Ontwikkelingspsychologie blok 2
A.k.a. levenslooppsychologie
Ontwikkelingspsychologie: de wetenschap die gedrag van mensen bestudeert in verschillende
levensfasen.
Zowel groei, als verandering, als stabiliteit
Hoofdcategorieën
De fysieke ontwikkeling
De cognitieve ontwikkeling
De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling
De verschillende levensfasen:
- Afgebakende periodes in het leven van mens
- Elke periode heeft zijn eigen kenmerkende gedragingen
- De fasen:
De prenatale periode
De geboorte / de eerste 6 maanden
6 mnd tot 2 jaar (baby-dreumes)
2 jaar tot 6 jaar (peuter-kleuter)
6 jaar tot 12 jaar (basisschooltijd)
Puberteit/adolescentie
Jongvolwassenheid (20-40 jaar)
Rijpere volwassene (40-60 jaar)
Oudere volwassene (60+)
De dood
,Hoofdstuk 1 – De prenatale periode
- De mens(elijke biologische ontwikkeling) begint bij de conceptie
- Hoe iemand zich ontwikkelt, is afhankelijk van zowel nature (= erfelijkheid) als nurture (=
omgevingsinvloeden)
zygote: bevruchte eicel
Fylogenese: ontwikkeling soort (erfelijkheid)
Ontogenese: ontwikkeling specifieke individu (omgeving)
De (prenatale) ontwikkeling hangt af van drie factoren:
- Groei: sterk erfelijk bepaald / omgeving beperkte invloed
- Rijping: sterk erfelijk bepaald / omgeving beperkte invloed
- Leren: zowel erfelijkheid als omgeving sterke invloed
In de prenatale fase onderscheiden we 3 belangrijke trimesters:
Het eerste trimester: de embryonale fase (week 1 tot 10)
De eerste twee weken: - germinale fase: celdeling van de zygote vindt plaats.
- week 3: brein begint zich te vormen.
6 tot 10 weken: - 6 weken: ontwikkeling van zenuwstelsel, ogen, hart, oren, tanden, gehemelte,
externe genitaliën.
- 8 weken: in deze weken komen er per seconde ong. 8000 hersencellen bij.
Het tweede trimester: (3e tot 7e maand)
3e tot 7e maand: Het maken van verschillende bewegingen zoals kruip/klim/strekken.
21 weken: - afzonderlijke bewegingen van handjes/voetjes makkelijk te onderscheiden.
- de meeste reflexen ontstaan.
Eind 5e maand: alle hersencellen zijn aangemaakt, hierdoor minder bewegingen. Functies zoals
zintuigen worden ontwikkeld.
Het derde trimester: (8e tot 9e maand)
8e maand: - snelle gewichtstoename
- door weinig ruimte vaste positie (hoofd naar beneden).
- ongeveer 45 cm lang en 2700 gram.
Ontwikkeling reflexen
Reflexen: zijn onwillekeurige bewegingen op een prikkel
- De embryo (<12 weken oud) / foetus (> 12 weken oud) ontwikkelt in de baarmoeder allerlei
reflexen
- Reflexen zeggen iets over het functioneren van het centrale zenuwstelsel: direct na de geboorte
worden enkele reflexen daarom gecheckt.
- Een aantal reflexen blijft altijd aanwezig, maar een aantal verdwijnt ook weer.
, De omgeving van het embryo/de foetus
- Hoe kwetsbaar is een embryo/foetus in moeders buik?
Er zijn veel omgevingsfactoren die een negatieve invloed kunnen hebben op de embryo/foetus =
teratogenen: stoffen van buitenaf of een ziekte die schade kunnen toebrengen, zoals vertraagde
groei, gedrags- en functiestoornissen.
FAS = foetaal alcohol syndroom
- Teratogene stof = alcohol
Factoren voor afwijkingen:
- alcohol/drugs
- ondervoeding
- chemicaliën/stralingsgevaar
- ongelukken
- infecties
- stress
- psychische ziekten
- leeftijd van moeder/vader
- kleine placenta/moederkoek
De verwachtingen van de omgeving
Een kind dat niet aan de verwachtingen van de ouders voldoet, loopt een grote kans op mishandeling
en verwaarlozing.
Deze verwachtingen kunnen o.a. gaan over geslacht, over het uiterlijk, over intelligentie, over andere
talenten (muzikaal inzicht, sportiviteit), etc.
Zowel lage als hoge verwachtingen van ouders kunnen schadelijk zijn
- Te lage verwachtingen ontnemen van ontwikkelkansen bij kinderen (ouders verwachten namelijk
toch niets, dus doen ook weinig moeite)
- Te hoge verwachtingen faalangst, onzekerheid en een minderwaardigheidscomplex. Het draait
hier om het niet durven teleurstellen van ouders, omdat ze bang zijn hun steun en liefde te verliezen
De verwachtingen van ouders worden niet vaak expliciet, maar juist impliciet, door mimiek,
lichaamstaal of stemintonatie. En de verwachtingen zijn vaak gelinkt aan de eigen ervaringen en
potenties van ouders.
