Verplichte literatuur
College 1 – inleiding en grondslagen van aansprakelijkheid bij dood en letsel
Boek 6, Titel 3, Afdeling 1 van het Burgerlijk Wetboek (Algemene bepalingen) (artikel 6:162 en 163
BW)
Boek 6, Titel 1, Afdeling 10 van het Burgerlijk Wetboek (Wettelijke verplichtingen tot
schadevergoeding)
Wetten van afdeling 10
Stappenplan ter beoordeling van onrechtmatigheid en eigen schuld in het kader van de artikelen
6:162 en 6:101 BW, Verbond van Verzekeraars
Stappen bij de behandeling van een aansprakelijkheidsclaim o.b.v. 6:162 en 6:101 BW. Het vormt
geen overzicht van de wet, de jurisprudentie en de literatuur, maar een hulpmiddel voor de dagelijkse
praktijk:
1. Onrechtmatigheid (stap 1)
- Is er sprake van een onrechtmatige daad?
o Een inbreuk op een recht
o Een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht
o Een doen of nalaten in strijd met een ongeschreven maatschappelijk aanvaarde
zorgvuldigheidsnorm.
- Er moet worden uitgegaan van een bepaalde mate van zorgvuldigheid. In strijd met
zorgvuldigheid, en daarmee onrechtmatig is: Gevaarzetting: de ‘kelderluikcriteria’
o Kende de dader het gevaar of behoorde hij dit te kennen?
o Is de kans groot dat een potentiële benadeelde onvoorzichtig zal zijn?
o Is de kans op een ongeval groot?
o Is het gemakkelijk maatregelen te treffen ter voorkoming van een ongeval?
- Bij particulieren en in bijzondere situaties zoals sport- en spelsituaties, stoei- en
vechtpartijtjes en vriendendiensten ligt de drempel om het tot een onrechtmatige daad
te krijgen hoger.
2. Toerekening (stap 2)
- Dit gaat op basis van schuld. Bij ontkenning of ontbreken van een verklaring van de dader
mag uitgegaan worden of een normaal denkend mens anders behoort te handelen.
Stap 1 en 2 vaststellen aansprakelijkheid
3. Eigen schuld: causale verdeling (stap 3)
1
, - Wanneer aansprakelijkheid vaststaat kan de schadevergoedingsplicht worden
verminderd als het gevolg van de omstandigheid ook mede aan de benadeelde te wijten
is. dit is de causale verdeling op basis van eigen schuld 6:10 1 lid 1 BW. Bv. Vuurwerk en
op een afstand staan toekijken en gewond raken hij is zelf ook niet weggelopen.
4. Eigen schuld: billijkheidscorrectie (stap 4)
- Laat ruimte voor andere uitkomsten van toerekening dan causale verdeling. Eerder
uitzondering dan regel. Factoren voor het al dan niet toepassen van de correctie:
o De aard van de aansprakelijkheid (schuld- versus risicoaansprakelijkheid).
o De aard en omvang van de schade (denk aan materiële tegenover letselschade).
o De leeftijd en geestelijke ontwikkeling van de benadeelde en/of dader
o De uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten
o Het bestaan van verzekeringen of andere voorzieningen.
- Bv. Boer met een kind boer onzorgvuldig.
Stap 3 en 4 over omvang aansprakelijkheid
T. Hartlief, 'Kelderluik revisited. De kracht van een waarschuwing', Ars Aequi 2004/2, p. 866-873
Jetblast arrest; vrouw houdt letsel over aan een jetblast, terwijl er een waarschuwingsbord stond
(terrein hoort niet meer bij de luchtvaartmaatschappij). Aanspraak op onrechtmatige daad wordt
afgewezen. In cassatie staat de vraag centraal of het plaatsen van waarschuwingsborden een
afdoende maatregel is. De Hoge Raad vernietigd het vonnis van het Hof en stelt dat de airport ook
verantwoordelijk is voor de nabije omgeving en dat het bord niet afdoende en concreet genoeg
waarschuwt.
