Kennistoets stage ouderen 65+ Geneeskunde
Inhoud
Kennistoets stage ouderen 65+ Geneeskunde.......................................................................................1
Geneeskunde..........................................................................................................................................2
Les 1 Veel voorkomende problematiek bij ouderen...........................................................................2
Samenvatting..................................................................................................................................2
Leerdoelen......................................................................................................................................5
Les 2 Farmacologie.............................................................................................................................5
Samenvatting..................................................................................................................................5
Leerdoelen......................................................................................................................................7
Les 3 Bloedafwijkingen.......................................................................................................................8
Samenvatting..................................................................................................................................8
Leerdoelen....................................................................................................................................18
Les 4 Nieren......................................................................................................................................18
Samenvatting................................................................................................................................18
Leerdoelen....................................................................................................................................25
Les 1 Veel voorkomende problematiek bij ouderen...........................................................................2
Samenvatting..................................................................................................................................2
Leerdoelen......................................................................................................................................5
Les 2 Farmacologie.............................................................................................................................6
Samenvatting..................................................................................................................................6
Leerdoelen......................................................................................................................................8
Les 3 Bloedafwijkingen.......................................................................................................................8
Samenvatting..................................................................................................................................8
Leerdoelen....................................................................................................................................18
Les 4 Nieren......................................................................................................................................18
Samenvatting................................................................................................................................18
Leerdoelen....................................................................................................................................26
,Geneeskunde
Les 1 Veel voorkomende problematiek bij ouderen
Samenvatting
Schim van der Loeff - van Veen, R. (2017) Geriatrie. Houten, Nederland: Bohn Stafleu van Loghum. [via mijnBSL]
Hoofdstuk 3:
Ouderen hebben de volgende symptoomveranderingen:
Symptoomverarming, met als voorbeeld dat een acuut myocardinfarct niet de acute
symptomen heeft die bij jongeren optreden en bij oudere patiënten ook stil kan verlopen,
met hooguit wat maagpijn of een licht drukgevoel op de borst.
Symptoomverschuiving, waarvan bovenstaand geschetste urineweginfectie een voorbeeld is.
Of het geval dat een heel langzaam progressief vrijwel asymptomatisch verloop plotseling
zodanig ernstig kan versnellen dat er sprake is van een levensbedreigende situatie (infectie
met als gevolg hypo-, of hyperglykemie).
Symptoomomkering, waarbij juist de tegenovergestelde symptomen optreden, zoals dit het
geval kan zijn bij hyperthyreoïdie, waarbij in plaats van gejaagdheid en onrust ook apathie als
uitingsvorm wordt gezien.
Symptoomvermeerdering, welke ontstaat door een optelsom van symptomen die
voortkomen uit meerdere chronische ziekten en elkaar versterken.
Wat ook nog voorkomt, zijn de symptomen die hetzelfde lijken, maar passen bij verschillende
aandoeningen. Cognitieve stoornissen en verminderde aandacht kunnen zowel bij een delier,
bij depressie als bij het dementieel syndroom voorkomen. Pijn in de maagstreek kan te
maken hebben met een myocardinfarct, met angina pectoris, maar ook met gastro-
intestinale aandoeningen.
Ouderen kunnen in een neerwaartse spiraal
terecht komen zie hiernaast. De ene aandoening
leidt tot een andere, waardoor een gelaagde
ontregeling kan komen.
, Bij een geriatrisch syndroom is een symptoom het samenkomen van meerdere aandoeningen of
omstandigheden tegelijkertijd. Zie het figuur hiernaast.
Als er zich op lichamelijk of psychisch gebied problemen voordoen, kan dit grote invloed hebben op
de activiteiten die iemand onderneemt. Zorgen kunnen aanleiding geven om de deur niet meer uit te
gaan, niet meer gestimuleerd te raken, in isolement te geraken. Andersom zal een psychisch
probleem ertoe kunnen leiden dat de oudere minder is gemotiveerd of vergeet om goed voor
zichzelf te zorgen.
Multimorbiditeit is het tegelijkertijd voorkomen van ten minste drie chronische aandoeningen bij een
persoon, over een periode van ten minste één jaar. Bij multimorbiditeit is het de kunst om uit te
zoeken welke prioriteit er geldt bij problemen. ‘ Treat first what kills first’, geldt zeker ook bij oudere
patiënten, echter bij hen is het extra van belang om bij de afweging van de behandelingsopties de
situationele context te betrekken. Hierbij moet als uitgangssituatie de wensen van de patiënt en de
zin van medisch handelen in acht worden genomen. Het gaat daarbij in eerste instantie niet alleen
om het verlengen van het leven, maar vooral ook om het nastreven van welbevinden,
zelfredzaamheid en autonomie.
Doordat de pijn waarneming kan veranderen en de thermoregulatie verschilt van vroeger, kan het
zijn dat de oudere de symptomen van een acute ziekte minder goed herkent en er geen acht op slaat.
