Samenvatting Cognitie & Gedrag
Hoofdstuk 6 Long-Term Memory: Structure
Dit hoofdstuk gaat over de indeling—het onderscheiden van verschillende soorten geheugen—en
interactie—hoe de verschillende soorten geheugen met elkaar in wisselwerking staan.
Langetermijngeheugen (LTG) kan worden gezien als een dynamisch “archief” van informatie over
onze verleden ervaringen en de kennis die we hebben geleerd. LTG werkt samen met het
werkgeheugen om onze voortdurende ervaring te creëren.
- Er zit een verbinding tussen het kortetermijngeheugen en langetermijngeheugen.
De serial position curve is een grafische weergave van de relatie tussen de positie van een item in
een lijst en hoe goed mensen zich dat item kunnen herinneren. De curve laat meestal een U-vormig
patroon zien, waarbij mensen zich de eerste en laatste items in de lijst beter herinneren dan de items
in het midden. Dit patroon wordt verklaard door twee effecten:
1. Primacy effect: Mensen herinneren zich beter de eerste items in
een lijst. Dit komt doordat deze items meer tijd krijgen om
herhaald en overgedragen te worden naar het
langetermijngeheugen (LTG), omdat ze als eerste gepresenteerd
worden en meer aandacht krijgen.
2. Recency effect: Mensen herinneren zich ook beter de laatste
items in een lijst. Dit komt doordat deze items nog in het
kortetermijngeheugen (KTG) zitten en dus gemakkelijker
toegankelijk zijn voor recall direct na het leren van de lijst (niet
direct na leren>laatste woord moeilijker te onthouden door KTG).
De serial position curve toont dus hoe de interactie tussen kortetermijn- en langetermijngeheugen
de manier beïnvloedt waarop we informatie onthouden.
Het verschil tussen kortetermijn- en langetermijngeheugen aan de hand van de manier waarop
informatie gecodeerd wordt in beide systemen.
Codering verwijst naar de manier waarop stimuli in de geest worden weergegeven.
1. Visuele codering: In kortetermijngeheugen kan visuele codering gebruikt worden om een
visueel patroon te onthouden. In langetermijngeheugen wordt visuele codering gebruikt
wanneer we een beeld van een persoon of plaats uit het verleden in onze gedachten
oproepen, zoals het herinneren van een vakantieplek of een gezicht.
2. Auditieve codering: In kortetermijngeheugen komt auditieve codering voor wanneer mensen
zich vaak de geluiden van woorden herinneren, bijvoorbeeld bij het verwarren van letters die
op elkaar lijken in geluid, zoals "F" en "S". In langetermijngeheugen kan auditieve codering
optreden wanneer we een liedje in ons hoofd afspelen of een pauze tussen nummers op een
afspeellijst horen en het begin van het volgende nummer al "horen" voordat het start.
3. Semantische (betekenis) codering: Hoewel semantische codering vaak geassocieerd wordt
met langetermijngeheugen, toont een experiment van Wickens et al. (1976) aan dat
semantische codering ook voorkomt in kortetermijngeheugen. In hun experiment werden bij
de deelnemers woorden gepresenteerd die gerelateerd waren aan twee verschillende
categorieën: fruit of beroepen.
- Door proactieve interferentie, waarbij eerder geleerde informatie het onthouden van nieuwe
informatie verstoort, werd aangetoond dat de betekenis van de woorden (zoals "fruit" of
"beroepen") invloed heeft op de prestaties (bv. 3 trials van fruit achter elkaar).
, - Wanneer de woorden uit een andere categorie kwamen, nam de prestaties toe (dit wordt
release van proactieve interferentie genoemd), wat wijst op semantische codering in
kortetermijngeheugen (bv. van 3 trials fruit is trial 4 beroepen).
Het kortetermijn- en langetermijngeheugen wordt door verschillende hersenmechanismen
aangestuurd.
- De hippocampus is belangrijk voor het vormen van nieuwe langetermijnherinneringen.
- Hersenscanexperimenten hebben aangetoond dat de hippocampus ook betrokken is bij het
vasthouden van nieuwe informatie over korte tijdsintervallen (meer activiteit bij onbekend
gezicht dan bekend gezicht).
- De bevindingen van K.F. (schade KTG/intact LTG) vormen probleem voor het modale
geheugenmodel, dat veronderstelt dat langetermijngeheugen afhankelijk is van
kortetermijngeheugen. Verklaring was dat fonologische lus was beschadigd en het visueel-
ruimtelijke schetsboek en de episodische buffer (die ook met LTG te maken hebben) intact
waren.
- Onderzoeken tonen aan dat de hippocampus en andere structuren in de mediale temporale
kwab, die vroeger alleen geassocieerd werden met langetermijngeheugen, ook een rol spelen
in kortetermijngeheugen. KTG en LTG leken goed gescheiden, maar staan dus niet los van
elkaar en is alles hiertussen dus ingewikkeld.
Het episodisch (herinneren) geheugen gaat over persoonlijke, context gebonden herinneringen aan
specifieke gebeurtenissen. Je beleeft een mentale tijdreis, waarbij je een oude gebeurtenis opnieuw
herleeft (herinnering van de vakantie Turkije van vorig jaar) (prefrontale cortex).
