Filmpjes Parodontologie Hoofdfase 2 – Periode 2 - Thema 1 t/m 14
Thema 1: Parodontale infecties (herhaling)
Video 1.1 – Hormonale beïnvloedende gingivitis
In sommige gevallen kunnen hormonale veranderingen een aanwezige gingivitis versterken.
Denk er goed aan: plaque blijft altijd een eerste belangrijke factor die aanwezig moet zijn om
gingivitis te laten ontstaan.
Wat we in de praktijk vaak tegenkomen, zijn bijvoorbeeld hele jonge patiënten die zich in de
puberteit bevinden. De hormonale veranderingen die hiermee gepaard gaan, kunnen bij
aanwezigheid van plaquebacteriën aanleiding geven tot een verhoogde afweerreactie. Dit
kan zich typisch uiten in het optreden van overmatige zwelling die we bij gingivitis normaal
ook zien, maar in veel mindere mate.
Deze jonge patiënt was door de tandarts
doorverwezen voor orthodontische behandeling.
We zien hier veel plaque en tandsteen. Er zijn
beginnende recessies te zien bij de
premolaren. Crowding. De mondhygiëne
moet geoptimaliseerd worden voordat er over
wordt gegaan op orthodontie. Orthodontie
eist een perfecte mondhygiëne en een
gingivitisvrije conditie.
In sommige premolaren en molaren
zijn duidelijke caviteiten te zien. Dit
natuurlijk ten gevolge van een
gebrekkige mondhygiëne en het
gebruik van veel suikers naast de
normale voeding. We zien ook
ingesloten verstandskiezen. De
mondhygiëne is ontoereikend om met
orthodontie te starten.
, Op de parostatus kunnen we zien dat alle pockets en sulci bloeden. Er zijn pockets
van 5 te zien en dat wordt bij zo’n jonge patiënt niet verwacht en het is niet
acceptabel. Hier zal een mondhygiëne instructie en waar nodig
tandsteenverwijdering nodig zijn → de klassieke initiële parodontale therapie.
In dit geval is er een initiële behandeling uitgevoerd in de vorm van scalen en rootplanen. Het
eerste en vierde kwadrant zijn behandeld. Dit is 1 week na de scaling en rootplaning. Het tweede
en derde kwadrant zijn nog niet behandeld. Dat verschil is duidelijk te zien. Het eerste kwadrant
begint recessie te vertonen. De papil is een klein beetje verdwenen. Aan de andere kant is de papil
nog gezwollen.
De eerste behandelsessie bestond uit het intake
gesprek. Tijdens de tweede behandelsessie werd
scalen en rootplanen uitgevoerd. Dit zijn de klinische
beelden 1 week na het uitvoeren van scaling en
rootplaning op het 1e en 4e kwadrant. Je ziet een
verbetering in de aard van de zwelling en de rode kleur
van de gingiva is minder uitgesproken.
Ondiepe pockets zullen na scalen en rootplanen aanhechting verliezen. Dat moet voorkomen
worden.
1 week na het behandelen van het 2e en 3e kwadrant werd de patiënt terug gezien.
,Het kan zijn dat de mondhygiëne aan de ene kant beter is dan aan de andere kant. Als de
patiënt minder plaque heeft op het 1e en 4e kwadrant, kan dat komen doordat de patiënt
rechtshandig is.
Nazorg therapie
• Periodieke professionele nazorg (profylaxe) en hermotivatie voor de mondhygiëne
samen met een goede mondhygiëne door de pati zijn effectief in de controle van
gingivitis op termijn.
• Orthodontische apparatuur bevordert plaque accumulatie en dus ook ontsteking.
Hormonaal gestimuleerde gingivitis
• Hormonale veranderingen door borstvoeding, orale contraceptiva,
menstruatiecyclus, postmenopauzale fase, puberteit.
o Toename progesteron bij zwangerschap (Gravidarum)
- Invloed op microcirculatie met meer oedeem
- Sterke toename bacteriën van Prevotella Intermedia & Porphyromonas
gingivalis
o Initieel mondhygiëne probleem → verbeteren
o Via anamnese navragen wanneer bepaalde veranderingen opgemerkt werden
en met wat geassocieerd
Samenvattend: hormonale veranderingen kunnen een aanwezige gingivitis versterken.
