Verdieping formeel strafrecht wg 10. Herstelrecht en mediation

WERKGROEP 10
HERSTELRECHT EN MEDIATION

Literatuur
T. van Mazijk & M. Uitslag, ‘Mediation in strafzaken in kwaliteit geborgd?’, Proces 2018 (97), afl. 4,
p. 252-260.
W. Huisman, ‘Herstelrecht vs. Strafrecht: 1-0?’, Delikt & Delinkwent 2019/48.
J. Claessen, ‘Mediation in het strafrecht in 2018’, Nieuwsbrief Strafrecht 2019, afl. 1, p. 13-30.
A. Booms & M. van der Zouw, Nederlandse Mediation 2018/38.
D. Siemerink-Looten, Nederlandse Mediation 2019/50.
M. Mual, Nederlandse Mediation 2020/33

Algemeen
Wat is mediation?
Mediation is een vorm van herstelrecht. Hertelrecht is een alternatief voor of een aanvulling op het
traditionele strafrecht. Waarbij slachtoffer en daders met elkaar in contact kunnen komen en in
gesprek kunnen gaan. Dit heeft als doel om de schade die na een misdrijf of ongeval zoveel mogelijk
te herstellen. Waar het strafrecht kijkt naar welke wetten zijn overtreden, wordt in het herstelrecht
naar de schade die iemand heeft geleden gekeken. Criminaliteit wordt in het herstelrecht dus in de
eerste plaats gezien als een inbreuk op personen en relaties. Ipv te kijken naar wat een dader van
straf verdient, kijkt het herstelrecht naar hoe het leed kan worden hersteld. In Nederland
onderscheidden we drie vormen van herstelrecht. 1) Slachtoffer-dadergesprekken. 2) Mediation. 3)
Conferenties. Zowel bij de mediation als bij de slachtoffer-dadergesprekken gaan slachtoffer en
dader met elkaar in gesprek onder begeleiding van een bemiddelaar. Bij slachtoffer-dadergesprekken
is er alleen een terugkoppeling naar het strafrecht als partijen dat willen. Bij mediation is dat niet het
geval, daarbij is een officiële terugkoppeling naar het strafrecht. Mediation is gecodificeerd in art.
41h Sv. Lid 1 bepaalt dat het OM slachtoffer en verdachte zo vroeg mogelijk erop attent maken dat
mediation mogelijk is. Hierbij wordt niet alleen gedoeld op mediation maar ook op andere
herstelrecht voorzieningen. Lid 2 bepaalt dat indien de bemiddeling tussen slachtoffer en verdachte
tot een overeenkomst heeft geleid de rechter rekening houdt met die overeenkomst indien hij een
straf of maatregel oplegt. Niet alleen de rechter, maar ook het OM kan naar mediation
doorverwijzen. De mediator neemt geen beslissingen zoals de rechter dat doet, maar is een
begeleider van het gesprek. Uit de uitspraken die we hebben gelezen blijkt dan ook dat de mediator
opzoek gaat naar de achterliggende belangen van partijen, want op die manier kunnen partijen tot
een overeenkomst komen. Mediation is mogelijk in allerlei verschillende soorten zaken (Claessen). Er
is dus geen grens gesteld aan het type zaak. Indien het mediationtraject is geslaagd, dan kan de
rechter daar dus rekening mee houden ogv art. 41h lid 2 Sv. Dit kan hij bv doen door
strafvermindering het OM kan er ook rekening mee houden door bv de zaak (voorwaardelijk) te
seponeren. Een niet geslaagde mediation kan ook gevolgen hebben. Het OM kan dan besluiten dat ze
toch gaan vervolgen. Het bezwaar hiertegen is dat de verdachte wel heeft meegewerkt aan het
mediationtraject. Als de verdachte daarna het feit zou ontkennen wordt dit niet meer geloofwaardig
geacht.

J. Claessen, ‘Mediation in het strafrecht in 2018’, Nieuwsbrief Strafrecht 2019, afl. 1, p. 13-30. In deze
tekst wordt voortgeborduurd op het voorgaande. Zo legt hij uit dat mediation kan worden ingezet
voor alle strafbare feiten. Dat de rechter partijen kan doorverwijzen naar mediation in eerste aanleg
maar ook in hoger beroep. Ten slotte kunnen partijen ook worden doorverwezen wanneer zij elkaar
niet kennen. Claessen spreekt over de delicten top 5 waarbij voor mediation wordt gekozen. Dit zijn