Communicatie handboek – Samenvatting
Hoofdstuk 1 Communicatie
Belangrijke trends in de communicatie zijn:
1. De verschuiving van offline naar online
2. Een toegenomen focus op transparantie
3. Kiezen voor geïntegreerde communicatie
4. Meer aandacht voor emotie
5. Duurzaamheid
6. Netwerkmaatschappij
7. Accountability
De afdeling communicatie heeft een staffunctie als zij rechtstreeks onder de directie valt en
daaraan rapporteert.
Een communicatieafdeling heeft een lijnfunctie als zij valt onder een bepaalde dienst of
sector binnen de organisatie.
De functies en activiteiten van de communicatieprofessional zijn in te delen in de volgende
zes kerntaken: analyseren, adviseren, creëren, organiseren, begeleiden en managen.
Accountability Het nemen van verantwoordelijk voor het
rendement van de communicatie en het
afleggen van verantwoording daarover.
Corporate communicatie Het beïnvloeden van de beeldvorming en
reputatie van een bedrijf.
Geïntegreerde communicatie Het samenspel tussen corporate
communicatie, interne communicatie en
marketingcommunicatie.
Human Resources Afdeling die zich bezighoudt met
werknemers als belangrijkste factor voor
het realiseren van organisatiedoelen. HR-
management zorgt voor het creëren van
een cultuur die medewerkers stimuleert
zich te ontwikkelen.
Lijnfunctie Wanneer de afdeling communicatie valt
onder een bepaalde dienst of sector binnen
de organisatie.
Marketingcommunicatie Alle communicatie waarmee de organisatie
probeert het productimago te behouden en
te verbeteren of de afzet van producten en
diensten te bevorderen.
Staffunctie Wanneer de afdeling communicatie
rechtstreeks onder de directie valt en
daaraan rapporteert.
, Transparantie Openheid in wat de organisatie doet. Dat
betekent ook open communiceren, als het
goed gaat met de organisatie maar ook als
het slecht gaat. Basisvoorwaarde voor
transparantie is het openbaar maken van
relevantie informatie.
Hoofdstuk 2 Basics over communicatie
Communicatie is een proces van tweerichtingsverkeer waarbij zowel de zender als de
ontvanger actief is. Beiden kunnen van positie wisselen. Communicatie is daarom een
interactief proces. Interactie is geen voorwaarde maar wel van essentieel belang voor
communicatie.
Het eenvoudige, klassieke model over communicatie bestaat uit:
zender – boodschap – medium – ontvanger. Door feedback van de ontvanger en
terugkoppeling van de zender ontstaat er interactie. Het klassieke basismodel zou
impliceren dat de ontvanger een passieve rol speelt in de communicatie. In de praktijk is dat
vrijwel nooit het geval. Al waas het maar dat elke ontvanger een persoonlijke individuele
betekenis geeft aan een boodschap.
Communicatiemodaliteiten zijn: voorlichting, public relations, reclame en propaganda.
Bij een indeling van de communicatie maken we onderscheid tussen interpersoonlijke
communicatie en massacommunicatie. Bij interpersoonlijke communicatie is er direct
contact tussen zender en ontvanger. Massacommunicatie is openbare, voor iedereen
toegankelijke informatie via bijvoorbeeld kranten, televisie en blogs.
Bij theorieën over massacommunicatie lag eerst de nadruk op de macht van de zender. Bij
de stimulus-respons-theorie bepaalt de zender sterkt wat de ontvanger doet. Volgens de
two-step-flow-theorie laten mensen zich sterk beïnvloeden door anderen in hun sociale
omgeving en met name door opinieleiders. Nu zien we dat aan de ontvanger meer macht
wordt toegekend en staat de relatie van de doelgroep met de media meer centraal. De
theorie van uses and gratifaction gaat ervan uit dat mensen die informatie selecteren en
gebruiken die voor hen nuttig lijkt. Volgens de agendasettingtheorie bepalen de media niet
wat we denken maar waarover we denken. Tegenwoordig communiceren we meer in
netwerken waarbij de interactiviteit centraal staat.
Bij communicatie treedt veel selectie op. Mensen horen en lezen wat ze willen horen. Dat
noemt men selectieve perceptie.
