentie
Bij welke rechter moet je terecht?
7
, Absolute competentie = welke “soort” rechter is bevoegd?
Relatieve competentie = welke rechter is geografisch gezien bevoegd?
Welke rechter, absolute competentie
Uitgangspunt in eerste aanleg is de rechtbank: art. 42 RO. Echter:
Soms naar de kantonrechter, art. 93 Rv:
naar de kantonrechter voor zaken met een financieel belang tot € 25.000,-, dan
wel voor zaken die volgens de wet naar hun aard bij de kantonrechter thuishoren.
Bijvoorbeeld:
- Arbeidszaken
- Huurzaken
(geen verplichte procesvertegenwoordiging).
Soms naar de voorzieningenrechter (kort geding, art. 254 e.v. Rv):
de voorzieningenrechter is met name in beeld als het gaat om kort gedingen;
zaken waar een voorlopige voorziening in wordt gevraagd; in een spoedeisende zaak.
Kort geding = zaken van spoedeisend belang waarin je een rechter om een
voorlopige voorziening vraagt.
In appèl:
Bij het hof
In cassatie:
Bij de Hoge Raad
Welke rechter, relatieve competentie
Met name afdeling 2.3 Rv artt. 99 e.v. Rv
Procesrecht in beweging
Het Burgerlijk procesrecht is continu in beweging:
Programma KEI
o Bijv. de Experimentenwet = een wet die het mogelijk maakt om voor
bepaalde soorten vorderingen bij bepaalde gerechten, te gaan
experimenteren met een andere soort procedure (met een andere inrichting
van de procedure en de wijze waarop het geschil wordt aangepakt).
Pilots bij diverse gerechten speelt met name bij kleine geschillen (bv. burenruzies).
Er wordt op een laagdrempeligere manier gekeken, of iets anders beter werkt. De
rechter stelt zich minder formeel op en heeft meer aandacht om de zaak te regelen.
De ontwikkelingen vanuit ‘Brussel’
o Bijv. Executoriale Titel, Europees Bankbeslag.
8
