Maatschappijwetenschappen H. 12
12.1
Het poldermodel en (de aanloop op) Prinsjesdag zijn voorbeelden van politieke instituties. Er gelden
namelijk allerlei regels rondom het gedrag van actoren. Ook de Algemene Beschouwingen na
Prinsjesdag is een politieke institutie, waarbij de macht van elke partij door het aantal zetels wordt
bepaald. Vanwege de verschillende ideologieën wil elke partij de begroting anders verdelen.
Politieke socialisatie: het overdragen van tradities etc. rondom besluitvorming (bv het poldermodel).
Dit heeft dus alles te maken met de dominante cultuur en dus met de dimensies van Hofstede:
- Machtsafstand: in hoeverre machtige leden acceptatie verwachten van de ongelijke
machtsverdeling;
- Individualistisch of collectivistisch: in hoeverre het groepsbelang voor het individuele belang
gaat en er hechte groepen bestaan;
- Onzekerheidsvermijding: in hoeverre men bang is voor onzekere situaties, onder andere
uitgedrukt in he hoeveelheid (in)formele regels;
- Lange- versus kortetermijngerichtheid: het streven naar een beloning in de toekomst versus
het richten op deugden, tradities en sociale verplichtingen;
- Masculien versus feminien: een masculiene samenleving heeft duidelijk gescheiden rollen
tussen man en vrouw. In een feminiene samenleving is die scheiding minder duidelijk en is
samenwerking belangrijker.
Culturen veranderen onder invloed van de omstandigheden. Daarom is het model van Hofstede niet
altijd en overal bruikbaar. Ook zijn er subculturen; culturen die deels afwijken van de dominante
cultuur en een eigen set van waarden en normen hebben.
Socialisatie
Door het voortdurend omgaan met andere normen, waarden en opvattingen internaliseren mensen
die en encultureren (geboorte)/accultureren (tweede cultuur) in een bepaald milieu. Socialisatie
helpt ook bij het vormen van ieders persoonlijkheid. Sociale klasses hebben verschillend economisch
(financieel), sociaal (aantal netwerken) en cultureel (kennis, smaak etc.) kapitaal. Andere
achtergrondkenmerken spelen ook een rol bij de maatschappelijke positie. Ook bij politieke
socialisatie internaliseert men de opvattingen, normen en waarden van de omgeving. Politieke
socialisatie draagt ook bij aan het voortbestaan van het politieke systeem.
Paradigma’s over (politieke) socialisatie
Functionalisme-paradigma: voor de samenleving en het politieke systeem is socialisatie en
internalisering nodig om de (politieke) cultuur te laten voortbestaan.
Conflict-paradigma: legt nadruk op hoe (politieke) socialisatie betekenis geeft aan de sociale
ongelijkheid in de samenleving, en hoe die het ondersteunt.
Sociaalconstructivisme-paradigma: het beeld van de werkelijkheid van mensen wordt beïnvloed
door de omgeving, maar het individu maakt zelf keuzes of onderdelen deel van zijn persoonlijkheid
worden.
Rationele actor-paradigma: wordt nauwelijks gebruikt.
Stabiliteit politieke systemen
De macht van politieke systemen wordt niet door iedereen als legitiem gezien. Als de meerderheid
van de bevolking de macht wel accepteert is er sprake van een legitiem politiek systeem, met een
eigen geweldsmonopolie. De legitimiteit van een politiek systeem versterkt de politieke bindingen
met de burgers, en andersom. Als burgers weten dat ze gerepresenteerd worden, voelen ze grotere
binding met het systeem. Datzelfde geldt voor de legitimiteit van de democratische rechtsstaat; als
burgers vertrouwen hebben in de rechtsspraak, dan daalt de legitimiteit en verzwakken de
bindingen.
12.1
Het poldermodel en (de aanloop op) Prinsjesdag zijn voorbeelden van politieke instituties. Er gelden
namelijk allerlei regels rondom het gedrag van actoren. Ook de Algemene Beschouwingen na
Prinsjesdag is een politieke institutie, waarbij de macht van elke partij door het aantal zetels wordt
bepaald. Vanwege de verschillende ideologieën wil elke partij de begroting anders verdelen.
Politieke socialisatie: het overdragen van tradities etc. rondom besluitvorming (bv het poldermodel).
Dit heeft dus alles te maken met de dominante cultuur en dus met de dimensies van Hofstede:
- Machtsafstand: in hoeverre machtige leden acceptatie verwachten van de ongelijke
machtsverdeling;
- Individualistisch of collectivistisch: in hoeverre het groepsbelang voor het individuele belang
gaat en er hechte groepen bestaan;
- Onzekerheidsvermijding: in hoeverre men bang is voor onzekere situaties, onder andere
uitgedrukt in he hoeveelheid (in)formele regels;
- Lange- versus kortetermijngerichtheid: het streven naar een beloning in de toekomst versus
het richten op deugden, tradities en sociale verplichtingen;
- Masculien versus feminien: een masculiene samenleving heeft duidelijk gescheiden rollen
tussen man en vrouw. In een feminiene samenleving is die scheiding minder duidelijk en is
samenwerking belangrijker.
Culturen veranderen onder invloed van de omstandigheden. Daarom is het model van Hofstede niet
altijd en overal bruikbaar. Ook zijn er subculturen; culturen die deels afwijken van de dominante
cultuur en een eigen set van waarden en normen hebben.
Socialisatie
Door het voortdurend omgaan met andere normen, waarden en opvattingen internaliseren mensen
die en encultureren (geboorte)/accultureren (tweede cultuur) in een bepaald milieu. Socialisatie
helpt ook bij het vormen van ieders persoonlijkheid. Sociale klasses hebben verschillend economisch
(financieel), sociaal (aantal netwerken) en cultureel (kennis, smaak etc.) kapitaal. Andere
achtergrondkenmerken spelen ook een rol bij de maatschappelijke positie. Ook bij politieke
socialisatie internaliseert men de opvattingen, normen en waarden van de omgeving. Politieke
socialisatie draagt ook bij aan het voortbestaan van het politieke systeem.
Paradigma’s over (politieke) socialisatie
Functionalisme-paradigma: voor de samenleving en het politieke systeem is socialisatie en
internalisering nodig om de (politieke) cultuur te laten voortbestaan.
Conflict-paradigma: legt nadruk op hoe (politieke) socialisatie betekenis geeft aan de sociale
ongelijkheid in de samenleving, en hoe die het ondersteunt.
Sociaalconstructivisme-paradigma: het beeld van de werkelijkheid van mensen wordt beïnvloed
door de omgeving, maar het individu maakt zelf keuzes of onderdelen deel van zijn persoonlijkheid
worden.
Rationele actor-paradigma: wordt nauwelijks gebruikt.
Stabiliteit politieke systemen
De macht van politieke systemen wordt niet door iedereen als legitiem gezien. Als de meerderheid
van de bevolking de macht wel accepteert is er sprake van een legitiem politiek systeem, met een
eigen geweldsmonopolie. De legitimiteit van een politiek systeem versterkt de politieke bindingen
met de burgers, en andersom. Als burgers weten dat ze gerepresenteerd worden, voelen ze grotere
binding met het systeem. Datzelfde geldt voor de legitimiteit van de democratische rechtsstaat; als
burgers vertrouwen hebben in de rechtsspraak, dan daalt de legitimiteit en verzwakken de
bindingen.