Onder framing verstaan we het inkaderen van een boodschap. Bij de labeling kies je een
specifiek woord met een emotionele lading die framing expliciet maakt.
, Agendasetting De media bepalen wat in de publieke
belangstellingen staat maar niet hoe erover
gedacht wordt.
Boodschap Communicatie-inhoud die de zender aan de
ontvanger wil overbrengen.
Communicatie Proces van tweerichtingsverkeer waarbij
zender en ontvanger beiden een
boodschap overbrengen en beiden actief
kunnen zijn en van rol kunnen wisselen.
Communicatiemodaliteiten Indeling van verschillende
communicatiewijzen in onder andere;
voorlichting, public relations, reclame en
propaganda.
Decoderen Interpreteren van de boodschap door de
ontvanger.
Disfunctionele redundantie Overvloed aan communicatie die niet
noodzakelijk is. Bijvoorbeeld storende
herhalingen heeft een negatieve invloed op
hoe de boodschap overkomt.
(En)coderen Het door de zender omzetten van
gedachten en/of gevoelens in een
boodschap, woord, beeld en/of
lichaamstaal.
Externe ruis Verstoring van het communicatieproces
door factoren van buitenaf.
Feedback De reactie die de ontvanger stuurt naar de
zender.
Framing Denkraam waarbinnen informatie wordt
geplaatst en opgeslagen.
Functionele redundantie Overdaad aan communicatie die een
positieve invloed heeft op het overbrengen
van een boodschap.
Interactieve communicatie Informatieoverdracht tussen een zender en
een ontvanger waarbij de ontvanger een
actieve rol heeft en mede het proces en de
communicatie bepaald.
Interne ruis Verstoring door factoren binnen het
communicatieproces
Interpersoonlijke communicatie Communicatie tussen twee of meer
personen waarbij een directe wisselwerking
plaatsvindt.
Massacommunicatie Openbare voor iedereen toegankelijke
communicatie waarbij meestal gebruik
wordt gemaakt van technische media.
Medium Objecten die een communicatieboodschap
kunnen dragen.
Metacommunicatie Communicatie over het
Hoofdstuk 1 Communicatie
Belangrijke trends in de communicatie zijn:
1. De verschuiving van offline naar online
2. Een toegenomen focus op transparantie
3. Kiezen voor geïntegreerde communicatie
4. Meer aandacht voor emotie
5. Duurzaamheid
6. Netwerkmaatschappij
7. Accountability
De afdeling communicatie heeft een staffunctie als zij rechtstreeks onder de directie valt en
daaraan rapporteert.
Een communicatieafdeling heeft een lijnfunctie als zij valt onder een bepaalde dienst of
sector binnen de organisatie.
De functies en activiteiten van de communicatieprofessional zijn in te delen in de volgende
zes kerntaken: analyseren, adviseren, creëren, organiseren, begeleiden en managen.
Accountability Het nemen van verantwoordelijk voor het
rendement van de communicatie en het
afleggen van verantwoording daarover.
Corporate communicatie Het beïnvloeden van de beeldvorming en
reputatie van een bedrijf.
Geïntegreerde communicatie Het samenspel tussen corporate
communicatie, interne communicatie en
marketingcommunicatie.
Human Resources Afdeling die zich bezighoudt met
werknemers als belangrijkste factor voor
het realiseren van organisatiedoelen. HR-
management zorgt voor het creëren van
een cultuur die medewerkers stimuleert
zich te ontwikkelen.
Lijnfunctie Wanneer de afdeling communicatie valt
onder een bepaalde dienst of sector binnen
de organisatie.
Marketingcommunicatie Alle communicatie waarmee de organisatie
probeert het productimago te behouden en
te verbeteren of de afzet van producten en
diensten te bevorderen.
Staffunctie Wanneer de afdeling communicatie
rechtstreeks onder de directie valt en
daaraan rapporteert.
, Transparantie Openheid in wat de organisatie doet. Dat
betekent ook open communiceren, als het
goed gaat met de organisatie maar ook als
het slecht gaat. Basisvoorwaarde voor
transparantie is het openbaar maken van
relevantie informatie.