Daardoor worden infecties soms niet tijdig herkend en dit kan levensgevaarlijk zijn.
Hoofdstuk 12:
Bij afgenomen bewegingscapaciteit gaat het om een afgenomen spierkracht en spiertonus,
verminderde elasticiteit van kapsels en ligamenten en gewrichten. De inspanningstolerantie neemt
af. Een optelsom van deze factoren leidt tot een toename van houdingsafwijkingen, waardoor de
frequentie van handelen, gaan en staan verder afneemt. Botweefsel dat niet wordt belast, zal
bovendien minder worden geprikkeld om afbraak van botweefsel te herstellen. Botten worden
hierdoor broos. Spiermassa neemt af, kraakbeen wordt minder elastisch, of verdwijnt (artrose).
Ook is bij ouderen sprake van een verlaagde besturingsvaardigheid. Het lichaam kan, naarmate het
ouder wordt, minder snel reageren op prikkels die van buiten- of van binnenuit worden gezonden
(exteroceptief versus proprioceptief). Het zenuwstelsel verwerkt de prikkels langzamer. Het gevolg
hiervan is dat het voor ouderen moeilijker is om snel en doelmatig te reageren op invloeden van
buitenaf (snel uitwijken voor verkeer bijvoorbeeld) of van binnenuit (lichaamshouding corrigeren als
er sprake is van balansverstoring).
Tot slot kampen veel ouderen met verminderd bewegingsinitiatief. Dit is letterlijk een verminderd
enthousiasme om zich te bewegen. Dit kan te maken hebben met afname van de neurotransmitter
dopamine (die een rol speelt bij het ervaren van genot, blijdschap en welzijn). Daarnaast is er
regelmatig sprake van bewegingsangst. Factoren die hierbij een rol spelen zijn gebrek aan
zelfvertrouwen en weinig sociale steun.
Deze drie factoren zijn met elkaar verweven en vormen de basis van de problematiek bij balans- en
beweging. Als daarnaast nog sprake is van aandoeningen die de bewegingsvrijheid beperken, kunnen
de problemen logaritmisch verergeren. Hierdoor wordt de kwaliteit van het leven van de oudere
bedreigd.
Orthostatische hypotensie, of kortweg orthostase, is een daling van de bloeddruk na
houdingsverandering waarbij duizeligheid kan ontstaan en hierdoor valrisico.
Inhoud
Kennistoets stage ouderen 65+ Geneeskunde.......................................................................................1
Geneeskunde..........................................................................................................................................2
Les 1 Veel voorkomende problematiek bij ouderen...........................................................................2
Samenvatting..................................................................................................................................2
Leerdoelen......................................................................................................................................5
Les 2 Farmacologie.............................................................................................................................5
Samenvatting..................................................................................................................................5
Leerdoelen......................................................................................................................................7
Les 3 Bloedafwijkingen.......................................................................................................................8
Samenvatting..................................................................................................................................8
Leerdoelen....................................................................................................................................18
Les 4 Nieren......................................................................................................................................18
Samenvatting................................................................................................................................18
Leerdoelen....................................................................................................................................25
Les 1 Veel voorkomende problematiek bij ouderen...........................................................................2
Samenvatting..................................................................................................................................2
Leerdoelen......................................................................................................................................5
Les 2 Farmacologie.............................................................................................................................6
Samenvatting..................................................................................................................................6
Leerdoelen......................................................................................................................................8
Les 3 Bloedafwijkingen.......................................................................................................................8
Samenvatting..................................................................................................................................8
Leerdoelen....................................................................................................................................18
Les 4 Nieren......................................................................................................................................18
Samenvatting................................................................................................................................18
Leerdoelen....................................................................................................................................26
,Geneeskunde
Les 1 Veel voorkomende problematiek bij ouderen
Samenvatting
Schim van der Loeff - van Veen, R. (2017) Geriatrie. Houten, Nederland: Bohn Stafleu van Loghum. [via mijnBSL]
Hoofdstuk 3:
Ouderen hebben de volgende symptoomveranderingen:
Symptoomverarming, met als voorbeeld dat een acuut myocardinfarct niet de acute
symptomen heeft die bij jongeren optreden en bij oudere patiënten ook stil kan verlopen,
met hooguit wat maagpijn of een licht drukgevoel op de borst.
Symptoomverschuiving, waarvan bovenstaand geschetste urineweginfectie een voorbeeld is.
Of het geval dat een heel langzaam progressief vrijwel asymptomatisch verloop plotseling
zodanig ernstig kan versnellen dat er sprake is van een levensbedreigende situatie (infectie
met als gevolg hypo-, of hyperglykemie).
