Centrale vraag les 1
De professionalisering van opvoeden is in de loop de eeuwen steeds meer toegenomen. Experts
hebben steeds meer status gekregen:
- Wat betekent dit voor de positie van ouders?
- Wat heeft een ouder aan deze professionalisering?
Doordat de overheid en deskundigen (experts) de kinderen ging beschermen tegen het misgaan van
de opvoeding en er meer kennis en wetenschap beschikbaar was professionaliseerde de opvoeding.
Er kwam een groeiende vrees dat veel ouders als opvoeders gefaald hadden. De psychologie en de
pedagogiek werden de nieuwe wetenschappen over opvoeden. Deskundigen werden steeds
belangrijker. Ouders kregen daardoor de status van leken die niet beschikten over de benodigde
kennis. Hierdoor ontstond er een kloof tussen deskundigen en onwetenden.
Behalve als ouders het goede voorbeeld geven aan hun kinderen was de vertrouwensband tussen
ouder en kind belangrijk. Kind ouder vertrouwt zou hij de ouders gemakkelijker gehoorzamen en uit
vrije wil het goede doen voor zijn ouders.
Gehoorzaamde kind niet, loog het of ging hij zich verzette dan hadden ouders blijkbaar fouten
gemaakt, te veel toegeven of juist te streng geweest. Hierdoor was de vertrouwensband
geschonden. Ouders moesten hun kind ook psychologisch gaan begrijpen. Dit was een stuk lastiger
en moest dus worden geleerd van deskundigen, hierdoor werd het advies van hen onmisbaar.
Ouders moesten na de WO2 oog hebben voor de kinderen en hun ontwikkeling. Zij moesten het
zelfvertrouwen van hun kind stimuleren en ruimte geven om zichzelf te kunnen zijn. Ouders moesten
hiervoor psychologische kennis hebben zodat hun kinderen later de maatschappij vooruit zou
kunnen helpen.
Een advies vanuit de deskundigen aan de aankomende ouders was dat zij een cursus moesten volgen
in kinderverzorging- en opvoeding.
Moeders kregen de waarschuwing dat zij moesten op passen met hun liefde voor hun kinderen en
niet te toegeeflijk werden. Vaders moesten oppassen dat zij niet te afstandelijk en te streng waren
voor hun kinderen. Goed opvoeden betekende voor ouders zelfopoffering. angst vanuit
deskundigen vanwege welvaartmaatschappij dat kinderen hun gevoel voor de waarde van dingen
zouden verliezen en niet meer leren dat je soms op iets moet wachten of moet doorzetten voordat je
iets bereikt en dat je je soms voor een ander moet opofferen.
De psychologische ontwikkeling van het kind stond centraal en hij (dokter Spock) wilde dat ouders
zouden zorgen dat die een beetje prettig zou verlopen.
Wat heeft de ouder aan deze professionalisering gehad?
- Deskundigen beloofden dat opvoeder voor ouders gemakkelijker zou worden wanneer zij
bepaalde handigheidjes/trucjes onder de knie kregen, zoals werken met belonen en negeren
van gedrag en het communiceren m.b.v. ik-boodschappen.
Cathelijne er speelt een grote maatschappelijke druk om succesvol te zijn en de kinderen met
succes te laten opgroeien zodat zij het ver kunnen schoppen in de maatschappij. Hierdoor komt er
veel druk op de schouders van Cathelijne te liggen. Doordat experts steeds meer status hebben
gekregen betekent dit voor de positie van Cathelijne
Experts hebben steeds meer status gekregen. Voor de positie van Cathelijne betekent dit
bijvoorbeeld dat zij nu samen met professionals kon afwegen of haar oudste zoon Giovanni nog thuis
kan wonen. Vóór de professionalisering zou ze (naar mijn idee) met haar handen in het haar hebben
gezeten over haar oudste zoon. Hoe vervelend het ook is, ik denk dat de professionals wel een goede
keuze hebben gemaakt en dat het Cathelijne veel meer rust brengt. Zowel emotioneel als financieel.
Ook kan de peergroup een rol spelen.
,Centrale vraag les 2
Is opvoeden een individuele, privé-aangelegenheid van ouders of is er sprake van een gedeeld
maatschappelijk belang en een gezamenlijke verantwoordelijkheid?
Opvoeden is per definitie een maatschappelijke aangelegenheid, waarbij ouders gebaat zijn bij steun
en solidariteit vanuit de omgeving. Er kwam meer overheid- en marktbemoeienis en ouders leverde
steeds meer autonomie in als het gaat om opvoeden.
