Samenvatting
Kennisbasis Taal
, 1. Domein mondelinge taalvaardigheid
Mondelinge taalvaardigheid = het spreken en luisteren. Hierbij staat het voeren van mondelinge
gespreksvormen centraal (luister-, spreek-, gespreksvaardigheid).
1.1 Spreekdoelen en strategieën
Spreekdoelen
Spreekdoelen komen vaak in combinatie met elkaar voor.
Begrip Omschrijving Voorbeeld
Amuseren De luisteraars vermaken. Het vertellen van een mop
Informeren Het overbrengen van feitelijke informatie. Vertellen hoe laat het is.
Instrueren Uitleggen of verduidelijken (aanwijzen, De weg wijzen.
voordoen).
Overtuigen De luisteraar overhalen een bepaald Een verkoper die je de
standpunt of mening in te nemen. nieuwste telefoon probeert te
verkopen.
Emotioneren De spreker wil bepaalde gevoelens losmaken
of overbrengen.
Waarderen De spreker wil zijn oordeel over iets geven.
Beschouwen De spreker wil verschillende kanten van een
probleem toelichten.
1
,Spreekstrategieën
Een spreekstrategie is een bewuste handeling die iemand hanteert om een spreekdoel te
bereiken.
Begrip Omschrijving
Oriënteren op het spreekdoel Wat wil je bereiken?
Oriënteren op het onderwerp en inzet Wat ga je wel/niet vertellen?
eigen kennis
Oriënteren op het soort spreektaak Hoe ga je presenteren?
Oriëntatie publiek/gesprekspartner Met wie ga je in gesprek of wie luistert?
Reflectie spreektaak Bereik je het doel? Begrijp je wat er wordt gezegd?
Monitoren spreektaak Is het nodig om meer te zeggen, beter te luisteren
of vragen te stellen?
Evalueren spreektaak Wat ging wel/niet goed? Wat zou je anders
aanpakken?
2
, 1.2 Luisterdoelen en strategieën
De manier van luisteren kan variëren van passief tot actief. Actief luisteren is de vorm waarbij de
luisteraar zich maximaal inzet om de spreker te volgen en te begrijpen. De luisteraar zet hierbij
aankijken, luisterresponsen (knikken bijv.) en vragen stellen om een actieve luisterhouding te
laten zien.
Luisterstrategieën:
Luisterstrategie Omschrijving Luisterdoel
Globaal luisteren Je probeert globaal in grote lijnen te Een bepaald gevoel willen
volgen wat de spreker vertelt. Je let ondergaan.
minder op de details.
- Begrijpend luisteren.
- Gebruikt in het kader van
beginnende geletterdheid.
Intensief Je probeert ook alle details van een Iets te weten willen komen
luisteren verhaal op te nemen, zodat je een volledig
mogelijk beeld krijgt van wat er wordt
verteld.
Kritisch luisteren Tijdens het luisteren probeer je een Een mening willen vormen.
mening te vormen. Je beoordeelt het
verhaal, of probeert tegenstrijdigheden te
ontdekken of punten waarop je de spreker
kunt bevragen.
Gericht luisteren Dit pas je toe wanneer je geïnteresseerd Een bepaalde handeling
bent in specifieke informatie/aspecten van willen uitvoeren.
een verhaal.
- Selecterend luisteren
3
Kennisbasis Taal
, 1. Domein mondelinge taalvaardigheid
Mondelinge taalvaardigheid = het spreken en luisteren. Hierbij staat het voeren van mondelinge
gespreksvormen centraal (luister-, spreek-, gespreksvaardigheid).
1.1 Spreekdoelen en strategieën
Spreekdoelen
Spreekdoelen komen vaak in combinatie met elkaar voor.
Begrip Omschrijving Voorbeeld
Amuseren De luisteraars vermaken. Het vertellen van een mop
Informeren Het overbrengen van feitelijke informatie. Vertellen hoe laat het is.
Instrueren Uitleggen of verduidelijken (aanwijzen, De weg wijzen.
voordoen).
Overtuigen De luisteraar overhalen een bepaald Een verkoper die je de
standpunt of mening in te nemen. nieuwste telefoon probeert te
verkopen.
Emotioneren De spreker wil bepaalde gevoelens losmaken
of overbrengen.
Waarderen De spreker wil zijn oordeel over iets geven.
Beschouwen De spreker wil verschillende kanten van een
probleem toelichten.
1
,Spreekstrategieën
Een spreekstrategie is een bewuste handeling die iemand hanteert om een spreekdoel te
bereiken.
Begrip Omschrijving
Oriënteren op het spreekdoel Wat wil je bereiken?
Oriënteren op het onderwerp en inzet Wat ga je wel/niet vertellen?
eigen kennis
Oriënteren op het soort spreektaak Hoe ga je presenteren?
Oriëntatie publiek/gesprekspartner Met wie ga je in gesprek of wie luistert?
Reflectie spreektaak Bereik je het doel? Begrijp je wat er wordt gezegd?
Monitoren spreektaak Is het nodig om meer te zeggen, beter te luisteren
of vragen te stellen?
Evalueren spreektaak Wat ging wel/niet goed? Wat zou je anders
aanpakken?
2
, 1.2 Luisterdoelen en strategieën
De manier van luisteren kan variëren van passief tot actief. Actief luisteren is de vorm waarbij de
luisteraar zich maximaal inzet om de spreker te volgen en te begrijpen. De luisteraar zet hierbij
aankijken, luisterresponsen (knikken bijv.) en vragen stellen om een actieve luisterhouding te
laten zien.
Luisterstrategieën:
Luisterstrategie Omschrijving Luisterdoel
Globaal luisteren Je probeert globaal in grote lijnen te Een bepaald gevoel willen
volgen wat de spreker vertelt. Je let ondergaan.
minder op de details.
- Begrijpend luisteren.
- Gebruikt in het kader van
beginnende geletterdheid.
Intensief Je probeert ook alle details van een Iets te weten willen komen
luisteren verhaal op te nemen, zodat je een volledig
mogelijk beeld krijgt van wat er wordt
verteld.
Kritisch luisteren Tijdens het luisteren probeer je een Een mening willen vormen.
mening te vormen. Je beoordeelt het
verhaal, of probeert tegenstrijdigheden te
ontdekken of punten waarop je de spreker
kunt bevragen.
Gericht luisteren Dit pas je toe wanneer je geïnteresseerd Een bepaalde handeling
bent in specifieke informatie/aspecten van willen uitvoeren.
een verhaal.
- Selecterend luisteren
3