Symptoomomkering, waarbij juist de tegenovergestelde symptomen optreden, zoals dit het
geval kan zijn bij hyperthyreoïdie, waarbij in plaats van gejaagdheid en onrust ook apathie als
uitingsvorm wordt gezien.
Symptoomvermeerdering, welke ontstaat door een optelsom van symptomen die
voortkomen uit meerdere chronische ziekten en elkaar versterken.
Wat ook nog voorkomt, zijn de symptomen die hetzelfde lijken, maar passen bij verschillende
aandoeningen. Cognitieve stoornissen en verminderde aandacht kunnen zowel bij een delier,
bij depressie als bij het dementieel syndroom voorkomen. Pijn in de maagstreek kan te
maken hebben met een myocardinfarct, met angina pectoris, maar ook met gastro-
intestinale aandoeningen.
Ouderen kunnen in een neerwaartse spiraal
terecht komen zie hiernaast. De ene aandoening
leidt tot een andere, waardoor een gelaagde
ontregeling kan komen.
, Bij een geriatrisch syndroom is een symptoom het samenkomen van meerdere aandoeningen of
omstandigheden tegelijkertijd. Zie het figuur hiernaast.
Als er zich op lichamelijk of psychisch gebied problemen voordoen, kan dit grote invloed hebben op
de activiteiten die iemand onderneemt. Zorgen kunnen aanleiding geven om de deur niet meer uit te
gaan, niet meer gestimuleerd te raken, in isolement te geraken. Andersom zal een psychisch
probleem ertoe kunnen leiden dat de oudere minder is gemotiveerd of vergeet om goed voor
zichzelf te zorgen.
Multimorbiditeit is het tegelijkertijd voorkomen van ten minste drie chronische aandoeningen bij een
persoon, over een periode van ten minste één jaar. Bij multimorbiditeit is het de kunst om uit te
zoeken welke prioriteit er geldt bij problemen. ‘ Treat first what kills first’, geldt zeker ook bij oudere
patiënten, echter bij hen is het extra van belang om bij de afweging van de behandelingsopties de
situationele context te betrekken. Hierbij moet als uitgangssituatie de wensen van de patiënt en de
zin van medisch handelen in acht worden genomen. Het gaat daarbij in eerste instantie niet alleen
om het verlengen van het leven, maar vooral ook om het nastreven van welbevinden,
zelfredzaamheid en autonomie.
Doordat de pijn waarneming kan veranderen en de thermoregulatie verschilt van vroeger, kan het
zijn dat de oudere de symptomen van een acute ziekte minder goed herkent en er geen acht op slaat.
Daardoor worden infecties soms niet tijdig herkend en dit kan levensgevaarlijk zijn.
Hoofdstuk 12:
Bij afgenomen bewegingscapaciteit gaat het om een afgenomen spierkracht en spiertonus,
verminderde elasticiteit van kapsels en ligamenten en gewrichten. De inspanningstolerantie neemt
af. Een optelsom van deze factoren leidt tot een toename van houdingsafwijkingen, waardoor de
frequentie van handelen, gaan en staan verder afneemt. Botweefsel dat niet wordt belast, zal
bovendien minder worden geprikkeld om afbraak van botweefsel te herstellen. Botten worden
hierdoor broos. Spiermassa neemt af, kraakbeen wordt minder elastisch, of verdwijnt (artrose).
Ook is bij ouderen sprake van een verlaagde besturingsvaardigheid. Het lichaam kan, naarmate het
ouder wordt, minder snel reageren op prikkels die van buiten- of van binnenuit worden gezonden
(exteroceptief versus proprioceptief). Het zenuwstelsel verwerkt de prikkels langzamer. Het gevolg
hiervan is dat het voor ouderen moeilijker is om snel en doelmatig te reageren op invloeden van
buitenaf (snel uitwijken voor verkeer bijvoorbeeld) of van binnenuit (lichaamshouding corrigeren als
er sprake is van balansverstoring).
Tot slot kampen veel ouderen met verminderd bewegingsinitiatief. Dit is letterlijk een verminderd
enthousiasme om zich te bewegen. Dit kan te maken hebben met afname van de neurotransmitter
dopamine (die een rol speelt bij het ervaren van genot, blijdschap en welzijn). Daarnaast is er
regelmatig sprake van bewegingsangst. Factoren die hierbij een rol spelen zijn gebrek aan
zelfvertrouwen en weinig sociale steun.
Deze drie factoren zijn met elkaar verweven en vormen de basis van de problematiek bij balans- en
beweging. Als daarnaast nog sprake is van aandoeningen die de bewegingsvrijheid beperken, kunnen
de problemen logaritmisch verergeren. Hierdoor wordt de kwaliteit van het leven van de oudere
bedreigd.
Orthostatische hypotensie, of kortweg orthostase, is een daling van de bloeddruk na
houdingsverandering waarbij duizeligheid kan ontstaan en hierdoor valrisico.