Er ontstond een toenemende beroep op hulpverlening/jeugdzorg en ouders kregen het gevoel te
kort te schieten en schakelde daarom vaker hulp in. Er speelde een grote maatschappelijke druk van
buitenaf bij ouders wanneer hun kind anders was.
De boodschap vanuit de opvoedingslectuur bleef: opvoeden moet leuk zijn. Dit was tegenstrijdig
omdat de ouders bewust moeten handelen maar maak vooral geen fouten. ouders in
kramptoestand
Door maatschappelijke veranderingen als secularisering, individualisering, emancipatie en
informalisering hebben veel goeds gebracht, maar het betekende vooral een keerzijde voor ouders
waardoor ouders meer in isolement kwamen te leven.
Ouderschap is individueler geworden. Er is minder vanzelfsprekende steun.
Verantwoordelijkheden en eisen zijn toegenomen.
Ouders dreigen in de huidige samenleving geïsoleerd te raken:
Hun kinderen worden teveel beschouwd als een private worry, maar zouden veel meer een public
issue moeten zijn.
Twee voorbeelden daarvan zijn:
- Hyperparenting
- Ouders die het nauwelijks het hoofd boven water houden (armoede)
Opvoeden tot sociale verantwoordelijkheid:
Er is een algemeen belang gemoeid bij opvoeden. Een kind moet niet als middel tot een hoger doel
worden gezien maar als mens dit komt de samenleving als geheel ten goede. De maatschappij
kan namelijk niet functioneren als zij alleen bestaat uit burgers zonder problemen die hun individuele
ontwikkelingstaken uitvoeren. Die burgers moeten op zijn minst proberen het met elkaar eens te
worden over de manier waarop zij samenleven consensus vinden over omgangsvormen (sociaal
engagement). Het moet actief worden gevormd. Daarom is het grootbrengen van nieuwe generaties
jeugdigen ook direct een algemeen belang gemoeid en spreken we van maatschappelijke opvoeding.
Algemeen belang als opvoedingsdoel:
Westerse samenlevingen het in stand houden en ontwikkelen van de democratie
Dat vraagt bereid zijn conflicten op te lossen door middel van een dialoog en onderhandeling en als
nodig dan met hulp van de rechter.
Democratie is een gemeenschappelijk goed dat door de burgers met elkaar onderhouden moet
worden.
Centrale vraag les 3
Wat betekent solidariteit? En solidair zijn met ouders? Solidariteit = saamhorigheid, gevoel van
gedeelde verantwoordelijkheid, het samen doen, maar ouders blijven wel altijd de expert in hoe het
thuis gaat en over het kind (ervaring in het dagelijks leven) en de deskundige is expert over kennis en
begeleiding. Dit ook meenemen in de hulpverlening.
, Wat is wetenschappelijke evidentie voor het belang van een goede samenwerkingsrelatie (tussen
professionals en ouders)? mate waarin cliënt zich actief betrokken voelt in het
hulpverleningsproces is hier bepalend voor. Wanneer de hulpverleners feedback krijgen van hun
cliënten boeken zij betere resultaten. Daarbij is monitoring belangrijk omdat dit kan leiden tot een
betere verhouding tussen duur en effect van de hulpverlening. Daarnaast is gelijkwaardigheid van
belang. Ouder heeft zijn ervaring en expertise als ouder en profs hebben door opleiding en
werkervaring kennis en expertise als ouderbegeleider. Is belangrijk om de professionele expertise
niet boven die van de ouder te plaatsen uitzonderingen op kindermishandeling of verwaarlozing.
Ruimte voor verhalen gevoelens van schuld en schaamte en deze minimaliseren en de sterktes en
mogelijkheden op de voorgrond te plaatsen, zonder de moeilijkheden te vergeten.
Oog hebben voor de momenten dat het wel goed gaat.
Ook oog hebben voor etnische en maatschappelijke gerichtheid van ouders zelf.
Hoe kan een professional een solidaire beroepshouding ontwikkelen? Door een grondhouding dat
zoveel mogelijk zonder vooroordelen met ouders in contact gaat en oog krijgen voor de
omstandigheden en in kaart brengen welke invloed deze hebben op het ouderlijk functioneren.
Praktische steun bieden en netwerk van cliënt betrekken voor solidariteit. De ouders hebben een
prof nodig die aan hun zijde staat en die hen ruimte tijd en steun bieden (zelfde geldt voor de SL).
