Verkorte Samenvatting Blok 3.4: Affective Disorders
Probleem 1: Depression part 1
Vignet 1: ‘What is depression?’
Who (2017): Depression and other common mental disorders: global health estimates
Depressie: komt globaal voor bij 300 miljoen mensen. Er bestaat een hoge comorbiditeit met
angststoornissen. Volgens de WHO is depressie de grootste globale beperking. In 2015 werd
geschat dat 4.4 van de globale
populatie een depressie had. Het
totale geschatte aantal van mensen
die leven met een depressie is
verhoogd met 18.4% tussen 2005 en
2015, dit kan komen door de groei
van de wereldpopulatie als wel door
dat het eerder bij leeftijdsgroepen
wordt waargenomen. Depressie komt
vaker voor bij vrouwen dan bij
mannen en vaker in lage & midden
inkomenslanden dan rijke landen. Er
zijn ook regionale verschillen,
depressie komt het meest voor bij
zuid-oost Aziatische regio’s.
DSM-V
DSM criteria voor MDD (major depressive disorder) zijn:
A. 5 of meer van de volgende symptomen zijn voor 2 weken of meer aanwezig,
gedurende het grootste gedeelte van de dag en representeert een verandering in het
vorig functioneren. Ten minste een van de volgende symptomen is aanwezig:
depressieve mood en/of verlies van interesse en plezier.
1. Depressieve mood gedurende het grootste gedeelte van de dag. Gerapporteerd
door iemand zelf of door iemand die observeert.
2. Verminderde interesse of plezier in activiteiten.
3. Significante gewichtsverlies of gewichtstoename of een
vermindering/vermeerdering van de eetlust, bijna elke dag.
4. Insomnia of hypersomnia bijna elke dag.
5. Psychomotorische agitatie of vertraging.
6. Vermoeidheid en verlies van energie.
7. Gevoelens dat men niks waard is of veel schuld ervaren.
8. Verminderd vermogen om te kunnen concentreren.
9. Herhaaldelijke gedachten over de dood, herhaaldelijke suïcidale ideatie, zonder
het maken van een specifiek plan
B. De symptomen veroorzaken klinisch significante distress en beperkingen op sociaal
en beroepsmatig gebied.
C. De symptomen zijn niet toe te schrijven aan andere fysiologische affecten van
bijvoorbeeld middelenmisbruik of een andere medische conditie.
D. Het optreden van de depressieve episode wordt niet beter verklaard door
schizofrenie, schizofrenie, schizofreniforme stoornis, waanstoornis of ander
1
, gespecificeerd en niet gespecificeerd schizofreniespectrum en andere psychotische
stoornissen.
E. Er is nog nooit een manische episode voorgekomen.
Prevalentie van MDD
Twaalf maanden prevalentie van depressieve stoornis in de Verenigde Staten is ongeveer
7%, met duidelijke verschillen per leeftijdsgroep, de prevalentie bij 18- tot 29-jarige
individuen is driemaal hoger dan de prevalentie bij personen van 60 jaar of ouder. Vrouwen
ervaren vanaf de vroege adolescentie 1,5 tot 3 keer hogere percentages dan mannen.
MDD kan voorkomen op elke leeftijd, maar de grootste kans is dat het begint tijdens de
pubertijd. Incidentie heeft een piek als iemand in de 20 jaar is, maar later komt het ook voor.
Het verloop van depressie is variabel. Herstel begint meestal 3 maanden na het begin voor
2/5 individuen met MDD en na 1 jaar voor 4/5 van de individuen met MDD. 10 – 20% van de
patiënten heeft een chronisch verloop (dus herhaaldelijke depressieve episodes).