Video 1.2 – Medicamenteus beïnvloede gingivitis
Diabetes mellitus gestimuleerde gingivitis
• Verhoogde afweerreactie op plaque → dit versterkt de aanwezige gingivitis
• Diabetes patiënten onder controle houden
Diabetes algemeen
• Diabetes Type 1:
o Tekort aan insulineproductie (insuline dependent), veroorzaakt door
destructie van insuline producerende β-cellen van de pancreas in de
genetisch voorbestemde individuen waarbij virale infectie mogelijk een auto-
immuun reactie op gang brengt.
o Eigenlijk wordt er gezegd dat de β-cellen, die insuline produceren, kapot zijn.
Dat is vaak een genetisch voorbestemd probleem, waarbij een virale infectie
een reactie in het lichaam op gang heeft gebracht, waardoor deze cellen
vernietigd zijn. Deze patiënten moeten insuline zelf inspuiten om het tekort te
compenseren.
• Diabetes Type 2:
o Aanwezige insuline in het lichaam wordt onvoldoende benut (non-insuline
dependent). Dit komt door een defect in de insuline-moleculen of insuline-
receptoren. 90% van alle diabetes gevallen.
Diabetes
• 2% van de bevolking heeft diabetes. 10% weet het zelf niet!
, • Diabetes patiënten → 3x vaker parodontitis
• De ernst van de parodontitis staat in verhouding met de andere diabetische
complicaties. Dit betekent dat als een patiënt andere complicaties heeft, zoals
oogletsel, dat er ook een hogere kans op parodontitis is.
Diabetes
• Parodontale problematiek is rechtstreeks in functie van een te hoog suikergehalte.
Insuline regelt de suikerdosis in het bloed.
• Vrijstelling van pro-inflammatoire mediatoren
• Chronische vasculitis en vaatvernauwing
• Verhoogde glucosewaarden in de creviculaire vloeistof
• Correcte regeling van het suikergehalte kan veel problemen oplossen
Medicamenteuze gingivitis
Deze medicatie kan tot hypertrofie leiden, dus zwelling van de gingiva.
• Anti-epileptica → Fenytoïne (50% van de patiënten ervaart gevolgen)
• Immunosuppressiva → Cyclosporine (30% van de patiënten ervaart gevolgen)
• Calciumantagonisten → Adalat, Amlor (10% van de patiënten ervaart gevolgen)
• Combinatie niphedipine + cyclosporine = 25x meer overgroei van de gingiva
• Tandgebonden → zwelling komt niet voor in tandloze zone
• Medicatie verhoogt de collageensynthese en weefselproliferatie. Plaqueaccumulatie
is secundair en geeft inflammatie. De zwelling van de gingiva wordt veroorzaakt door
de medicatie zelf. Plaque geeft alleen extra inflammatie.
• Chirurgische behandeling door middel van plaque-controle en gingivectomie en
eventueel medicatie aanpassen. De medische oorzaak moet het aanpassen van de
medicatie natuurlijk wel toelaten. Bij sommige patiënten kan dit namelijk niet.
Deze patiënt gebruikt anti-epileptica. Ten gevolge van
plaque accumulatie treden de typische tekenen van
gingivitis op. De zwelling van de papillen is erg
uitgesproken. Medicatiegebruik heeft hier een
duidelijke rol gespeeld, maar het is ook duidelijk dat
deze patiënt een betere mondhygiëne moet krijgen.
Niet-plaque geïnduceerde gingivitis
Niet-plaque geïnduceerde gingivitis wordt vaak geassocieerd met andere aandoeningen.
Denk hierbij aan geslachtsziekten, schimmelinfecties, herpes etc.
In de meeste gevallen zullen deze zwellingen bij de specialist worden behandeld en meestal
worden ze niet in de algemene praktijk worden behandeld.
Ook allergische reacties kunnen aanleiding geven tot zwellingen van de gingiva.
Video 1.3 – Volwassen parodontitis
De meest voorkomende vorm van parodontitis vinden we bij de volwassen patiënten.