Prof bondgenoot van de ouder worden. Stilstaan bij de ervaringen en belemmeringen van ouders en
kijken wat zij nodig hebben (bufferprocessen kunnen daarbij helpen). Het probleem zien vanuit het
perspectief van de ouders = noodzakelijke voorwaarde voor de effectiviteit van de hulp.
Samenwerkingsrelatie
Attitudeverandering van professionals nodig luisteren naar wat ouders zelf weten, vermoeden,
vrezen, voelen of vragen en dat de profs niet te veel blijven hangen in hun eigen deskundigheid.
Good practices zoals opmerken van de kwetsbare positie van ouders, aansluiten op leef en
belevingswereld, opmerken van bekommernissen en lasten, van hun wensen, waarden en dromen,
zorgen voor ademruimte en nieuwe wegen (perspectieven) andere kijk naar probleemdefinities.
Solidariteit = saamhorigheid, gevoel van gedeelde verantwoordelijkheid, het samen doen, maar
ouders blijven wel altijd de expert in hoe het thuis gaat en over het kind (ervaring in het dagelijks
leven) en de deskundige is expert over kennis en begeleiding.
De samenwerkingsrelatie tussen professionals en ouders is heel belangrijk. Daarvoor is het van
belang de essentie van ouderschap te begrijpen.
Daarbij hoort een grondhouding: zoveel mogelijk zonder vooroordelen met ouders in contact te
treden.
Het bufferschema van Van der Pas nodigt uit oog te krijgen voor de omstandigheden waaronder
ouders hun kinderen grootbrengen en samen met hen in kaart te brengen welke invloed die
omstandigheden hebben op het ouderlijk functioneren.
Denken vanuit bufferprocessen: wat beschermt en ondersteunt ouders en kinderen?
Kort gezegd: grondhouding zonder oordeel over het opvoedend handelen en oog krijgen voor wat
ouders en kinderen beschermt.
De ontwikkeling van het individuele kind lijkt de moderne graadmeter van wat goed opvoeden is.
Maar opvoeden doen we ook voor de samenleving als geheel. Niet alleen met het oog op een
optimale en ongestoorde ontwikkeling van de kinderen, maar ook voor het maatschappelijke belang.
De vraag is hoe de maatschappij de ouders faciliteert en ondersteunt bij het grootbrengen van hun
kinderen.
De professionalisering van opvoeden is in de loop de eeuwen steeds meer toegenomen. Experts
hebben steeds meer status gekregen:
- Wat betekent dit voor de positie van ouders?
- Wat heeft een ouder aan deze professionalisering?
Doordat de overheid en deskundigen (experts) de kinderen ging beschermen tegen het misgaan van
de opvoeding en er meer kennis en wetenschap beschikbaar was professionaliseerde de opvoeding.
Er kwam een groeiende vrees dat veel ouders als opvoeders gefaald hadden. De psychologie en de
pedagogiek werden de nieuwe wetenschappen over opvoeden. Deskundigen werden steeds
belangrijker. Ouders kregen daardoor de status van leken die niet beschikten over de benodigde
kennis. Hierdoor ontstond er een kloof tussen deskundigen en onwetenden.
Behalve als ouders het goede voorbeeld geven aan hun kinderen was de vertrouwensband tussen
ouder en kind belangrijk. Kind ouder vertrouwt zou hij de ouders gemakkelijker gehoorzamen en uit
vrije wil het goede doen voor zijn ouders.
Gehoorzaamde kind niet, loog het of ging hij zich verzette dan hadden ouders blijkbaar fouten
gemaakt, te veel toegeven of juist te streng geweest. Hierdoor was de vertrouwensband
geschonden. Ouders moesten hun kind ook psychologisch gaan begrijpen. Dit was een stuk lastiger
en moest dus worden geleerd van deskundigen, hierdoor werd het advies van hen onmisbaar.
Ouders moesten na de WO2 oog hebben voor de kinderen en hun ontwikkeling. Zij moesten het
zelfvertrouwen van hun kind stimuleren en ruimte geven om zichzelf te kunnen zijn. Ouders moesten
hiervoor psychologische kennis hebben zodat hun kinderen later de maatschappij vooruit zou
kunnen helpen.
Een advies vanuit de deskundigen aan de aankomende ouders was dat zij een cursus moesten volgen
in kinderverzorging- en opvoeding.