Verschillende subtypes van depressie
- MDD: zie hierboven
- Persistent Depressive Disorder (Dysthymie): bij een dysthemie moeten ten minste 3
van de bovenstaande symptomen aanwezig zijn gedurende 2 jaar (bij kinderen en
adolescenten 1 jaar) of langer. Een ander verschil met MDD is dat er bij MDD sprake
is van zowel depressieve mood als verlies van interesse (anhedonia) en bij een
dysthemie is er alleen sprake van een depressieve mood. Ook komen bij dysthemie
gedachten over de dood niet voor bij de diagnostische criteria. 3/5 van de volgende
symptomen moeten voorkomen bij een dysthemie:
1. Verminderde eetlust of overeten.
2. Insomnia of hypersomnia.
3. Weinig energie/vermoeidheid.
4. Laag self-esteem.
5. Slechte concentratie en moeilijkheden bij het maken van beslissingen.
6. Gevoelens van hopeloosheid.
DSM-specificaties, depressie met:
- Anxiety
- Gemixte kenmerken
- Melancholische kenmerken:
o Duidelijk onvermogen om enig plezier te ervaren.
o Depressieve stemming die ’s ochtends erger is.
o Vroeg wakker worden.
o Duidelijk teken van onrust.
o Aanzienlijk gewichtsverlies of tekenen van anorexia.
o Overmatige of ongepaste schuldgevoelens.
- Atypische kenmerken:
o Hierbij kun je positieve reacties hebben op positieve gebeurtenissen.
o Gewichtstoename en/of vermeerderde eetlust.
o Heel veel slapen (vaak meer dan 10 uur per nacht).
o Gevoel van ‘zware ledenmaten’.
o Over sensitief voor interpersoonlijke afwijzing.
2
, - Psychotische kenmerken:
o Stemmingscongruente wanen of hallucinaties
- Catatonia
- Postpartum begin
- Seizoenspatroon
In het boek van Gotlib en Hammen staat dat er onderscheidt moet worden gemaakt tussen
een depressie met vegetatieve symptomen (bijvoorbeeld gewichtsverlies, slapeloosheid,
verlies van eetlust) en omgekeerde vegetatieve symptomen (bijvoorbeeld gewichtstoename,
hypersomnie en toename van eetlust). Ongeveer 1/3 tot ¼ van de mensen heeft een
omgekeerd profiel.
Vignet 2: ‘Psychological treatment of depression’
Er zijn 2 modellen die een verklaring geven voor hoe een depressie kan ontstaan. Dit is de
hopelessness theorie van Abramson en de theorie van Beck.
Hopelessness theorie van Abramson
De verwachting dat hoog gewenste uitkomsten niet voorkomen of dat hoge aversieve
uitkomsten voorkomen en dat iemand deze situatie niet kan veranderen (hopeloosheid) een
proximale oorzaak van depressieve symptomen, specifiek de gehypothetiseerde
hopeloosheid depressie (HD). Depressieve symptomen komen volgens Abramson voor
wanneer negatieve levensgebeurtenissen kunnen worden toegeschreven aan stabiele
(aanhoudendheid over tijd) en
globale (beïnvloeding van
verschillende aspecten in het
leven) oorzaken die worden
gezien als belangrijk. De theorie
heeft een cognitief vulnerability-
stress component, wat inhoudt
dat iemand die meer vatbaar is
voor een depressie en niet
blootgesteld wordt aan negatieve
levensgebeurtenissen, net zo
weinig kans hebben op het
ontwikkelen van een depressie,
vergeleken met mensen die hier niet vatbaar voor zijn. Veel bewijs zegt dat sociale support
als een buffer werkt als mensen stressvolle gebeurtenissen ervaren, support zorgt er
namelijk voor dat er geen hopeloosheid wordt ontwikkeld.
De theorie van Beck zegt dat maladaptieve zelfschema’s
zorgen voor een depressie. Met name mensen die een
cognitieve kwetsbaarheid hebben, zullen een depressie
ontwikkelen. Deze negatieve zelfschema’s kunnen
worden geactiveerd door negatieve
levensgebeurtenissen (zoals stress). Bij Beck zijn
theorie, zijn individuele verschillen in de waarden dat
mensen plaatsen op verschillende vormen van
ervaringen een invloed of (dan wel niet) bepaalde
3
Probleem 1: Depression part 1
Vignet 1: ‘What is depression?’