Thema 1: Parodontale infecties (herhaling)
Video 1.1 – Hormonale beïnvloedende gingivitis
In sommige gevallen kunnen hormonale veranderingen een aanwezige gingivitis versterken.
Denk er goed aan: plaque blijft altijd een eerste belangrijke factor die aanwezig moet zijn om
gingivitis te laten ontstaan.
Wat we in de praktijk vaak tegenkomen, zijn bijvoorbeeld hele jonge patiënten die zich in de
puberteit bevinden. De hormonale veranderingen die hiermee gepaard gaan, kunnen bij
aanwezigheid van plaquebacteriën aanleiding geven tot een verhoogde afweerreactie. Dit
kan zich typisch uiten in het optreden van overmatige zwelling die we bij gingivitis normaal
ook zien, maar in veel mindere mate.
Deze jonge patiënt was door de tandarts
doorverwezen voor orthodontische behandeling.
We zien hier veel plaque en tandsteen. Er zijn
beginnende recessies te zien bij de
premolaren. Crowding. De mondhygiëne
moet geoptimaliseerd worden voordat er over
wordt gegaan op orthodontie. Orthodontie
eist een perfecte mondhygiëne en een
gingivitisvrije conditie.
In sommige premolaren en molaren
zijn duidelijke caviteiten te zien. Dit
natuurlijk ten gevolge van een
gebrekkige mondhygiëne en het
gebruik van veel suikers naast de
normale voeding. We zien ook
ingesloten verstandskiezen. De
mondhygiëne is ontoereikend om met
orthodontie te starten.
, Op de parostatus kunnen we zien dat alle pockets en sulci bloeden. Er zijn pockets
van 5 te zien en dat wordt bij zo’n jonge patiënt niet verwacht en het is niet
acceptabel. Hier zal een mondhygiëne instructie en waar nodig
tandsteenverwijdering nodig zijn → de klassieke initiële parodontale therapie.
In dit geval is er een initiële behandeling uitgevoerd in de vorm van scalen en rootplanen. Het
eerste en vierde kwadrant zijn behandeld. Dit is 1 week na de scaling en rootplaning. Het tweede
en derde kwadrant zijn nog niet behandeld. Dat verschil is duidelijk te zien. Het eerste kwadrant
begint recessie te vertonen. De papil is een klein beetje verdwenen. Aan de andere kant is de papil
nog gezwollen.
De eerste behandelsessie bestond uit het intake
gesprek. Tijdens de tweede behandelsessie werd
scalen en rootplanen uitgevoerd. Dit zijn de klinische
beelden 1 week na het uitvoeren van scaling en
rootplaning op het 1e en 4e kwadrant. Je ziet een
verbetering in de aard van de zwelling en de rode kleur
van de gingiva is minder uitgesproken.
Ondiepe pockets zullen na scalen en rootplanen aanhechting verliezen. Dat moet voorkomen
worden.
1 week na het behandelen van het 2e en 3e kwadrant werd de patiënt terug gezien.
,Het kan zijn dat de mondhygiëne aan de ene kant beter is dan aan de andere kant. Als de
patiënt minder plaque heeft op het 1e en 4e kwadrant, kan dat komen doordat de patiënt
rechtshandig is.
Nazorg therapie
• Periodieke professionele nazorg (profylaxe) en hermotivatie voor de mondhygiëne
samen met een goede mondhygiëne door de pati zijn effectief in de controle van
gingivitis op termijn.
• Orthodontische apparatuur bevordert plaque accumulatie en dus ook ontsteking.
Hormonaal gestimuleerde gingivitis
• Hormonale veranderingen door borstvoeding, orale contraceptiva,
menstruatiecyclus, postmenopauzale fase, puberteit.
o Toename progesteron bij zwangerschap (Gravidarum)
- Invloed op microcirculatie met meer oedeem
- Sterke toename bacteriën van Prevotella Intermedia & Porphyromonas
gingivalis
o Initieel mondhygiëne probleem → verbeteren
o Via anamnese navragen wanneer bepaalde veranderingen opgemerkt werden
en met wat geassocieerd
Samenvattend: hormonale veranderingen kunnen een aanwezige gingivitis versterken.
