Introduction
Dit boek over mensenrechten is minder theoretisch en minder historisch dan andere boeken.
Daarnaast heeft dit boek een andere en meer uitdagende conceptualisatie van
mensenrechten in vergelijking met de meer ‘standaard’ behandeling in andere boeken. De
dominante benadering is namelijk het erkennen van de universaliteit van mensenrechten,
maar de verantwoordelijkheid hiervoor beperken tot de territoriale staat. In dit boek zullen de
auteurs laten zien dat niet alleen het idee van mensenrechten universeel is, maar ook de
plicht om deze te beschermen. Een ander onderscheidend kenmerk van dit boek is het
gebruik van kwantitatieve methoden.
In deel I onderzoeken de auteurs de aard van mensenrechten en de verschillende
verantwoordelijkheden om deze rechten te beschermen. Deel II introduceert meer
kwantitatieve maatstaven voor mensenrechten om te laten zien hoe het respect voor en de
schending van mensenrechten getraceerd kan worden over tijd en vergeleken kan worden
tussen landen. In deel III focussen de auteurs zich op de manier waarop menselijke
waardigheid hersteld kan worden na een serieuze mensenrechtenschending.
Part I Human rights and state responsibilities
H1 The concept of human rights
Door bijna de hele geschiedenis heen was er niets zoals ‘mensenrechten’. Tot voor kort
waren ‘rechten’ een interne kwestie tussen een overheid en het volk. Het werd dus
behandeld buiten het zicht van de internationale gemeenschap. Dit alles is veranderd,
tenminste in theorie. De grootste drijfveer achter de hedendaagse mensenrechten revolutie
was de Holocaust.
What are human rights?
De rechtsfilosoof Michael Perry heeft de essentie van mensenrechten samengevat door te
veronderstellen dat er bepaalde dingen zijn die een mens nooit moeten worden aangedaan
en andere dingen die juist wel moeten worden gedaan. Deze ‘dingen’ zijn mensenrechten.
Mensenrechten zijn uiteengezet in een aantal internationale instrumenten, onder andere in
wat de International Bill of Human Rights wordt genoemd. Het belangrijkste onderdeel ervan
is de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) uit 1948. Het was de
UVRM die alles in beweging bracht. Het is echter slechts een verklaring en dus geen
bindende wet. De inspanning om de UVRM om deze reden te transformeren leidde tot twee
aparte verdragen: Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten
en Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten. Het ‘standaard’ verhaal
is dat dit de spanningen van de Koude Oorlog reflecteert, maar recent onderzoek van Daniel
Whelan ontaard deze mythe. Hij ontdekte dat er bijna universele steun was voor beide
verdragen, maar dat er ook een algemene erkenning was dat de twee ‘verschillend’ waren
van elkaar. Er is dus een bijna universele steun voor hetgeen waar mensenrechten uit
bestaan.
The universality of human rights
Ondanks de naam is de UVRM niet ‘universeel’. Er zijn acht landen die zich onthouden van
de UVRM. Daarnaast waren grote delen van de wereld in 1948 onder koloniale heerschappij
waardoor ze niet gerepresenteerd werden in het optekenen van de UVRM of in het stemmen
over de UVRM. De UVRM is universeel in de zin dat het spreekt over de rechten van
‘iedereen’.
,Mensenrechten worden vaak gezien als onrealistisch en utopisch. In realiteit is dit echter niet
waar. Mensenrechten vertegenwoordigen het minimum van wat een mens nodig heeft om te
leven. Mensenrechten moeten niet gezien als het zorgen voor mensen, maar als het creëren
van omstandigheden waarin mensen voor zichzelf kunnen zorgen.
Een van de grote misconcepties is om mensenrechten te zien als slechts gebaseerd op
morele rechten of gebaseerd op religieuze of ethische principes. Mensenrechten zijn echter
gebaseerd op bepaalde waarden, maar het zijn ook wettelijke rechten.
