Sociale veiligheid in de wijk criminologie
Risicofactor: verhoogd de kans op crimineel gedrag
Beschermfactor: factoren die crimineel gedrag voorkomen
Criminaliteit: gedraging dat strafbaar is door de wet
Criminologie: de wetenschap die zich bezighoudt met de besturing van menselijke gedragingen die
door de wetgever strafbaar zijn gesteld en van de wijze waarop de overheid en de rest van de
samenleving daarop reageert
Wat doet criminologie?
Begrijpen, verklaren, voorspellen van…
- Crimineel gedrag
- Slachtofferschap
Onderzoeken van …
- Functies van straffen
Praktisch van aard
Bijdragen aan evenwichtige/humane reactie op misdrijven
Micro-verklaringen: verklaringen van criminaliteit die zich richten op het individu of de directe
omgeving van de persoon. Ze proberen te begrijpen waarom een specifiek persoon crimineel gedrag
vertoont, vaak met aandacht voor persoonlijke, psychologische of sociale factoren.
- Psychopathologie
- Antisociale gedragsstoornis
- Verwaarlozing
- Biologisch
o Psychopathologie: verzamelnaam van psychische stoornissen
De duistere drie zijn drie vervelende persoonlijkheidstrekken:
1. Narcisme: jezelf heel belangrijk vinden en veel aandacht willen.
2. Machiavellisme: slim maar gemeen: anderen gebruiken om je zin te krijgen.
3. Psychopathie: kil en ongevoelig, weinig schuld of spijt voelen.
Samen noemen we dit de duistere drie, omdat mensen met deze trekken vaak manipulatief of
ongevoelig zijn.
Maatregel voor jongeren = pijnmaatregel (TBS)
o Antisociale gedragsstoornis: verzameling van gedrag dat door de omgeving als niet-acceptabel
wordt beschouwd
Risicovol, schenden van de rechten van anderen of teruggetrokken, of narcistisch in groepsverband
Antisociale gedragsstoornis (CD) Conduct disorder
Maatregel voor kinderen = speciaal onderwijs)
,o Verwaarlozing: te weinig of geen goede lichamelijke verzorging, te weinig aandacht voor
emotionele behoeften.
Vroegere negatieve ervaringen kunnen de hersenen aantasten en leiden tot stoornissen en
problemen in de ontwikkeling
Hyper-arousal: Je lichaam staat te veel “aan”, hartslag omhoog, gespannen spieren, snel schrikken. Je
bent alert, maar te gespannen → moeilijk om helder te denken.
Oplettende kalmte: je bent scherp en alert, maar tegelijk ontspannen, lichaam en geest zijn in balans,
je ziet wat er gebeurt en kunt rustig reageren.
o Biologisch: Criminelen te onderscheiden aan de hand van uiterlijke kenmerken. Criminelen
worden geboren, niet gemaakt (Nature/ Nurture)
Cesare Lombroso (1876) ‘’De criminele mens’’
o Microbiologisch
Genetische factoren (Gedeeltelijke erfelijkheid)
Fysiologische factoren
- hartslag
- Hormoonspiegels
Psychische aandoeningen
Permanente interacties tussen aanleg en omgeving: ‘gevoeligheid voor’ kan tot uitdrukking komen in
een bepaalde omgeving.
IQ: criminelen scoren vaak lager op IQ-tests
Gemiddeld: +/- 100
Hoogbegaafd: +/- 130
Risico/LVB: 50-70 of 70-85 met bijkomende problematiek
LVB: ‘… als iemand niet kan voldoen aan wat bij de kalenderleeftijd en de eigen cultuur in het
algemeen verwacht wordt’.
Ontwikkeling: intelligentie, sociaal, praktisch
LVB: Licht verstandelijk beperkt
Leeftijd Aanpak (jeugd) criminaliteit
< 12 jaar Opvoedkundig probleem, (On-) vrijwillige
ondersteuning
12 tot 18 jaar Pedagogische oplossingen, vrijheidsbeneming is
licht waar het kan, zwaar als het moet
Adolescentenrecht Berechten ‘op maat’ afhankelijk van
persoonlijkheid en sociaal-emotionele
ontwikkeling
Volwassenenstrafrecht Achtereenvolgende preventie, pedagogisch,
sancties.
Maatregel voor kinderen Speciaal onderwijs
Maatregel voor jongeren Pijnmaatregel (TBS)
, Artikel week 1 over theorieën!!
