Erfrecht
Week 1
Functies van het erfrecht:
1. Wettelijk: regelen vermogensovergang bij overlijden
2. Testamentair: erfopvolging “op maat”
->“ Confectiepak t.o.v. maatpak”
3. Besparen van erfbelasting
Echter!
Omvang en toedeling erfenis hangt mede af van:
1. Gedane schenkingen
2. Vermogensrechtelijke wijze waarop is samengeleefd
3. Vermogensrechtelijke/ financiële “constructies”
4. Familieverhoudingen
Praktijkvoorbeelden:
1 - Man en vrouw gehuwd in a.g.v.g.
- Gezamenlijke boedel = € 2.000.000,-
- Man overlijdt wie erft en hoeveel?
- Welk bedrag wordt aangeslagen door de fiscus?
2 - Man en vrouw gehuwd buiten a.g.v.g. (op k.u.)
- Privévermogen man = € 2.000.000,-
- Man overlijdt wie erft en hoeveel?
- Welk bedrag wordt aangeslagen door de fiscus?
3 - Man en vrouw leven samen zonder juridische regeling
- Privévermogen man = € 2.000.000,-
- Man overlijdt wie erft en hoeveel?
4 - Man en vrouw leven samen zonder juridische regeling.
- Hebben samen 1 kind
- Man overlijdt in welk geval erft het kind?
Kortom: erfrecht staat niet op zichzelf, maar in nauwe samenhang met:
• Het Relatievermogensrecht
• Het Personen- en Familierecht
• Fiscale aspecten (erf- en schenkbelasting)
Andere van belang zijnde rechtsgebieden/ zaken:
• Ondernemingsrecht (wel of geen B.V.?)
• Financiële producten/ pensioenregelingen etc…
• Inkomstenbelasting
Estate planning
1. Wensen erflater
2. Omstandigheden erflater: o.a.
• Omvang en samenstelling te verwachten boedel
• Aanwezigheid van afstammelingen/ stiefkinderen
• Aanwezigheid van een onderneming
, • Verzorging langstlevende
3. Fiscale motieven
Erfrecht is dus onderdeel van Estate Planning
Erven volgens de wet
Burgerlijk Wetboek, boek 4, titels 1,2 en 3.
Verkrijgen onder een “titel”.
1. Onder Algemene Titel (erfstelling) = opvolgen in een geheel of evenredig deel van het
vermogen van de rechtsvoorganger.
(“je schuift in zijn/ haar schoenen”)
2. Onder Bijzondere titel (legaat) = opvolgen in een specifiek (bepaald)
vermogensbestanddeel van de rechtsvoorganger.
Wie erft?
De juridisch bloedverwant (BW 1: 3) door:
• Geboorte (n.b. ongeboren kind BW1: 2 jo BW 4: 9)
• Erkenning
• Gerechtelijke vaststelling van het vaderschap
• Adoptie
Biologisch en juridisch bloedverwantschap hoeven dus niet overeen te komen!
De juridisch bloedverwant is vervolgens ingedeeld in parentelen (groepen - BW 4: 10 lid 1)
1. De niet van tafel en bed gescheiden
echtgenoot en de kinderen.
2. De ouders, (half-) broers en (half-) zusters.
3. De grootouders.
4. De overgrootouders.
Toepassing: “wie het eerst komt, die het eerst maalt”
• De laagst aanwezige groep = “parentele” wordt geroepen tot de erfenis
• Een erfgenaam uit een volgende parentele pas als in de voorgaande parentele
niemand meer aanwezig is (dus ook geen plaatsvervullers in die parentele).
• Erven tot maximaal graad 6
BW 4: 9/ 10/ 12
Hoe wordt geërfd?
A. Uit eigen hoofde BW 4:9 & 10 lid 1
= rechtstreeks wettelijk geroepen.
B. Bij plaatsvervulling BW 4: 9/ 10 lid 2/ 12
in geval van:
*vooroverlijden
*onwaardigheid
*onterving
, *verwerping
*vervallen erfrecht
Praktijkvoorbeelden. n.b. BW 4: 27
Hoeveel?
• Erven uit eigen hoofde: ieder voor een gelijk deel: “Gelijke monniken, gelijke kappen”
• Uitzonderingen in groep 2 ouders minimaal ¼ en
halfbroer/ halfzus de helft van de portie van een volle broer/ zus of ouder
• Erven bij plaatsvervulling, dan (samen)
staaksgewijs het erfdeel verdelen.