Een van de problemen in het accepteren van mensenrechten als wettelijke rechten, is de
grote breuk tussen belofte en realiteit, tussen de rechten die verkondigd zijn door
internationale lichamen en de realiteit dat een groot deel van de mensheid momenteel een
vorm van mensenrechtenbescherming wordt ontzegd. De auteurs reageren hier als volgt op:
● De kloof tussen belofte en realiteit is in geen geval beperkt tot mensenrechten.
● De grootste zwakheid in het rijk van mensenrechten is het gebrek aan effectieve
uitvoering en bescherming van mensenrechten.
Where do human rights come from?
De mensenrechten historicus Paul Gordon Lauren definieert mensenrechten als een
bekommering om ‘anderen’. In zijn boek beschrijft hij de visies van mensenrechten die er
door de tijd heen zijn geweest in verschillende culturen, religies en filosofische
benaderingen.
Religion
Voor alle grote religies (hindoeïsme, jodendom, christendom, boeddhisme, confucianisme,
islam) is deze bekommering om anderen een belangrijk kenmerk.
Philosophy
Filosofen van een wijde reeks culturen omarmden principes die we nu associëren met
mensenrechten.
The duty towards others: the ancient world
In het oude China schreef Mencius uitgebreid over de menselijke aard. Hij stelde dat
mensen fundamenteel goed zijn. Een overheid heerst voor het welzijn van de burgers en
wanneer het hierin faalt, verliest het het recht om te heersen. Soortgelijke filosofieën over
sociale rechtvaardigheid en moraliteit ontwikkelden zich in andere regio’s van de wereld:
● Babylon: de Codex Hammurabi trachtte ‘de onderdrukte man’ gelijke bescherming
onder de wet te geven.
● Griekenland: ontstaan van het idee van het natuurrecht. Dit gaf een basis voor een
egalitaire maatschappij gesticht op respect voor de burgers en voor gelijkheid (Plato,
Aristoteles).
● Rome: verbreden van de omvang van rechten in praktische applicatie waardoor er
meer begunstigden waren dan in de Griekse traditie (Cicero).
From duties to rights: the Middle Ages, the Reformation and the Enlightenment
Deze vroege filosofieën draaiden om universele verantwoordelijkheden en plichten in plaats
van wat we nu rechten noemen. De verschuiving van theorieën naar de praktijk zijn
verbonden aan politiek, economisch en sociaal conflict.
De 13e eeuwse filosoof Thomas Aquinas heeft langdurige bijdragen geleverd aan ethiek en
theorieën van natuurrecht en politiek. Volgens Aquinas betekende leven met een gevoel van
, rechtvaardigheid jegens anderen dat je goddelijk leefde. Dit hielp de natuurwet om het
belangrijke mensenrechten principe te ondersteunen dat ieder persoon een individu is en los
staat van lidmaatschap aan de staat.
Christelijke humanisten en reformisten in de late 15e tot vroege 16e eeuw breidden de
rechten theorie verder uit door een beroep te doen op de plicht en het medeleven dat religie
aanmoedigt. De wetenschappelijke revolutie moedigde het geloof aan dat de rede
natuurrecht kon vinden in menselijke kwesties. Er was ook steeds meer een erkenning dat
alle mensen natuurlijke rechten hebben.
De Verlichting faciliteerde een verschuiving in het beeld van natuurrecht als plicht naar
natuurrecht als rechten. Verlichte denkers focusten zich niet zozeer op ‘pure’
wetenschappelijke ontdekking en abstracte systemen, maar op toegepaste wetenschap en
hervormingen gerelateerd aan de menselijke aard en kwesties van menselijke uitbuiting. De
17e eeuwse Britse filosoof John Locke stelde dat iedereen in de ‘natuurtoestand’ bepaalde
‘natuurlijke rechten’ heeft en benadrukt dat men niet met elkaars rechten moet interfereren.
Hieruit volgt dan dat individuen een overheid vormen om de natuurlijke rechten van de mens
te beschermen. Dit inzicht voorziet men in de middelen om overheden en andere
machtsstructuren te bekritiseren als ze mensen onderdrukken.