NOOT
Hoe gaat de Hoge Raad om met gevaren?
Onrechtmatige gevaarzetting: wanneer men een ander aan een groter risico heeft blootgesteld dan
onder de gegeven omstandigheden redelijkerwijs verantwoord was. Dit vereist een weging van de al
genoemde Kelderluikfactoren. Daarbij is het uitgangspunt veelal dat men in de regel enig risico mag
nemen: niet iedere kans op schade verplicht tot het treffen van maatregelen.
Belang van de context
Afhankelijk van die context (en in verband daarmee van belang zijnde rechtspolitieke overwegingen)
geldt op het ene terrein een strenge norm, terwijl op het andere terrein juist de nodige coulance
wordt betracht zodat de betekenis van het aansprakelijkheidsrecht beperkt is (sport/particuliere
zaken).
De beperkte betekenis van het ontbreken van zeggenschap
Bij Veenbroei-arrest krijgt de Staat de schuld, omdat zei hadden moeten waarschuwen voor
veenbroei, jongetje liep hierbij brandwonden op. Terwijl bij Jetblast de airport de schuld krijgt, terwijl
het niet eens hun grond was en zei dus eigenlijk geen eens fysieke maatregelen konden treffen op
dat bepaalde gebied. wanneer je zelf gevaren schept buiten je invloedssfeer kan het verweer dat
je geen invloed hebt geen indruk maken op de Hoge Raad.
De beoordeling van het waarschuwingsbord
Doorslaggevend is of te verwachten valt dat deze waarschuwing zal leiden tot een handelen of
nalaten waardoor dit gevaar wordt vermeden gaat dus om de beoordeling op effectiviteit. Dit was
bij Jetblast twijfelachtig. Twee elementen zijn van belang:
- Zicht op het gevaar (kennis, inzicht);
- Handelen conform dat inzicht (beïnvloeding van gedrag).
2
College 1 – inleiding en grondslagen van aansprakelijkheid bij dood en letsel
Boek 6, Titel 3, Afdeling 1 van het Burgerlijk Wetboek (Algemene bepalingen) (artikel 6:162 en 163
BW)
Boek 6, Titel 1, Afdeling 10 van het Burgerlijk Wetboek (Wettelijke verplichtingen tot
schadevergoeding)
Wetten van afdeling 10
Stappenplan ter beoordeling van onrechtmatigheid en eigen schuld in het kader van de artikelen
6:162 en 6:101 BW, Verbond van Verzekeraars
Stappen bij de behandeling van een aansprakelijkheidsclaim o.b.v. 6:162 en 6:101 BW. Het vormt
geen overzicht van de wet, de jurisprudentie en de literatuur, maar een hulpmiddel voor de dagelijkse
praktijk:
1. Onrechtmatigheid (stap 1)
- Is er sprake van een onrechtmatige daad?
o Een inbreuk op een recht
o Een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht
o Een doen of nalaten in strijd met een ongeschreven maatschappelijk aanvaarde
zorgvuldigheidsnorm.
- Er moet worden uitgegaan van een bepaalde mate van zorgvuldigheid. In strijd met
zorgvuldigheid, en daarmee onrechtmatig is: Gevaarzetting: de ‘kelderluikcriteria’
o Kende de dader het gevaar of behoorde hij dit te kennen?
o Is de kans groot dat een potentiële benadeelde onvoorzichtig zal zijn?
o Is de kans op een ongeval groot?
o Is het gemakkelijk maatregelen te treffen ter voorkoming van een ongeval?
- Bij particulieren en in bijzondere situaties zoals sport- en spelsituaties, stoei- en
vechtpartijtjes en vriendendiensten ligt de drempel om het tot een onrechtmatige daad
te krijgen hoger.
