Hoofdstuk 1: Wat is onderzoek?
Onderzoek doen = het analyseren van een probleem of een situatie volgens een bepaald stappenplan
met gebruik van hulpmiddelen
Systematische aanpak = werken volgens een stappenplan
Je doet onderzoek om vragen te beantwoorden of problemen aan te pakken
Informele observatie= observatie in het dagelijks leven, als je niet van plan bent om onderzoek uit te
voeren
Systematische observatie= observatie met een vastgesteld stappenplan, zonder van tevoren een
uitkomst in gedachten te hebben
Voordat je onderzoek doet moeten de praktische aandachtspunten bekend zijn. Daarna moet je de
basisprincipes van het onderzoek weten.
Methodologie = de basisprincipes van onderzoek doen; met deze uitgangspunten kan je onderzoek
op verschillende manieren omschrijven (= markers van het onderzoek)
Markers:
- Fundamenteel (kennisvragen) vs. praktijkgericht (praktijkvragen)
- Kwalitatief vs. kwantitatief
- Inductie vs. deductie
Kennisvraag = vraag waarbij de antwoorden kennis opleveren over een onderwerp (fundamenteel
onderzoek)
Vb. wetenschap
Praktijkvraag = vraag waarbij de antwoorden leiden tot het oplossen van een praktijkprobleem
(praktijkgericht onderzoek)
Vb. maatschappij (extern gericht)
Kwantitatief onderzoek= onderzoek met behulp van cijfermatige gegevens
Holisme = de onderzoeker onderzoekt de onderzochte personen in de omgeving als geheel
Interpretatief = je beschouwt een ervaring dan als onderdeel van de hele belevingswereld van
personen, en niet als een opzichzelfstaand feit
Kwalitatief onderzoek= onderzoek met behulp van niet-cijfermatige gegevens
Kwalitatief Kwantitatief
Nadruk op betekenis/context Ja Nee
Aantal onderzochten Weinig Veel
Gegevens per onderzochte Veel Weinig
Soort gegevens Diepgaand Oppervlakkig
Objectief meetbaar Nee Ja
Statistisch generaliseerbar Nee Mogelijk
Triangulatie = probleemstelling vanuit meerdere perspectieven bekijken
Verhoogt betrouwbaarheid
Mixed Method-benadering= onderzoek waarbij kwalitatieve en kwantitatieve methoden worden
ingezet
Inductief onderzoek = theorie-ontwikkeld onderzoek exploratief
Deductief onderzoek= theorie toetsend onderzoek toetsend
Betrouwbaarheid = de mate waarin het onderzoek vrij is van toevallige fouten.
Validiteit= de mate waarin onderzoek vrij is van systematische fouten
o Interne validiteit = als de juiste conclusies getrokken kunnen worden
o Begripsvaliditeit = meten wat je wat wilt meten
, o Externe validiteit = als de uitspraken volgens de voorwaarden zijn getoetst, zijn ze geldig
verklaard voor een grotere groep of voor ander situaties (= gegeneraliseerd)
Speculatief = niet op feiten gebaseerd
Fasen van onderzoek:
1. Ontwerpen
2. Gegevens verzamelen
3. Analyseren
4. Evalueren en adviseren
In onderzoek wil je een uitspraak doen over een groep mensen of organisaties. Die groep noem je de
populatie.
Een onderzoekseenheid is een persoon die je ondervraagt
De populatie wordt onderzocht op kenmerken. Die kenmerken noem je variabelen
In een onderzoek kun je twee dingen doen:
- Beschrijven = vaststellen hoe een populatie scoort op afzonderlijke variabelen
o Beschrijvend onderzoek onderzoekt een variabele
- Verklaren = verbanden vaststellen tussen scores van twee of meer variabelen
o Exploratief (inductief) onderzoek er is geen verwachting vooraf over de verbanden
o Toetsend (deductief) onderzoek in de literatuur is een verband tussen variabelen
gevonden, in het onderzoek wordt dit gecheckt
,Hoofdstuk 2: Het onderwerp kiezen
Stappenplan:
1. Opdracht vinden
2. Wensen van de opdrachtgever achterhalen
3. Afbakening van het onderwerp
4. Literatuur lezen ter afbakening van het onderzoek
5. Ontwikkelde verwachtingen
6. Taakverdeling maken
Ontwikkelde verwachtingen = heldere en eenduidige verwachtingen van de uitkomsten van een
project die van tevoren zijn geformuleerd en vastgelegd en die bij alle betrokkenen bekend en
besproken zijn
Hoofdstuk 3 (3.1 + 3.2, 3.4)
Praktijkvraag OF kennisvraag probleemanalyse onderzoeksvoorstel
Aanleiding tot onderzoek = reden waarom je een bepaald onderzoek opstart
Met de 6W-methode kun je aan de hand van 6 hulpvragen de aanleiding voor je onderzoek bepalen
Wat is het probleem?