Tijdgenoten van Locke drukten soortgelijke waarden uit met betrekking tot rechten (Jean-
Jacques Rousseau, Voltaire, Montesquieu, Hume, Kant). In de VS baseerden veel denkers
zich op de principes van de Verlichting in hun politieke filosofie (John Adams, Thomas
Jefferson). Dit is duidelijk terug te zien in de Declaration of Independence (1776).
The Second World War period
In dit deel focussen de auteurs zich op drie documenten:
1. President Franklin Roosevelt's toespraak aan het congres in januari 1944
In deze speech deed Roosevelt een oproep voor de creatie van een Economic Bill of
Rights als complementair aan de oorspronkelijke Bill of Rights in de Amerikaanse
grondwet. Deze wet zou Amerikanen gerechtigd maken tot verschillende rechten met
betrekking tot de economie. Het idee hierachter was niet economische gelijkheid,
maar vrijheid van ‘het willen’. Dit idee speelde een belangrijke rol in het opstellen van
de Universele Verklaring.
2. Charter of the United Nations (Handvest van de Verenigde Naties)
De Charter is een politiek document dat een politieke institutie vestigd. De Charter
kan echter ook gezien worden als een filosofisch, historisch, moreel en wettelijk
document.
3. De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens
Human rights and the West
Mensenrechten zijn een bediscussieerd concept. Een criticus van mensenrechten is Makau
Mutua. Hij heeft het savages-victims-saviours (SVS) metafoor ontwikkeld in zijn kritiek van
de dominante benadering tot mensenrechten.
● Savages: de niet-westerse staten die weigeren de voorschriften van het
Europese/Amerikaanse model te volgen.
● Victims: de naamloze massa’s van sympathieke maar hopeloze onschuldigen
waarvan gedacht wordt dat ze leiden onder het wanbestuur van de savages.
● Saviours: westerse instituties (VN), westerse landen (VS) en in het Westen
gebaseerde non-gouvernementele organisaties (Amnesty).
Dit boek over mensenrechten is minder theoretisch en minder historisch dan andere boeken.
Daarnaast heeft dit boek een andere en meer uitdagende conceptualisatie van
mensenrechten in vergelijking met de meer ‘standaard’ behandeling in andere boeken. De
dominante benadering is namelijk het erkennen van de universaliteit van mensenrechten,
maar de verantwoordelijkheid hiervoor beperken tot de territoriale staat. In dit boek zullen de
auteurs laten zien dat niet alleen het idee van mensenrechten universeel is, maar ook de
plicht om deze te beschermen. Een ander onderscheidend kenmerk van dit boek is het
gebruik van kwantitatieve methoden.
In deel I onderzoeken de auteurs de aard van mensenrechten en de verschillende
verantwoordelijkheden om deze rechten te beschermen. Deel II introduceert meer
kwantitatieve maatstaven voor mensenrechten om te laten zien hoe het respect voor en de
schending van mensenrechten getraceerd kan worden over tijd en vergeleken kan worden
tussen landen. In deel III focussen de auteurs zich op de manier waarop menselijke
waardigheid hersteld kan worden na een serieuze mensenrechtenschending.
Part I Human rights and state responsibilities
H1 The concept of human rights
Door bijna de hele geschiedenis heen was er niets zoals ‘mensenrechten’. Tot voor kort
waren ‘rechten’ een interne kwestie tussen een overheid en het volk. Het werd dus
behandeld buiten het zicht van de internationale gemeenschap. Dit alles is veranderd,
tenminste in theorie. De grootste drijfveer achter de hedendaagse mensenrechten revolutie
was de Holocaust.
What are human rights?
De rechtsfilosoof Michael Perry heeft de essentie van mensenrechten samengevat door te
veronderstellen dat er bepaalde dingen zijn die een mens nooit moeten worden aangedaan
en andere dingen die juist wel moeten worden gedaan. Deze ‘dingen’ zijn mensenrechten.