Sociale veiligheid in de wijk criminologie 2
Etnische/ migratieachtergrond: Jongeren met een migratieachtergrond zijn als dader
oververtegenwoordigd in criminaliteitscijfers
Hoe kunnen we deze oververtegenwoordiging criminologisch verklaren?
Dit kan komen door hun sociaal-economische achterstand en woon- en
leefomgeving
o Instrumenteel leren
Two-path-theory: criminaliteit is stabiel dus komt voort in alle
levensjaren, maar ook niet stabiel, want je ziet een piek bij adolescentie.
(Age-crime- curve)
o Life-course persistent: beginnen jong, maar criminaliteit blijft
aanhouden. Begint rond 3 jaar met bijten en schoppen. 8 jaar vandalisme, 10 jaar winkeldiefstal.
Persoonlijkheidsafwijking of
klein deel, start eerder, gaat na de pubertijd door
Oorzaken:
- Neurologische en/of persoonlijkheidsafwijkingen
- Ouders schieten tekort
- Doorwerking/ levensloop
Interventies kunnen tegenstijdig werken!!
Aanpak: vroege signalering
o Adolescens limited: tijdelijk antisociaal gedrag in de puberteit, vaak beïnvloed door
leeftijdsgenoten en de zoektocht naar volwassen status, dat meestal vanzelf ophoudt.
Grootste deel, stopt bij volwassen worden, begint bij 13/14 jaar
‘’Normaal kickgedrag’’
Oorzaken:
- Maturity gap, gat tussen biologische volwassenheid en de mate waarin je door de
maatschappij als volwassen wordt gezien
- Onvrede met ‘onvolwassen status’
- Modelleren van ‘volwassen’ jongeren
Aanpak: minder gelegenheid creëren! Door wijkagent die jongeren aanspreekt, extra
verlichting/camera’s. Pak AL’s net te hard aan, harde interventies werken averechts.
Leerpsychologie: gedrag en houding worden aangeleerd en afgeleerd.
Vormen van leren:
Instrumenteel leren: mensen leren door het waarnemen van de gevolgen van hun gedrag. Gedrag
gevolgd door bekrachtiger (reinforcer) of bestraffer (punischment).
Risicofactor: verhoogd de kans op crimineel gedrag
Beschermfactor: factoren die crimineel gedrag voorkomen
Criminaliteit: gedraging dat strafbaar is door de wet
Criminologie: de wetenschap die zich bezighoudt met de besturing van menselijke gedragingen die
door de wetgever strafbaar zijn gesteld en van de wijze waarop de overheid en de rest van de
samenleving daarop reageert
Wat doet criminologie?
Begrijpen, verklaren, voorspellen van…
- Crimineel gedrag
- Slachtofferschap
Onderzoeken van …
- Functies van straffen
Praktisch van aard
Bijdragen aan evenwichtige/humane reactie op misdrijven
Micro-verklaringen: verklaringen van criminaliteit die zich richten op het individu of de directe
omgeving van de persoon. Ze proberen te begrijpen waarom een specifiek persoon crimineel gedrag
vertoont, vaak met aandacht voor persoonlijke, psychologische of sociale factoren.
- Psychopathologie
- Antisociale gedragsstoornis
- Verwaarlozing
- Biologisch
o Psychopathologie: verzamelnaam van psychische stoornissen
De duistere drie zijn drie vervelende persoonlijkheidstrekken:
1. Narcisme: jezelf heel belangrijk vinden en veel aandacht willen.
2. Machiavellisme: slim maar gemeen: anderen gebruiken om je zin te krijgen.
3. Psychopathie: kil en ongevoelig, weinig schuld of spijt voelen.
Samen noemen we dit de duistere drie, omdat mensen met deze trekken vaak manipulatief of
ongevoelig zijn.
Maatregel voor jongeren = pijnmaatregel (TBS)
o Antisociale gedragsstoornis: verzameling van gedrag dat door de omgeving als niet-acceptabel
wordt beschouwd
Risicovol, schenden van de rechten van anderen of teruggetrokken, of narcistisch in groepsverband
Antisociale gedragsstoornis (CD) Conduct disorder
Maatregel voor kinderen = speciaal onderwijs)
,o Verwaarlozing: te weinig of geen goede lichamelijke verzorging, te weinig aandacht voor
emotionele behoeften.