Video 1.2 – Medicamenteus beïnvloede gingivitis
Diabetes mellitus gestimuleerde gingivitis
• Verhoogde afweerreactie op plaque → dit versterkt de aanwezige gingivitis
• Diabetes patiënten onder controle houden
Diabetes algemeen
• Diabetes Type 1:
o Tekort aan insulineproductie (insuline dependent), veroorzaakt door
destructie van insuline producerende β-cellen van de pancreas in de
genetisch voorbestemde individuen waarbij virale infectie mogelijk een auto-
immuun reactie op gang brengt.
o Eigenlijk wordt er gezegd dat de β-cellen, die insuline produceren, kapot zijn.
Dat is vaak een genetisch voorbestemd probleem, waarbij een virale infectie
een reactie in het lichaam op gang heeft gebracht, waardoor deze cellen
vernietigd zijn. Deze patiënten moeten insuline zelf inspuiten om het tekort te
compenseren.
• Diabetes Type 2:
o Aanwezige insuline in het lichaam wordt onvoldoende benut (non-insuline
dependent). Dit komt door een defect in de insuline-moleculen of insuline-
receptoren. 90% van alle diabetes gevallen.
Diabetes
• 2% van de bevolking heeft diabetes. 10% weet het zelf niet!
, • Diabetes patiënten → 3x vaker parodontitis
• De ernst van de parodontitis staat in verhouding met de andere diabetische
complicaties. Dit betekent dat als een patiënt andere complicaties heeft, zoals
oogletsel, dat er ook een hogere kans op parodontitis is.
Diabetes
• Parodontale problematiek is rechtstreeks in functie van een te hoog suikergehalte.
Insuline regelt de suikerdosis in het bloed.
• Vrijstelling van pro-inflammatoire mediatoren
• Chronische vasculitis en vaatvernauwing
• Verhoogde glucosewaarden in de creviculaire vloeistof
• Correcte regeling van het suikergehalte kan veel problemen oplossen
Medicamenteuze gingivitis
Deze medicatie kan tot hypertrofie leiden, dus zwelling van de gingiva.
• Anti-epileptica → Fenytoïne (50% van de patiënten ervaart gevolgen)
• Immunosuppressiva → Cyclosporine (30% van de patiënten ervaart gevolgen)
• Calciumantagonisten → Adalat, Amlor (10% van de patiënten ervaart gevolgen)
• Combinatie niphedipine + cyclosporine = 25x meer overgroei van de gingiva
• Tandgebonden → zwelling komt niet voor in tandloze zone
• Medicatie verhoogt de collageensynthese en weefselproliferatie. Plaqueaccumulatie
is secundair en geeft inflammatie. De zwelling van de gingiva wordt veroorzaakt door
de medicatie zelf. Plaque geeft alleen extra inflammatie.
• Chirurgische behandeling door middel van plaque-controle en gingivectomie en
eventueel medicatie aanpassen. De medische oorzaak moet het aanpassen van de
medicatie natuurlijk wel toelaten. Bij sommige patiënten kan dit namelijk niet.
Deze patiënt gebruikt anti-epileptica. Ten gevolge van
plaque accumulatie treden de typische tekenen van
gingivitis op. De zwelling van de papillen is erg
uitgesproken. Medicatiegebruik heeft hier een
duidelijke rol gespeeld, maar het is ook duidelijk dat
deze patiënt een betere mondhygiëne moet krijgen.
Niet-plaque geïnduceerde gingivitis
Niet-plaque geïnduceerde gingivitis wordt vaak geassocieerd met andere aandoeningen.
Denk hierbij aan geslachtsziekten, schimmelinfecties, herpes etc.
In de meeste gevallen zullen deze zwellingen bij de specialist worden behandeld en meestal
worden ze niet in de algemene praktijk worden behandeld.
Ook allergische reacties kunnen aanleiding geven tot zwellingen van de gingiva.
Video 1.3 – Volwassen parodontitis
De meest voorkomende vorm van parodontitis vinden we bij de volwassen patiënten.