Hoofdstuk 2 Basics over communicatie
Communicatie is een proces van tweerichtingsverkeer waarbij zowel de zender als de
ontvanger actief is. Beiden kunnen van positie wisselen. Communicatie is daarom een
interactief proces. Interactie is geen voorwaarde maar wel van essentieel belang voor
communicatie.
Het eenvoudige, klassieke model over communicatie bestaat uit:
zender – boodschap – medium – ontvanger. Door feedback van de ontvanger en
terugkoppeling van de zender ontstaat er interactie. Het klassieke basismodel zou
impliceren dat de ontvanger een passieve rol speelt in de communicatie. In de praktijk is dat
vrijwel nooit het geval. Al waas het maar dat elke ontvanger een persoonlijke individuele
betekenis geeft aan een boodschap.
Communicatiemodaliteiten zijn: voorlichting, public relations, reclame en propaganda.
Bij een indeling van de communicatie maken we onderscheid tussen interpersoonlijke
communicatie en massacommunicatie. Bij interpersoonlijke communicatie is er direct
contact tussen zender en ontvanger. Massacommunicatie is openbare, voor iedereen
toegankelijke informatie via bijvoorbeeld kranten, televisie en blogs.
Bij theorieën over massacommunicatie lag eerst de nadruk op de macht van de zender. Bij
de stimulus-respons-theorie bepaalt de zender sterkt wat de ontvanger doet. Volgens de
two-step-flow-theorie laten mensen zich sterk beïnvloeden door anderen in hun sociale
omgeving en met name door opinieleiders. Nu zien we dat aan de ontvanger meer macht
wordt toegekend en staat de relatie van de doelgroep met de media meer centraal. De
theorie van uses and gratifaction gaat ervan uit dat mensen die informatie selecteren en
gebruiken die voor hen nuttig lijkt. Volgens de agendasettingtheorie bepalen de media niet
wat we denken maar waarover we denken. Tegenwoordig communiceren we meer in
netwerken waarbij de interactiviteit centraal staat.
Bij communicatie treedt veel selectie op. Mensen horen en lezen wat ze willen horen. Dat
noemt men selectieve perceptie.
Onder framing verstaan we het inkaderen van een boodschap. Bij de labeling kies je een
specifiek woord met een emotionele lading die framing expliciet maakt.
, Agendasetting De media bepalen wat in de publieke
belangstellingen staat maar niet hoe erover
gedacht wordt.
Boodschap Communicatie-inhoud die de zender aan de
ontvanger wil overbrengen.
Communicatie Proces van tweerichtingsverkeer waarbij
zender en ontvanger beiden een
boodschap overbrengen en beiden actief
kunnen zijn en van rol kunnen wisselen.
Communicatiemodaliteiten Indeling van verschillende
communicatiewijzen in onder andere;
voorlichting, public relations, reclame en
propaganda.
Decoderen Interpreteren van de boodschap door de
ontvanger.
Disfunctionele redundantie Overvloed aan communicatie die niet
noodzakelijk is. Bijvoorbeeld storende
herhalingen heeft een negatieve invloed op
hoe de boodschap overkomt.
(En)coderen Het door de zender omzetten van
gedachten en/of gevoelens in een
boodschap, woord, beeld en/of
lichaamstaal.
Externe ruis Verstoring van het communicatieproces
door factoren van buitenaf.
Feedback De reactie die de ontvanger stuurt naar de
zender.
Framing Denkraam waarbinnen informatie wordt
geplaatst en opgeslagen.
Functionele redundantie Overdaad aan communicatie die een
positieve invloed heeft op het overbrengen
van een boodschap.
Interactieve communicatie Informatieoverdracht tussen een zender en
een ontvanger waarbij de ontvanger een
actieve rol heeft en mede het proces en de
communicatie bepaald.
Interne ruis Verstoring door factoren binnen het
communicatieproces
Interpersoonlijke communicatie Communicatie tussen twee of meer
personen waarbij een directe wisselwerking
plaatsvindt.
Massacommunicatie Openbare voor iedereen toegankelijke
communicatie waarbij meestal gebruik
wordt gemaakt van technische media.
Medium Objecten die een communicatieboodschap
kunnen dragen.
Metacommunicatie Communicatie over het