Moeders kregen de waarschuwing dat zij moesten op passen met hun liefde voor hun kinderen en
niet te toegeeflijk werden. Vaders moesten oppassen dat zij niet te afstandelijk en te streng waren
voor hun kinderen. Goed opvoeden betekende voor ouders zelfopoffering. angst vanuit
deskundigen vanwege welvaartmaatschappij dat kinderen hun gevoel voor de waarde van dingen
zouden verliezen en niet meer leren dat je soms op iets moet wachten of moet doorzetten voordat je
iets bereikt en dat je je soms voor een ander moet opofferen.
De psychologische ontwikkeling van het kind stond centraal en hij (dokter Spock) wilde dat ouders
zouden zorgen dat die een beetje prettig zou verlopen.
Wat heeft de ouder aan deze professionalisering gehad?
- Deskundigen beloofden dat opvoeder voor ouders gemakkelijker zou worden wanneer zij
bepaalde handigheidjes/trucjes onder de knie kregen, zoals werken met belonen en negeren
van gedrag en het communiceren m.b.v. ik-boodschappen.
Cathelijne er speelt een grote maatschappelijke druk om succesvol te zijn en de kinderen met
succes te laten opgroeien zodat zij het ver kunnen schoppen in de maatschappij. Hierdoor komt er
veel druk op de schouders van Cathelijne te liggen. Doordat experts steeds meer status hebben
gekregen betekent dit voor de positie van Cathelijne
Experts hebben steeds meer status gekregen. Voor de positie van Cathelijne betekent dit
bijvoorbeeld dat zij nu samen met professionals kon afwegen of haar oudste zoon Giovanni nog thuis
kan wonen. Vóór de professionalisering zou ze (naar mijn idee) met haar handen in het haar hebben
gezeten over haar oudste zoon. Hoe vervelend het ook is, ik denk dat de professionals wel een goede
keuze hebben gemaakt en dat het Cathelijne veel meer rust brengt. Zowel emotioneel als financieel.
Ook kan de peergroup een rol spelen.
,Centrale vraag les 2
Is opvoeden een individuele, privé-aangelegenheid van ouders of is er sprake van een gedeeld
maatschappelijk belang en een gezamenlijke verantwoordelijkheid?
Opvoeden is per definitie een maatschappelijke aangelegenheid, waarbij ouders gebaat zijn bij steun
en solidariteit vanuit de omgeving. Er kwam meer overheid- en marktbemoeienis en ouders leverde
steeds meer autonomie in als het gaat om opvoeden.
Er ontstond een toenemende beroep op hulpverlening/jeugdzorg en ouders kregen het gevoel te
kort te schieten en schakelde daarom vaker hulp in. Er speelde een grote maatschappelijke druk van
buitenaf bij ouders wanneer hun kind anders was.
De boodschap vanuit de opvoedingslectuur bleef: opvoeden moet leuk zijn. Dit was tegenstrijdig
omdat de ouders bewust moeten handelen maar maak vooral geen fouten. ouders in
kramptoestand
Door maatschappelijke veranderingen als secularisering, individualisering, emancipatie en
informalisering hebben veel goeds gebracht, maar het betekende vooral een keerzijde voor ouders
waardoor ouders meer in isolement kwamen te leven.
Ouderschap is individueler geworden. Er is minder vanzelfsprekende steun.
Verantwoordelijkheden en eisen zijn toegenomen.
Ouders dreigen in de huidige samenleving geïsoleerd te raken:
Hun kinderen worden teveel beschouwd als een private worry, maar zouden veel meer een public
issue moeten zijn.
Twee voorbeelden daarvan zijn:
- Hyperparenting
- Ouders die het nauwelijks het hoofd boven water houden (armoede)
Opvoeden tot sociale verantwoordelijkheid:
Er is een algemeen belang gemoeid bij opvoeden. Een kind moet niet als middel tot een hoger doel
worden gezien maar als mens dit komt de samenleving als geheel ten goede. De maatschappij
kan namelijk niet functioneren als zij alleen bestaat uit burgers zonder problemen die hun individuele
ontwikkelingstaken uitvoeren. Die burgers moeten op zijn minst proberen het met elkaar eens te
worden over de manier waarop zij samenleven consensus vinden over omgangsvormen (sociaal
engagement). Het moet actief worden gevormd. Daarom is het grootbrengen van nieuwe generaties
jeugdigen ook direct een algemeen belang gemoeid en spreken we van maatschappelijke opvoeding.
Algemeen belang als opvoedingsdoel:
Westerse samenlevingen het in stand houden en ontwikkelen van de democratie
Dat vraagt bereid zijn conflicten op te lossen door middel van een dialoog en onderhandeling en als
nodig dan met hulp van de rechter.