Vroegere negatieve ervaringen kunnen de hersenen aantasten en leiden tot stoornissen en
problemen in de ontwikkeling
Hyper-arousal: Je lichaam staat te veel “aan”, hartslag omhoog, gespannen spieren, snel schrikken. Je
bent alert, maar te gespannen → moeilijk om helder te denken.
Oplettende kalmte: je bent scherp en alert, maar tegelijk ontspannen, lichaam en geest zijn in balans,
je ziet wat er gebeurt en kunt rustig reageren.
o Biologisch: Criminelen te onderscheiden aan de hand van uiterlijke kenmerken. Criminelen
worden geboren, niet gemaakt (Nature/ Nurture)
Cesare Lombroso (1876) ‘’De criminele mens’’
o Microbiologisch
Genetische factoren (Gedeeltelijke erfelijkheid)
Fysiologische factoren
- hartslag
- Hormoonspiegels
Psychische aandoeningen
Permanente interacties tussen aanleg en omgeving: ‘gevoeligheid voor’ kan tot uitdrukking komen in
een bepaalde omgeving.
IQ: criminelen scoren vaak lager op IQ-tests
Gemiddeld: +/- 100
Hoogbegaafd: +/- 130
Risico/LVB: 50-70 of 70-85 met bijkomende problematiek
LVB: ‘… als iemand niet kan voldoen aan wat bij de kalenderleeftijd en de eigen cultuur in het
algemeen verwacht wordt’.
Ontwikkeling: intelligentie, sociaal, praktisch
LVB: Licht verstandelijk beperkt
Leeftijd Aanpak (jeugd) criminaliteit
< 12 jaar Opvoedkundig probleem, (On-) vrijwillige
ondersteuning
12 tot 18 jaar Pedagogische oplossingen, vrijheidsbeneming is
licht waar het kan, zwaar als het moet
Adolescentenrecht Berechten ‘op maat’ afhankelijk van
persoonlijkheid en sociaal-emotionele
ontwikkeling
Volwassenenstrafrecht Achtereenvolgende preventie, pedagogisch,
sancties.
Maatregel voor kinderen Speciaal onderwijs
Maatregel voor jongeren Pijnmaatregel (TBS)
, Artikel week 1 over theorieën!!
Sociale veiligheid in de wijk criminologie 2
Etnische/ migratieachtergrond: Jongeren met een migratieachtergrond zijn als dader
oververtegenwoordigd in criminaliteitscijfers
Hoe kunnen we deze oververtegenwoordiging criminologisch verklaren?
Dit kan komen door hun sociaal-economische achterstand en woon- en
leefomgeving
o Instrumenteel leren
Two-path-theory: criminaliteit is stabiel dus komt voort in alle
levensjaren, maar ook niet stabiel, want je ziet een piek bij adolescentie.
(Age-crime- curve)
o Life-course persistent: beginnen jong, maar criminaliteit blijft
aanhouden. Begint rond 3 jaar met bijten en schoppen. 8 jaar vandalisme, 10 jaar winkeldiefstal.
Persoonlijkheidsafwijking of
klein deel, start eerder, gaat na de pubertijd door
Oorzaken:
- Neurologische en/of persoonlijkheidsafwijkingen
- Ouders schieten tekort
- Doorwerking/ levensloop
Interventies kunnen tegenstijdig werken!!
Aanpak: vroege signalering
o Adolescens limited: tijdelijk antisociaal gedrag in de puberteit, vaak beïnvloed door
leeftijdsgenoten en de zoektocht naar volwassen status, dat meestal vanzelf ophoudt.
Grootste deel, stopt bij volwassen worden, begint bij 13/14 jaar
‘’Normaal kickgedrag’’
Oorzaken:
- Maturity gap, gat tussen biologische volwassenheid en de mate waarin je door de
maatschappij als volwassen wordt gezien
- Onvrede met ‘onvolwassen status’
- Modelleren van ‘volwassen’ jongeren
Aanpak: minder gelegenheid creëren! Door wijkagent die jongeren aanspreekt, extra
verlichting/camera’s. Pak AL’s net te hard aan, harde interventies werken averechts.
Leerpsychologie: gedrag en houding worden aangeleerd en afgeleerd.
Vormen van leren:
Instrumenteel leren: mensen leren door het waarnemen van de gevolgen van hun gedrag. Gedrag
gevolgd door bekrachtiger (reinforcer) of bestraffer (punischment).