BW 4: 11 & 12 lid 2
Opdrachten
Vraag 1
Victor heeft aan familie: zijn ouders, John en Trijnie; Zijn zus Brenda; de man van Brenda,
genaamd Han; zijn dochter Jet en zijn kleinkind Menko als familie.
Geef aan welke graad van bloedverwantschap aanwezig is tussen bovenstaande personen.
Deel alle personen in een parentele in, of geef aan waarom iemand niet in een parentele
thuishoort.
Artikel 4:10 lis 1 BW
1e graad: De ouders, John en Trijnie. En ook dochter Jet
2e graad: zus Brenda en kleinkind Menko
2e graad aanverwant Han (man van Brenda, niet van toepassing, geen bloedband)
aanverwantschap, geen juridische familie, dus geen erf
Parentele 1: dochter Jet en (kleinkind Menko)
Parentele 2: ouders John en Trijnie, zus Brenda
Parentele 3: niemand
Parentele 4: niemand
Plaats vervuller: kleinkind Menko, alleen als jet dood is, of als er niet is voldaan aan de
voorwaarde
Menko zou alles krijgen als jet bijvoorbeeld dood zou zijn je hoeft dan niet te kijken naar
andere parentele
Artikel 9 iemand die in leven is, moet altijd benoemd worden
Vraag 2
Anton is getrouwd met Belinda. Zij hebben 2 kinderen, Cor en Dirk. Verder heeft Belinda nog
een broer Evert en een vader Victor. Daarentegen heeft Anton nog een grootvader Geert als
enige bloedverwant. Stel de graad van bloedverwantschap vast tussen deze personen.
Anton:
- 1e graad kinderen, Cor en Dirk
- 2e graad grootvader Geert
- Zus in 2e graad, broer van vrouw is 2e graad aanverwant
, Belinda:
- 1e graad kinderen, Cor en Dirk. En vader Victor
- 2e graad broer Evert
Vraag 3
Kan een tante van de erflater de plaats vervullen van elk van haar overleden ouders?
Vader moeder moeten ook dan dood zijn of allebei verwerpen en als ze onwaardig zijn of als
de ouders onterft zouden zijn. Artikel 4:12 lid 1 BW
Vraag 4
Anton overlijdt, hij was gehuwd met Baudien. Uit het huwelijk tussen Anton en Baudien is
een dochter geboren, Carolien. Uit een eerdere relatie van Baudien is zoon Dirk geboren.
Anton heeft nooit een testament gemaakt.
Wie zijn de erfgenamen van Anton en voor welk deel? Zijn er ook personen die niet erven?
De erfgenamen van Anton zijn alleen Baudien en Carolien. Zij zitten in de eerste parentele,
en krijgen elk ½ van erfdeel. Dirk is van een vorige relatie van Baudien dus heeft niks te
maken met Anton.
Wanneer ontstaat een juridische relatie? Artikel 1:3 lid 1 BW
Geen erkenning of adoptie plaatsgevonden
1. Wat is familie BW 4:10
2. Wat is geen familie BW 1:3
3. Wie zijn in leven Artikel 4:9 jo 1:2 BW
Vraag 5
Abe overlijdt met achterlating van een door hem erkend kind Cornelis. Ten tijde van zijn
overlijden was zijn vriendin Valerie zwanger.
a. Verdeel de nalatenschap volgens de wet.
Abe was niet getrouwd met Valerie, geen nalatenschap voor Valerie.
Als het kind waarmee Valerie zwanger is levend wordt geboren, dan zal de nalatenschap ½
zijn voor het nu nog ongeboren kind en ½ voor Cornelis.
Als het kind niet wordt geboren zal Cornelis de volledige nalatenschap van Abe krijgen.
Artikel 1:2 BW ongeboren kind
1. Geen testament
2. Niet gehuwd of iets dergelijks
3. Kinderen krijgen, tenzij nu nog ongeboren kind levend wordt anders krijgt
Cornelis alles.
Op moment samenleving, hij moet het kind wel erkend hebben, als hij dat niet heeft gedaan
dan krijgt Cornelis alsnog alles. Gerechtelijk vaderschap kan nog als hij het kind niet had
herkend.
b. Verdeel de nalatenschap volgens de wet indien Abe getrouwd zou zijn met Valerie.
Als Abe getrouwd zou zijn met Valerie, zou het als volgt gaan:
- Als het kind levend wordt geboren: nalatenschap wordt door 3en verdeeld.