Who (2017): Depression and other common mental disorders: global health estimates
Depressie: komt globaal voor bij 300 miljoen mensen. Er bestaat een hoge comorbiditeit met
angststoornissen. Volgens de WHO is depressie de grootste globale beperking. In 2015 werd
geschat dat 4.4 van de globale
populatie een depressie had. Het
totale geschatte aantal van mensen
die leven met een depressie is
verhoogd met 18.4% tussen 2005 en
2015, dit kan komen door de groei
van de wereldpopulatie als wel door
dat het eerder bij leeftijdsgroepen
wordt waargenomen. Depressie komt
vaker voor bij vrouwen dan bij
mannen en vaker in lage & midden
inkomenslanden dan rijke landen. Er
zijn ook regionale verschillen,
depressie komt het meest voor bij
zuid-oost Aziatische regio’s.
DSM-V
DSM criteria voor MDD (major depressive disorder) zijn:
A. 5 of meer van de volgende symptomen zijn voor 2 weken of meer aanwezig,
gedurende het grootste gedeelte van de dag en representeert een verandering in het
vorig functioneren. Ten minste een van de volgende symptomen is aanwezig:
depressieve mood en/of verlies van interesse en plezier.
1. Depressieve mood gedurende het grootste gedeelte van de dag. Gerapporteerd
door iemand zelf of door iemand die observeert.
2. Verminderde interesse of plezier in activiteiten.
3. Significante gewichtsverlies of gewichtstoename of een
vermindering/vermeerdering van de eetlust, bijna elke dag.
4. Insomnia of hypersomnia bijna elke dag.
5. Psychomotorische agitatie of vertraging.
6. Vermoeidheid en verlies van energie.
7. Gevoelens dat men niks waard is of veel schuld ervaren.
8. Verminderd vermogen om te kunnen concentreren.
9. Herhaaldelijke gedachten over de dood, herhaaldelijke suïcidale ideatie, zonder
het maken van een specifiek plan
B. De symptomen veroorzaken klinisch significante distress en beperkingen op sociaal
en beroepsmatig gebied.
C. De symptomen zijn niet toe te schrijven aan andere fysiologische affecten van
bijvoorbeeld middelenmisbruik of een andere medische conditie.
D. Het optreden van de depressieve episode wordt niet beter verklaard door
schizofrenie, schizofrenie, schizofreniforme stoornis, waanstoornis of ander
1
, gespecificeerd en niet gespecificeerd schizofreniespectrum en andere psychotische
stoornissen.
E. Er is nog nooit een manische episode voorgekomen.
Prevalentie van MDD
Twaalf maanden prevalentie van depressieve stoornis in de Verenigde Staten is ongeveer
7%, met duidelijke verschillen per leeftijdsgroep, de prevalentie bij 18- tot 29-jarige
individuen is driemaal hoger dan de prevalentie bij personen van 60 jaar of ouder. Vrouwen
ervaren vanaf de vroege adolescentie 1,5 tot 3 keer hogere percentages dan mannen.
MDD kan voorkomen op elke leeftijd, maar de grootste kans is dat het begint tijdens de
pubertijd. Incidentie heeft een piek als iemand in de 20 jaar is, maar later komt het ook voor.
Het verloop van depressie is variabel. Herstel begint meestal 3 maanden na het begin voor
2/5 individuen met MDD en na 1 jaar voor 4/5 van de individuen met MDD. 10 – 20% van de
patiënten heeft een chronisch verloop (dus herhaaldelijke depressieve episodes).