Mensenrechten zijn uiteengezet in een aantal internationale instrumenten, onder andere in
wat de International Bill of Human Rights wordt genoemd. Het belangrijkste onderdeel ervan
is de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) uit 1948. Het was de
UVRM die alles in beweging bracht. Het is echter slechts een verklaring en dus geen
bindende wet. De inspanning om de UVRM om deze reden te transformeren leidde tot twee
aparte verdragen: Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten
en Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten. Het ‘standaard’ verhaal
is dat dit de spanningen van de Koude Oorlog reflecteert, maar recent onderzoek van Daniel
Whelan ontaard deze mythe. Hij ontdekte dat er bijna universele steun was voor beide
verdragen, maar dat er ook een algemene erkenning was dat de twee ‘verschillend’ waren
van elkaar. Er is dus een bijna universele steun voor hetgeen waar mensenrechten uit
bestaan.
The universality of human rights
Ondanks de naam is de UVRM niet ‘universeel’. Er zijn acht landen die zich onthouden van
de UVRM. Daarnaast waren grote delen van de wereld in 1948 onder koloniale heerschappij
waardoor ze niet gerepresenteerd werden in het optekenen van de UVRM of in het stemmen
over de UVRM. De UVRM is universeel in de zin dat het spreekt over de rechten van
‘iedereen’.
,Mensenrechten worden vaak gezien als onrealistisch en utopisch. In realiteit is dit echter niet
waar. Mensenrechten vertegenwoordigen het minimum van wat een mens nodig heeft om te
leven. Mensenrechten moeten niet gezien als het zorgen voor mensen, maar als het creëren
van omstandigheden waarin mensen voor zichzelf kunnen zorgen.
Een van de grote misconcepties is om mensenrechten te zien als slechts gebaseerd op
morele rechten of gebaseerd op religieuze of ethische principes. Mensenrechten zijn echter
gebaseerd op bepaalde waarden, maar het zijn ook wettelijke rechten.
Een van de problemen in het accepteren van mensenrechten als wettelijke rechten, is de
grote breuk tussen belofte en realiteit, tussen de rechten die verkondigd zijn door
internationale lichamen en de realiteit dat een groot deel van de mensheid momenteel een
vorm van mensenrechtenbescherming wordt ontzegd. De auteurs reageren hier als volgt op:
● De kloof tussen belofte en realiteit is in geen geval beperkt tot mensenrechten.
● De grootste zwakheid in het rijk van mensenrechten is het gebrek aan effectieve
uitvoering en bescherming van mensenrechten.
Where do human rights come from?
De mensenrechten historicus Paul Gordon Lauren definieert mensenrechten als een
bekommering om ‘anderen’. In zijn boek beschrijft hij de visies van mensenrechten die er
door de tijd heen zijn geweest in verschillende culturen, religies en filosofische
benaderingen.
Religion
Voor alle grote religies (hindoeïsme, jodendom, christendom, boeddhisme, confucianisme,
islam) is deze bekommering om anderen een belangrijk kenmerk.
Philosophy
Filosofen van een wijde reeks culturen omarmden principes die we nu associëren met
mensenrechten.
The duty towards others: the ancient world
In het oude China schreef Mencius uitgebreid over de menselijke aard. Hij stelde dat
mensen fundamenteel goed zijn. Een overheid heerst voor het welzijn van de burgers en
wanneer het hierin faalt, verliest het het recht om te heersen. Soortgelijke filosofieën over
sociale rechtvaardigheid en moraliteit ontwikkelden zich in andere regio’s van de wereld:
● Babylon: de Codex Hammurabi trachtte ‘de onderdrukte man’ gelijke bescherming
onder de wet te geven.
● Griekenland: ontstaan van het idee van het natuurrecht. Dit gaf een basis voor een
egalitaire maatschappij gesticht op respect voor de burgers en voor gelijkheid (Plato,
Aristoteles).
● Rome: verbreden van de omvang van rechten in praktische applicatie waardoor er
meer begunstigden waren dan in de Griekse traditie (Cicero).