2. Toerekening (stap 2)
- Dit gaat op basis van schuld. Bij ontkenning of ontbreken van een verklaring van de dader
mag uitgegaan worden of een normaal denkend mens anders behoort te handelen.
Stap 1 en 2 vaststellen aansprakelijkheid
3. Eigen schuld: causale verdeling (stap 3)
1
, - Wanneer aansprakelijkheid vaststaat kan de schadevergoedingsplicht worden
verminderd als het gevolg van de omstandigheid ook mede aan de benadeelde te wijten
is. dit is de causale verdeling op basis van eigen schuld 6:10 1 lid 1 BW. Bv. Vuurwerk en
op een afstand staan toekijken en gewond raken hij is zelf ook niet weggelopen.
4. Eigen schuld: billijkheidscorrectie (stap 4)
- Laat ruimte voor andere uitkomsten van toerekening dan causale verdeling. Eerder
uitzondering dan regel. Factoren voor het al dan niet toepassen van de correctie:
o De aard van de aansprakelijkheid (schuld- versus risicoaansprakelijkheid).
o De aard en omvang van de schade (denk aan materiële tegenover letselschade).
o De leeftijd en geestelijke ontwikkeling van de benadeelde en/of dader
o De uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten
o Het bestaan van verzekeringen of andere voorzieningen.
- Bv. Boer met een kind boer onzorgvuldig.
Stap 3 en 4 over omvang aansprakelijkheid
T. Hartlief, 'Kelderluik revisited. De kracht van een waarschuwing', Ars Aequi 2004/2, p. 866-873
Jetblast arrest; vrouw houdt letsel over aan een jetblast, terwijl er een waarschuwingsbord stond
(terrein hoort niet meer bij de luchtvaartmaatschappij). Aanspraak op onrechtmatige daad wordt
afgewezen. In cassatie staat de vraag centraal of het plaatsen van waarschuwingsborden een
afdoende maatregel is. De Hoge Raad vernietigd het vonnis van het Hof en stelt dat de airport ook
verantwoordelijk is voor de nabije omgeving en dat het bord niet afdoende en concreet genoeg
waarschuwt.
NOOT
Hoe gaat de Hoge Raad om met gevaren?
Onrechtmatige gevaarzetting: wanneer men een ander aan een groter risico heeft blootgesteld dan
onder de gegeven omstandigheden redelijkerwijs verantwoord was. Dit vereist een weging van de al
genoemde Kelderluikfactoren. Daarbij is het uitgangspunt veelal dat men in de regel enig risico mag
nemen: niet iedere kans op schade verplicht tot het treffen van maatregelen.
Belang van de context
Afhankelijk van die context (en in verband daarmee van belang zijnde rechtspolitieke overwegingen)
geldt op het ene terrein een strenge norm, terwijl op het andere terrein juist de nodige coulance
wordt betracht zodat de betekenis van het aansprakelijkheidsrecht beperkt is (sport/particuliere
zaken).
De beperkte betekenis van het ontbreken van zeggenschap
Bij Veenbroei-arrest krijgt de Staat de schuld, omdat zei hadden moeten waarschuwen voor
veenbroei, jongetje liep hierbij brandwonden op. Terwijl bij Jetblast de airport de schuld krijgt, terwijl
het niet eens hun grond was en zei dus eigenlijk geen eens fysieke maatregelen konden treffen op
dat bepaalde gebied. wanneer je zelf gevaren schept buiten je invloedssfeer kan het verweer dat
je geen invloed hebt geen indruk maken op de Hoge Raad.
De beoordeling van het waarschuwingsbord
Doorslaggevend is of te verwachten valt dat deze waarschuwing zal leiden tot een handelen of
nalaten waardoor dit gevaar wordt vermeden gaat dus om de beoordeling op effectiviteit. Dit was
bij Jetblast twijfelachtig. Twee elementen zijn van belang:
- Zicht op het gevaar (kennis, inzicht);
- Handelen conform dat inzicht (beïnvloeding van gedrag).
2