Democratie is een gemeenschappelijk goed dat door de burgers met elkaar onderhouden moet
worden.
Centrale vraag les 3
Wat betekent solidariteit? En solidair zijn met ouders? Solidariteit = saamhorigheid, gevoel van
gedeelde verantwoordelijkheid, het samen doen, maar ouders blijven wel altijd de expert in hoe het
thuis gaat en over het kind (ervaring in het dagelijks leven) en de deskundige is expert over kennis en
begeleiding. Dit ook meenemen in de hulpverlening.
, Wat is wetenschappelijke evidentie voor het belang van een goede samenwerkingsrelatie (tussen
professionals en ouders)? mate waarin cliënt zich actief betrokken voelt in het
hulpverleningsproces is hier bepalend voor. Wanneer de hulpverleners feedback krijgen van hun
cliënten boeken zij betere resultaten. Daarbij is monitoring belangrijk omdat dit kan leiden tot een
betere verhouding tussen duur en effect van de hulpverlening. Daarnaast is gelijkwaardigheid van
belang. Ouder heeft zijn ervaring en expertise als ouder en profs hebben door opleiding en
werkervaring kennis en expertise als ouderbegeleider. Is belangrijk om de professionele expertise
niet boven die van de ouder te plaatsen uitzonderingen op kindermishandeling of verwaarlozing.
Ruimte voor verhalen gevoelens van schuld en schaamte en deze minimaliseren en de sterktes en
mogelijkheden op de voorgrond te plaatsen, zonder de moeilijkheden te vergeten.
Oog hebben voor de momenten dat het wel goed gaat.
Ook oog hebben voor etnische en maatschappelijke gerichtheid van ouders zelf.
Hoe kan een professional een solidaire beroepshouding ontwikkelen? Door een grondhouding dat
zoveel mogelijk zonder vooroordelen met ouders in contact gaat en oog krijgen voor de
omstandigheden en in kaart brengen welke invloed deze hebben op het ouderlijk functioneren.
Praktische steun bieden en netwerk van cliënt betrekken voor solidariteit. De ouders hebben een
prof nodig die aan hun zijde staat en die hen ruimte tijd en steun bieden (zelfde geldt voor de SL).
Prof bondgenoot van de ouder worden. Stilstaan bij de ervaringen en belemmeringen van ouders en
kijken wat zij nodig hebben (bufferprocessen kunnen daarbij helpen). Het probleem zien vanuit het
perspectief van de ouders = noodzakelijke voorwaarde voor de effectiviteit van de hulp.
Samenwerkingsrelatie
Attitudeverandering van professionals nodig luisteren naar wat ouders zelf weten, vermoeden,
vrezen, voelen of vragen en dat de profs niet te veel blijven hangen in hun eigen deskundigheid.
Good practices zoals opmerken van de kwetsbare positie van ouders, aansluiten op leef en
belevingswereld, opmerken van bekommernissen en lasten, van hun wensen, waarden en dromen,
zorgen voor ademruimte en nieuwe wegen (perspectieven) andere kijk naar probleemdefinities.
Solidariteit = saamhorigheid, gevoel van gedeelde verantwoordelijkheid, het samen doen, maar
ouders blijven wel altijd de expert in hoe het thuis gaat en over het kind (ervaring in het dagelijks
leven) en de deskundige is expert over kennis en begeleiding.
De samenwerkingsrelatie tussen professionals en ouders is heel belangrijk. Daarvoor is het van
belang de essentie van ouderschap te begrijpen.
Daarbij hoort een grondhouding: zoveel mogelijk zonder vooroordelen met ouders in contact te
treden.
Het bufferschema van Van der Pas nodigt uit oog te krijgen voor de omstandigheden waaronder
ouders hun kinderen grootbrengen en samen met hen in kaart te brengen welke invloed die
omstandigheden hebben op het ouderlijk functioneren.
Denken vanuit bufferprocessen: wat beschermt en ondersteunt ouders en kinderen?
Kort gezegd: grondhouding zonder oordeel over het opvoedend handelen en oog krijgen voor wat
ouders en kinderen beschermt.
De ontwikkeling van het individuele kind lijkt de moderne graadmeter van wat goed opvoeden is.
Maar opvoeden doen we ook voor de samenleving als geheel. Niet alleen met het oog op een
optimale en ongestoorde ontwikkeling van de kinderen, maar ook voor het maatschappelijke belang.
De vraag is hoe de maatschappij de ouders faciliteert en ondersteunt bij het grootbrengen van hun
kinderen.