Verschillende subtypes van depressie
- MDD: zie hierboven
- Persistent Depressive Disorder (Dysthymie): bij een dysthemie moeten ten minste 3
van de bovenstaande symptomen aanwezig zijn gedurende 2 jaar (bij kinderen en
adolescenten 1 jaar) of langer. Een ander verschil met MDD is dat er bij MDD sprake
is van zowel depressieve mood als verlies van interesse (anhedonia) en bij een
dysthemie is er alleen sprake van een depressieve mood. Ook komen bij dysthemie
gedachten over de dood niet voor bij de diagnostische criteria. 3/5 van de volgende
symptomen moeten voorkomen bij een dysthemie:
1. Verminderde eetlust of overeten.
2. Insomnia of hypersomnia.
3. Weinig energie/vermoeidheid.
4. Laag self-esteem.
5. Slechte concentratie en moeilijkheden bij het maken van beslissingen.
6. Gevoelens van hopeloosheid.
DSM-specificaties, depressie met:
- Anxiety
- Gemixte kenmerken
- Melancholische kenmerken:
o Duidelijk onvermogen om enig plezier te ervaren.
o Depressieve stemming die ’s ochtends erger is.
o Vroeg wakker worden.
o Duidelijk teken van onrust.
o Aanzienlijk gewichtsverlies of tekenen van anorexia.
o Overmatige of ongepaste schuldgevoelens.
- Atypische kenmerken:
o Hierbij kun je positieve reacties hebben op positieve gebeurtenissen.
o Gewichtstoename en/of vermeerderde eetlust.
o Heel veel slapen (vaak meer dan 10 uur per nacht).
o Gevoel van ‘zware ledenmaten’.
o Over sensitief voor interpersoonlijke afwijzing.
2
, - Psychotische kenmerken:
o Stemmingscongruente wanen of hallucinaties
- Catatonia
- Postpartum begin
- Seizoenspatroon
In het boek van Gotlib en Hammen staat dat er onderscheidt moet worden gemaakt tussen
een depressie met vegetatieve symptomen (bijvoorbeeld gewichtsverlies, slapeloosheid,
verlies van eetlust) en omgekeerde vegetatieve symptomen (bijvoorbeeld gewichtstoename,
hypersomnie en toename van eetlust). Ongeveer 1/3 tot ¼ van de mensen heeft een
omgekeerd profiel.
Vignet 2: ‘Psychological treatment of depression’
Er zijn 2 modellen die een verklaring geven voor hoe een depressie kan ontstaan. Dit is de
hopelessness theorie van Abramson en de theorie van Beck.
Hopelessness theorie van Abramson
De verwachting dat hoog gewenste uitkomsten niet voorkomen of dat hoge aversieve
uitkomsten voorkomen en dat iemand deze situatie niet kan veranderen (hopeloosheid) een
proximale oorzaak van depressieve symptomen, specifiek de gehypothetiseerde
hopeloosheid depressie (HD). Depressieve symptomen komen volgens Abramson voor
wanneer negatieve levensgebeurtenissen kunnen worden toegeschreven aan stabiele
(aanhoudendheid over tijd) en
globale (beïnvloeding van
verschillende aspecten in het
leven) oorzaken die worden
gezien als belangrijk. De theorie
heeft een cognitief vulnerability-
stress component, wat inhoudt
dat iemand die meer vatbaar is
voor een depressie en niet
blootgesteld wordt aan negatieve
levensgebeurtenissen, net zo
weinig kans hebben op het
ontwikkelen van een depressie,
vergeleken met mensen die hier niet vatbaar voor zijn. Veel bewijs zegt dat sociale support
als een buffer werkt als mensen stressvolle gebeurtenissen ervaren, support zorgt er
namelijk voor dat er geen hopeloosheid wordt ontwikkeld.
De theorie van Beck zegt dat maladaptieve zelfschema’s
zorgen voor een depressie. Met name mensen die een
cognitieve kwetsbaarheid hebben, zullen een depressie
ontwikkelen. Deze negatieve zelfschema’s kunnen
worden geactiveerd door negatieve
levensgebeurtenissen (zoals stress). Bij Beck zijn
theorie, zijn individuele verschillen in de waarden dat
mensen plaatsen op verschillende vormen van
ervaringen een invloed of (dan wel niet) bepaalde
3