A.k.a. levenslooppsychologie
Ontwikkelingspsychologie: de wetenschap die gedrag van mensen bestudeert in verschillende
levensfasen.
Zowel groei, als verandering, als stabiliteit
Hoofdcategorieën
De fysieke ontwikkeling
De cognitieve ontwikkeling
De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling
De verschillende levensfasen:
- Afgebakende periodes in het leven van mens
- Elke periode heeft zijn eigen kenmerkende gedragingen
- De fasen:
De prenatale periode
De geboorte / de eerste 6 maanden
6 mnd tot 2 jaar (baby-dreumes)
2 jaar tot 6 jaar (peuter-kleuter)
6 jaar tot 12 jaar (basisschooltijd)
Puberteit/adolescentie
Jongvolwassenheid (20-40 jaar)
Rijpere volwassene (40-60 jaar)
Oudere volwassene (60+)
De dood
,Hoofdstuk 1 – De prenatale periode
- De mens(elijke biologische ontwikkeling) begint bij de conceptie
- Hoe iemand zich ontwikkelt, is afhankelijk van zowel nature (= erfelijkheid) als nurture (=
omgevingsinvloeden)
zygote: bevruchte eicel
Fylogenese: ontwikkeling soort (erfelijkheid)
Ontogenese: ontwikkeling specifieke individu (omgeving)
De (prenatale) ontwikkeling hangt af van drie factoren:
- Groei: sterk erfelijk bepaald / omgeving beperkte invloed
- Rijping: sterk erfelijk bepaald / omgeving beperkte invloed
- Leren: zowel erfelijkheid als omgeving sterke invloed
In de prenatale fase onderscheiden we 3 belangrijke trimesters:
Het eerste trimester: de embryonale fase (week 1 tot 10)
De eerste twee weken: - germinale fase: celdeling van de zygote vindt plaats.
- week 3: brein begint zich te vormen.
6 tot 10 weken: - 6 weken: ontwikkeling van zenuwstelsel, ogen, hart, oren, tanden, gehemelte,
externe genitaliën.
- 8 weken: in deze weken komen er per seconde ong. 8000 hersencellen bij.
Het tweede trimester: (3e tot 7e maand)
3e tot 7e maand: Het maken van verschillende bewegingen zoals kruip/klim/strekken.
21 weken: - afzonderlijke bewegingen van handjes/voetjes makkelijk te onderscheiden.
- de meeste reflexen ontstaan.
Eind 5e maand: alle hersencellen zijn aangemaakt, hierdoor minder bewegingen. Functies zoals
zintuigen worden ontwikkeld.
Het derde trimester: (8e tot 9e maand)
8e maand: - snelle gewichtstoename
- door weinig ruimte vaste positie (hoofd naar beneden).
- ongeveer 45 cm lang en 2700 gram.
Ontwikkeling reflexen
Reflexen: zijn onwillekeurige bewegingen op een prikkel
- De embryo (<12 weken oud) / foetus (> 12 weken oud) ontwikkelt in de baarmoeder allerlei
reflexen
- Reflexen zeggen iets over het functioneren van het centrale zenuwstelsel: direct na de geboorte
worden enkele reflexen daarom gecheckt.
- Een aantal reflexen blijft altijd aanwezig, maar een aantal verdwijnt ook weer.
, De omgeving van het embryo/de foetus
- Hoe kwetsbaar is een embryo/foetus in moeders buik?
Er zijn veel omgevingsfactoren die een negatieve invloed kunnen hebben op de embryo/foetus =
teratogenen: stoffen van buitenaf of een ziekte die schade kunnen toebrengen, zoals vertraagde
groei, gedrags- en functiestoornissen.
FAS = foetaal alcohol syndroom
- Teratogene stof = alcohol
Factoren voor afwijkingen:
- alcohol/drugs
- ondervoeding
- chemicaliën/stralingsgevaar
- ongelukken
- infecties
- stress
- psychische ziekten
- leeftijd van moeder/vader
- kleine placenta/moederkoek
De verwachtingen van de omgeving
Een kind dat niet aan de verwachtingen van de ouders voldoet, loopt een grote kans op mishandeling
en verwaarlozing.
Deze verwachtingen kunnen o.a. gaan over geslacht, over het uiterlijk, over intelligentie, over andere
talenten (muzikaal inzicht, sportiviteit), etc.
Zowel lage als hoge verwachtingen van ouders kunnen schadelijk zijn
- Te lage verwachtingen ontnemen van ontwikkelkansen bij kinderen (ouders verwachten namelijk
toch niets, dus doen ook weinig moeite)
- Te hoge verwachtingen faalangst, onzekerheid en een minderwaardigheidscomplex. Het draait
hier om het niet durven teleurstellen van ouders, omdat ze bang zijn hun steun en liefde te verliezen
De verwachtingen van ouders worden niet vaak expliciet, maar juist impliciet, door mimiek,
lichaamstaal of stemintonatie. En de verwachtingen zijn vaak gelinkt aan de eigen ervaringen en
potenties van ouders.