Week 1
Functies van het erfrecht:
1. Wettelijk: regelen vermogensovergang bij overlijden
2. Testamentair: erfopvolging “op maat”
->“ Confectiepak t.o.v. maatpak”
3. Besparen van erfbelasting
Echter!
Omvang en toedeling erfenis hangt mede af van:
1. Gedane schenkingen
2. Vermogensrechtelijke wijze waarop is samengeleefd
3. Vermogensrechtelijke/ financiële “constructies”
4. Familieverhoudingen
Praktijkvoorbeelden:
1 - Man en vrouw gehuwd in a.g.v.g.
- Gezamenlijke boedel = € 2.000.000,-
- Man overlijdt wie erft en hoeveel?
- Welk bedrag wordt aangeslagen door de fiscus?
2 - Man en vrouw gehuwd buiten a.g.v.g. (op k.u.)
- Privévermogen man = € 2.000.000,-
- Man overlijdt wie erft en hoeveel?
- Welk bedrag wordt aangeslagen door de fiscus?
3 - Man en vrouw leven samen zonder juridische regeling
- Privévermogen man = € 2.000.000,-
- Man overlijdt wie erft en hoeveel?
4 - Man en vrouw leven samen zonder juridische regeling.
- Hebben samen 1 kind
- Man overlijdt in welk geval erft het kind?
Kortom: erfrecht staat niet op zichzelf, maar in nauwe samenhang met:
• Het Relatievermogensrecht
• Het Personen- en Familierecht
• Fiscale aspecten (erf- en schenkbelasting)
Andere van belang zijnde rechtsgebieden/ zaken:
• Ondernemingsrecht (wel of geen B.V.?)
• Financiële producten/ pensioenregelingen etc…
• Inkomstenbelasting
Estate planning
1. Wensen erflater
2. Omstandigheden erflater: o.a.
• Omvang en samenstelling te verwachten boedel
• Aanwezigheid van afstammelingen/ stiefkinderen
• Aanwezigheid van een onderneming
, • Verzorging langstlevende
3. Fiscale motieven
Erfrecht is dus onderdeel van Estate Planning
Erven volgens de wet
Burgerlijk Wetboek, boek 4, titels 1,2 en 3.
Verkrijgen onder een “titel”.
1. Onder Algemene Titel (erfstelling) = opvolgen in een geheel of evenredig deel van het
vermogen van de rechtsvoorganger.
(“je schuift in zijn/ haar schoenen”)
2. Onder Bijzondere titel (legaat) = opvolgen in een specifiek (bepaald)
vermogensbestanddeel van de rechtsvoorganger.
Wie erft?
De juridisch bloedverwant (BW 1: 3) door:
• Geboorte (n.b. ongeboren kind BW1: 2 jo BW 4: 9)
• Erkenning
• Gerechtelijke vaststelling van het vaderschap
• Adoptie
Biologisch en juridisch bloedverwantschap hoeven dus niet overeen te komen!
De juridisch bloedverwant is vervolgens ingedeeld in parentelen (groepen - BW 4: 10 lid 1)
1. De niet van tafel en bed gescheiden
echtgenoot en de kinderen.
2. De ouders, (half-) broers en (half-) zusters.
3. De grootouders.
4. De overgrootouders.
Toepassing: “wie het eerst komt, die het eerst maalt”
• De laagst aanwezige groep = “parentele” wordt geroepen tot de erfenis
• Een erfgenaam uit een volgende parentele pas als in de voorgaande parentele
niemand meer aanwezig is (dus ook geen plaatsvervullers in die parentele).
• Erven tot maximaal graad 6
BW 4: 9/ 10/ 12
Hoe wordt geërfd?
A. Uit eigen hoofde BW 4:9 & 10 lid 1
= rechtstreeks wettelijk geroepen.
B. Bij plaatsvervulling BW 4: 9/ 10 lid 2/ 12
in geval van:
*vooroverlijden
*onwaardigheid
*onterving
, *verwerping
*vervallen erfrecht
Praktijkvoorbeelden. n.b. BW 4: 27
Hoeveel?
• Erven uit eigen hoofde: ieder voor een gelijk deel: “Gelijke monniken, gelijke kappen”
• Uitzonderingen in groep 2 ouders minimaal ¼ en
halfbroer/ halfzus de helft van de portie van een volle broer/ zus of ouder
• Erven bij plaatsvervulling, dan (samen)
staaksgewijs het erfdeel verdelen.