From duties to rights: the Middle Ages, the Reformation and the Enlightenment
Deze vroege filosofieën draaiden om universele verantwoordelijkheden en plichten in plaats
van wat we nu rechten noemen. De verschuiving van theorieën naar de praktijk zijn
verbonden aan politiek, economisch en sociaal conflict.
De 13e eeuwse filosoof Thomas Aquinas heeft langdurige bijdragen geleverd aan ethiek en
theorieën van natuurrecht en politiek. Volgens Aquinas betekende leven met een gevoel van
, rechtvaardigheid jegens anderen dat je goddelijk leefde. Dit hielp de natuurwet om het
belangrijke mensenrechten principe te ondersteunen dat ieder persoon een individu is en los
staat van lidmaatschap aan de staat.
Christelijke humanisten en reformisten in de late 15e tot vroege 16e eeuw breidden de
rechten theorie verder uit door een beroep te doen op de plicht en het medeleven dat religie
aanmoedigt. De wetenschappelijke revolutie moedigde het geloof aan dat de rede
natuurrecht kon vinden in menselijke kwesties. Er was ook steeds meer een erkenning dat
alle mensen natuurlijke rechten hebben.
De Verlichting faciliteerde een verschuiving in het beeld van natuurrecht als plicht naar
natuurrecht als rechten. Verlichte denkers focusten zich niet zozeer op ‘pure’
wetenschappelijke ontdekking en abstracte systemen, maar op toegepaste wetenschap en
hervormingen gerelateerd aan de menselijke aard en kwesties van menselijke uitbuiting. De
17e eeuwse Britse filosoof John Locke stelde dat iedereen in de ‘natuurtoestand’ bepaalde
‘natuurlijke rechten’ heeft en benadrukt dat men niet met elkaars rechten moet interfereren.
Hieruit volgt dan dat individuen een overheid vormen om de natuurlijke rechten van de mens
te beschermen. Dit inzicht voorziet men in de middelen om overheden en andere
machtsstructuren te bekritiseren als ze mensen onderdrukken.
Tijdgenoten van Locke drukten soortgelijke waarden uit met betrekking tot rechten (Jean-
Jacques Rousseau, Voltaire, Montesquieu, Hume, Kant). In de VS baseerden veel denkers
zich op de principes van de Verlichting in hun politieke filosofie (John Adams, Thomas
Jefferson). Dit is duidelijk terug te zien in de Declaration of Independence (1776).
The Second World War period
In dit deel focussen de auteurs zich op drie documenten:
1. President Franklin Roosevelt's toespraak aan het congres in januari 1944
In deze speech deed Roosevelt een oproep voor de creatie van een Economic Bill of
Rights als complementair aan de oorspronkelijke Bill of Rights in de Amerikaanse
grondwet. Deze wet zou Amerikanen gerechtigd maken tot verschillende rechten met
betrekking tot de economie. Het idee hierachter was niet economische gelijkheid,
maar vrijheid van ‘het willen’. Dit idee speelde een belangrijke rol in het opstellen van
de Universele Verklaring.
2. Charter of the United Nations (Handvest van de Verenigde Naties)
De Charter is een politiek document dat een politieke institutie vestigd. De Charter
kan echter ook gezien worden als een filosofisch, historisch, moreel en wettelijk
document.
3. De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens
Human rights and the West
Mensenrechten zijn een bediscussieerd concept. Een criticus van mensenrechten is Makau
Mutua. Hij heeft het savages-victims-saviours (SVS) metafoor ontwikkeld in zijn kritiek van
de dominante benadering tot mensenrechten.
● Savages: de niet-westerse staten die weigeren de voorschriften van het
Europese/Amerikaanse model te volgen.
● Victims: de naamloze massa’s van sympathieke maar hopeloze onschuldigen
waarvan gedacht wordt dat ze leiden onder het wanbestuur van de savages.
● Saviours: westerse instituties (VN), westerse landen (VS) en in het Westen
gebaseerde non-gouvernementele organisaties (Amnesty).
