Samenvatting Beschouwing Gezond vs. Ongezond leven

Moeten mensen met een ongezonde leefstijl dezelfde zorg krijgen als mensen
met een gezonde leefstijl?


Stel, je hebt dringend een nieuwe lever nodig, maar je hebt een relatief ongezonde levensstijl. Je
drinkt overmatig alcohol en hebt overgewicht. Op de wachtlijst staat nog iemand die ook een nieuwe
lever nodig heeft. Er is een donorlever beschikbaar en zowel jij als die andere persoon komen in
aanmerking voor precies deze lever. Deze ander heeft een zeer gezonde levensstijl. Hij sport veel,
drinkt niet en rookt ook niet. Hij is zijn hele leven al bezig met zijn gezondheid. Wie heeft meer recht
op deze lever? Jij met een ongezonde levensstijl of hij met een gezonde levensstijl?

In Nederland is de zorg voor iedereen gelijk. Dit betekent dat mensen met een gezonde levensstijl
geen voorrang krijgen en mensen die ongezonder leven niet worden achtergesteld. Maar wat is dan
precies een ongezonde levensstijl? Dit houdt simpelweg in dat iemand ongezond leeft. Bijvoorbeeld
roken, overmatig alcohol gebruik, overgewicht, te weinig beweging of een ongezond
voedingspatroon. Uit de eerste nationale leefstijlbarometer is gebleken dat in Nederland zo’n 60%
van de bevolking ongezond leeft.

Veel mensen vinden dat mensen die ongezond leven dezelfde rechten hebben als mensen met een
gezonde levensstijl. Iedereen moet gewoon beter worden gemaakt en dan maakt het dus niet uit in
wat voor lichamelijke toestand iemand verkeert. Iedereen is gelijk en moet dus ook evenveel kans
hebben op dat noodzakelijke orgaan of die belangrijke behandeling. Bovendien, zo vinden zij, kunnen
gezonde mensen ook zorg nodig hebben doordat zij bijvoorbeeld geblesseerd raken tijdens het
sporten.

Anderen zijn het hier gedeeltelijk mee eens. Zij vinden dat mensen met een ongezonde levensstijl
wel geholpen moeten worden, maar dat de behandeling wel zin moet hebben: de ongezonde patiënt
moet bewijzen dat hij iets over heeft voor de behandeling. Voorbeeld: Als een behandeling alleen
kan worden uitgevoerd als de patiënt stopt met roken, moet de patiënt laten zien dat hij écht
geholpen wil worden/gezond wil worden en dus stopt met roken.

Weer anderen zijn van mening dat wanneer mensen met een ongezonde levensstijl niet geholpen
moeten worden, dit een stimulans is om gezonder te gaan leven. Als zo iemand dus wordt
afgewezen, zal dit ervoor zorgen dat hij of zij meer zijn best gaat doen om toch nog in aanmerking te
komen voor de behandeling. Volgens artsen is hierbij wel belangrijk dat meer aandacht wordt
besteed aan voorlichting over de gevolgen van het doorleven met de ongezonde levensstijl. Deze
combinatie zal deze groep mensen meer motivatie geven om gezonder te gaan leven. Tegelijkertijd
kan dit worden gezien als een ‘beloning’ voor mensen die al gezond leven. Zij worden wel direct
behandeld.

De laatste groep vindt dat alleen mensen met een gezonde levensstijl geholpen moeten worden. Dit
bespaart zorgkosten. Mensen met een ongezonde levensstijl kosten in principe meer dan gezond
levenden, onder meer doordat ze een grotere kans hebben op ziektes, aandoeningen en blessures. Er
is na de behandeling kans dat zij bijvoorbeeld terugvallen in oude, ongezonde gewoontes en dat de
behandeling in feite voor niks was. Hier komt nog bij dat mensen met een gezonde levensstijl het als
oneerlijk kunnen ervaren als ongezond levenden aan hen gelijk worden gesteld. Zij investeren in hun
gezondheid (bijv. sportschool of sportclub en gezond voedsel), terwijl mensen met een ongezonde
levensstijl niet of nauwelijks iets doen (of kosten maken) om gezond te blijven, maar wel net zoveel
kans op een behandeling zouden hebben. Dit vinden velen niet eerlijk.