Wie heeft het probleem?
Wanneer is het probleem ontstaan?
Waarom is het een probleem?
Waar doet het probleem zich voor?
Waardoor ontstaat het probleem?
Logboek (audit trail) = onderzoeksdagboek dat je regelmatig bijhoudt en waarin je al je notities
maakt die met het proces en de inhoud van je onderzoek te maken heeft
- Verhoogt betrouwbaarheid
- Werkt ordenend
, Hoofdstuk 4
Probleemstelling = de centrale vraag die je met je onderzoekt wilt beantwoorden
Doelstelling = het doel, de functie van het onderzoek, voor onderzoeker en organisatie of
opdrachtgever
Probleemstelling + doelstelling = probleemomschrijving (= hoofdvraag)
Probleemstelling deelvragen analysevragen
Deelvragen = sub vragen waarmee je de probleemstelling kunt uitwerken
Analysevragen = specifieke testvragen die je tijdens de analyse beantwoord
Voorwaarden probleemstelling:
1. Heldere vraag met een vraagteken
2. Samenhang met doelstelling
3. Kennis is duidelijk die opdrachtgever nodig heeft
4. Domein is bekend
5. De periode is bekend
6. De deelvragen zijn opgesteld
7. Specificatie in analysevragen
8. Relatie met de verwachtingen van uitkomsten
9. Probleemstelling is volledig
10. Probleemstelling is afhankelijk en objectief
Deelvragen zorgen ervoor dat de probleemstelling in een paar duidelijke onderdelen op te splitsen
valt en dus hierdoor je de probleemstelling verder kan uitwerken
Boomdiagram middel om te operationaliseren
Een goede doelstelling is te herkennen aaneen:
Centrale formulering (niet te specifiek);
Aanduiding van het type onderzoek (kwalitatief of kwantitatief);
Aanduiding van de relevantie (voor de praktijk);
Vermelding van de doelen en wensen van de opdrachtgever
Onderzoek doen = het analyseren van een probleem of een situatie volgens een bepaald stappenplan
met gebruik van hulpmiddelen
Systematische aanpak = werken volgens een stappenplan
Je doet onderzoek om vragen te beantwoorden of problemen aan te pakken
Informele observatie= observatie in het dagelijks leven, als je niet van plan bent om onderzoek uit te
voeren
Systematische observatie= observatie met een vastgesteld stappenplan, zonder van tevoren een
uitkomst in gedachten te hebben
Voordat je onderzoek doet moeten de praktische aandachtspunten bekend zijn. Daarna moet je de
basisprincipes van het onderzoek weten.
Methodologie = de basisprincipes van onderzoek doen; met deze uitgangspunten kan je onderzoek
op verschillende manieren omschrijven (= markers van het onderzoek)
Markers:
- Fundamenteel (kennisvragen) vs. praktijkgericht (praktijkvragen)
- Kwalitatief vs. kwantitatief
- Inductie vs. deductie
Kennisvraag = vraag waarbij de antwoorden kennis opleveren over een onderwerp (fundamenteel
onderzoek)
Vb. wetenschap
Praktijkvraag = vraag waarbij de antwoorden leiden tot het oplossen van een praktijkprobleem
(praktijkgericht onderzoek)
Vb. maatschappij (extern gericht)
Kwantitatief onderzoek= onderzoek met behulp van cijfermatige gegevens
Holisme = de onderzoeker onderzoekt de onderzochte personen in de omgeving als geheel
Interpretatief = je beschouwt een ervaring dan als onderdeel van de hele belevingswereld van
personen, en niet als een opzichzelfstaand feit
Kwalitatief onderzoek= onderzoek met behulp van niet-cijfermatige gegevens
Kwalitatief Kwantitatief
Nadruk op betekenis/context Ja Nee
Aantal onderzochten Weinig Veel
Gegevens per onderzochte Veel Weinig
Soort gegevens Diepgaand Oppervlakkig
Objectief meetbaar Nee Ja
Statistisch generaliseerbar Nee Mogelijk
Triangulatie = probleemstelling vanuit meerdere perspectieven bekijken
Verhoogt betrouwbaarheid
Mixed Method-benadering= onderzoek waarbij kwalitatieve en kwantitatieve methoden worden
ingezet
Inductief onderzoek = theorie-ontwikkeld onderzoek exploratief
Deductief onderzoek= theorie toetsend onderzoek toetsend
Betrouwbaarheid = de mate waarin het onderzoek vrij is van toevallige fouten.