BW 4: 11 & 12 lid 2
Opdrachten
Vraag 1
Victor heeft aan familie: zijn ouders, John en Trijnie; Zijn zus Brenda; de man van Brenda,
genaamd Han; zijn dochter Jet en zijn kleinkind Menko als familie.
Geef aan welke graad van bloedverwantschap aanwezig is tussen bovenstaande personen.
Deel alle personen in een parentele in, of geef aan waarom iemand niet in een parentele
thuishoort.
Artikel 4:10 lis 1 BW
1e graad: De ouders, John en Trijnie. En ook dochter Jet
2e graad: zus Brenda en kleinkind Menko
2e graad aanverwant Han (man van Brenda, niet van toepassing, geen bloedband)
aanverwantschap, geen juridische familie, dus geen erf
Parentele 1: dochter Jet en (kleinkind Menko)
Parentele 2: ouders John en Trijnie, zus Brenda
Parentele 3: niemand
Parentele 4: niemand
Plaats vervuller: kleinkind Menko, alleen als jet dood is, of als er niet is voldaan aan de
voorwaarde
Menko zou alles krijgen als jet bijvoorbeeld dood zou zijn je hoeft dan niet te kijken naar
andere parentele
Artikel 9 iemand die in leven is, moet altijd benoemd worden
Vraag 2
Anton is getrouwd met Belinda. Zij hebben 2 kinderen, Cor en Dirk. Verder heeft Belinda nog
een broer Evert en een vader Victor. Daarentegen heeft Anton nog een grootvader Geert als
enige bloedverwant. Stel de graad van bloedverwantschap vast tussen deze personen.
Anton:
- 1e graad kinderen, Cor en Dirk
- 2e graad grootvader Geert
- Zus in 2e graad, broer van vrouw is 2e graad aanverwant
, Belinda:
- 1e graad kinderen, Cor en Dirk. En vader Victor
- 2e graad broer Evert
Vraag 3
Kan een tante van de erflater de plaats vervullen van elk van haar overleden ouders?
Vader moeder moeten ook dan dood zijn of allebei verwerpen en als ze onwaardig zijn of als
de ouders onterft zouden zijn. Artikel 4:12 lid 1 BW
Vraag 4
Anton overlijdt, hij was gehuwd met Baudien. Uit het huwelijk tussen Anton en Baudien is
een dochter geboren, Carolien. Uit een eerdere relatie van Baudien is zoon Dirk geboren.
Anton heeft nooit een testament gemaakt.
Wie zijn de erfgenamen van Anton en voor welk deel? Zijn er ook personen die niet erven?
De erfgenamen van Anton zijn alleen Baudien en Carolien. Zij zitten in de eerste parentele,
en krijgen elk ½ van erfdeel. Dirk is van een vorige relatie van Baudien dus heeft niks te
maken met Anton.
Wanneer ontstaat een juridische relatie? Artikel 1:3 lid 1 BW
Geen erkenning of adoptie plaatsgevonden
1. Wat is familie BW 4:10
2. Wat is geen familie BW 1:3
3. Wie zijn in leven Artikel 4:9 jo 1:2 BW
Vraag 5
Abe overlijdt met achterlating van een door hem erkend kind Cornelis. Ten tijde van zijn
overlijden was zijn vriendin Valerie zwanger.
a. Verdeel de nalatenschap volgens de wet.
Abe was niet getrouwd met Valerie, geen nalatenschap voor Valerie.
Als het kind waarmee Valerie zwanger is levend wordt geboren, dan zal de nalatenschap ½
zijn voor het nu nog ongeboren kind en ½ voor Cornelis.
Als het kind niet wordt geboren zal Cornelis de volledige nalatenschap van Abe krijgen.
Artikel 1:2 BW ongeboren kind
1. Geen testament
2. Niet gehuwd of iets dergelijks
3. Kinderen krijgen, tenzij nu nog ongeboren kind levend wordt anders krijgt
Cornelis alles.
Op moment samenleving, hij moet het kind wel erkend hebben, als hij dat niet heeft gedaan
dan krijgt Cornelis alsnog alles. Gerechtelijk vaderschap kan nog als hij het kind niet had
herkend.
b. Verdeel de nalatenschap volgens de wet indien Abe getrouwd zou zijn met Valerie.
Als Abe getrouwd zou zijn met Valerie, zou het als volgt gaan:
- Als het kind levend wordt geboren: nalatenschap wordt door 3en verdeeld.