Validiteit= de mate waarin onderzoek vrij is van systematische fouten
o Interne validiteit = als de juiste conclusies getrokken kunnen worden
o Begripsvaliditeit = meten wat je wat wilt meten
, o Externe validiteit = als de uitspraken volgens de voorwaarden zijn getoetst, zijn ze geldig
verklaard voor een grotere groep of voor ander situaties (= gegeneraliseerd)
Speculatief = niet op feiten gebaseerd
Fasen van onderzoek:
1. Ontwerpen
2. Gegevens verzamelen
3. Analyseren
4. Evalueren en adviseren
In onderzoek wil je een uitspraak doen over een groep mensen of organisaties. Die groep noem je de
populatie.
Een onderzoekseenheid is een persoon die je ondervraagt
De populatie wordt onderzocht op kenmerken. Die kenmerken noem je variabelen
In een onderzoek kun je twee dingen doen:
- Beschrijven = vaststellen hoe een populatie scoort op afzonderlijke variabelen
o Beschrijvend onderzoek onderzoekt een variabele
- Verklaren = verbanden vaststellen tussen scores van twee of meer variabelen
o Exploratief (inductief) onderzoek er is geen verwachting vooraf over de verbanden
o Toetsend (deductief) onderzoek in de literatuur is een verband tussen variabelen
gevonden, in het onderzoek wordt dit gecheckt
,Hoofdstuk 2: Het onderwerp kiezen
Stappenplan:
1. Opdracht vinden
2. Wensen van de opdrachtgever achterhalen
3. Afbakening van het onderwerp
4. Literatuur lezen ter afbakening van het onderzoek
5. Ontwikkelde verwachtingen
6. Taakverdeling maken
Ontwikkelde verwachtingen = heldere en eenduidige verwachtingen van de uitkomsten van een
project die van tevoren zijn geformuleerd en vastgelegd en die bij alle betrokkenen bekend en
besproken zijn
Hoofdstuk 3 (3.1 + 3.2, 3.4)
Praktijkvraag OF kennisvraag probleemanalyse onderzoeksvoorstel
Aanleiding tot onderzoek = reden waarom je een bepaald onderzoek opstart
Met de 6W-methode kun je aan de hand van 6 hulpvragen de aanleiding voor je onderzoek bepalen
Wat is het probleem?
Wie heeft het probleem?
Wanneer is het probleem ontstaan?
Waarom is het een probleem?
Waar doet het probleem zich voor?
Waardoor ontstaat het probleem?
Logboek (audit trail) = onderzoeksdagboek dat je regelmatig bijhoudt en waarin je al je notities
maakt die met het proces en de inhoud van je onderzoek te maken heeft
- Verhoogt betrouwbaarheid
- Werkt ordenend
, Hoofdstuk 4
Probleemstelling = de centrale vraag die je met je onderzoekt wilt beantwoorden
Doelstelling = het doel, de functie van het onderzoek, voor onderzoeker en organisatie of
opdrachtgever
Probleemstelling + doelstelling = probleemomschrijving (= hoofdvraag)
Probleemstelling deelvragen analysevragen
Deelvragen = sub vragen waarmee je de probleemstelling kunt uitwerken
Analysevragen = specifieke testvragen die je tijdens de analyse beantwoord
Voorwaarden probleemstelling:
1. Heldere vraag met een vraagteken
2. Samenhang met doelstelling
3. Kennis is duidelijk die opdrachtgever nodig heeft
4. Domein is bekend
5. De periode is bekend
6. De deelvragen zijn opgesteld
7. Specificatie in analysevragen
8. Relatie met de verwachtingen van uitkomsten
9. Probleemstelling is volledig
10. Probleemstelling is afhankelijk en objectief
Deelvragen zorgen ervoor dat de probleemstelling in een paar duidelijke onderdelen op te splitsen
valt en dus hierdoor je de probleemstelling verder kan uitwerken
Boomdiagram middel om te operationaliseren
Een goede doelstelling is te herkennen aaneen:
Centrale formulering (niet te specifiek);
Aanduiding van het type onderzoek (kwalitatief of kwantitatief);
Aanduiding van de relevantie (voor de praktijk);
Vermelding van de doelen en wensen van de opdrachtgever