Het semantisch (weten) geheugen gaat over algemene kennis en feiten zonder een persoonlijke
specifieke context of gebeurtenis (herkennen van mensen/begrijpen van woorden/herinneren van
feitelijke kennis: Parijs hoofdstad Frankrijk).
Het volgende bewijs ondersteunt het idee dat episodisch en semantisch
geheugen verschillende mechanismen met zich meebrengen:
1. Dubbele dissociatie (onafhankelijk functioneren) van episodisch en
semantisch geheugen bij patiënten met hersenschade.
2. Verschillende effecten van veroudering (episodisch geheugen sneller achteruit dan
semantisch, wat inhoudt dat het wordt bestuurd door verschillende mechanismen).
3. Hersenscans, die aangeven dat overlappende en verschillende gebieden worden geactiveerd
door episodische en semantische herinneringen.
,Hoewel episodisch en semantisch geheugen door verschillende mechanismen worden bediend, zijn
ze op de volgende manieren met elkaar verbonden:
1. Kennis (semantisch geheugen) kan de aard van ervaringen beïnvloeden die episodische
herinneringen worden.
2. Autobiografische herinneringen bevatten zowel episodische als semantische componenten.
De semantische componenten worden persoonlijke semantische herinneringen genoemd.
De remember/know procedure is gebaseerd op het idee dat het ophalen van herinneringen
geassocieerd wordt met episodisch geheugen (remember) en bekendheid met semantisch geheugen
(know). Naarmate de persoon ouder wordt, neemt het episodisch geheugen sneller af dan het
semantische geheugen, waardoor bekendheid vaak langer blijft hangen zonder enige herinnering
erachter.
In de loop van de tijd verliezen (meeste) herinneringen hun episodische aard. Dit wordt de
semantisering van verre herinneringen genoemd. Bijvoorbeeld het samenvatten van dit stukje
theorie blijft in gedachten, maar de bv. de plek en het geluid op dat moment wordt vergeten.
Expliciet geheugen, zoals episodisch en semantisch geheugen, zijn herinneringen waarvan we ons
bewust zijn. Deze herinneringen worden ook wel declaratieve herinneringen genoemd.
Impliciet geheugen treedt op wanneer leren van ervaring niet gepaard gaat met bewust herinneren.
Je doet iets, maar kunt niet uitleggen hoe je het doet (veters strikken).
- Procedureel geheugen, priming en klassieke conditionering omvatten impliciet geheugen.
Procedureel geheugen, ook wel vaardigheidsgeheugen genoemd, is bestudeerd bij amnese
patiënten. Ze kunnen nieuwe vaardigheden leren, hoewel ze zich niet herinneren dat ze deze geleerd
hebben. Procedureel geheugen is een veelvoorkomend onderdeel van veel van de vaardigheden die
we hebben geleerd (fietsen/typen/salto maken/gesprek voeren).
Priming treedt op wanneer de presentatie van de ene stimulus (de priming stimulus) de manier
verandert waarop een persoon reageert op een andere stimulus (de test stimulus).
Een type priming, herhaling priming, doet zich voor wanneer de presentatie van een stimulus het
antwoord van een persoon op dezelfde of een verwante stimulus beïnvloedt wanneer deze later
gepresenteerd wordt (eerst plaatje vogel > later eerder kiezen voor plaatje van een vogel dan een
ijsbeer).
- Aangetoond dat impliciet geheugen kan werken, zelfs zonder bewuste herinnering aan de
oorspronkelijke stimulus.
, - Het propaganda-effect verwijst naar het fenomeen waarbij mensen eerder geneigd zijn om
een uitspraak of informatie als waar te beschouwen, simpelweg omdat ze deze eerder
hebben gehoord of gezien, ongeacht of ze zich herinneren waar of wanneer ze dit voor het
eerst tegenkwamen. Dit effect kan optreden, zelfs als mensen aanvankelijk dachten dat de
informatie onwaar was.
Lexicale besluitvormingstaak: Taak waarbij deelnemers zo snel mogelijk moeten aangeven of een
gepresenteerde reeks letters een woord is (bird, mask) of een niet-woord (stril, baft).
- Voor deze taak is het niet nodig om de eerder gepresenteerde woorden te herinneren, en
toch zullen deelnemers sneller reageren op woorden die kort daarvoor zijn gepresenteerd als
gevolg van priming.
De woordvoltooiingstest bevatte de eerste drie letters van de 10 woorden die de deelnemers eerder
hadden gezien (experimentele conditie), plus de eerste drie letters van 10 woorden die ze niet eerder
hadden gezien (controleconditie). Bijvoorbeeld, de drie letters "car__" en "vol__" kunnen worden
voltooid om de woorden "carpet" en "volume" te vormen (eerder getoond), maar ook "carport" en
"volcano". Priming doordat eerder getoonde woorden eerder werden ingevuld dan andere woorden.
Klassieke conditionering doet zich voor wanneer een neutrale stimulus wordt gepaard met een
stimulus die een reactie uitlokt, zodat de neutrale stimulus vervolgens de reactie uitlokt. Klassiek
geconditioneerde emoties komen voor in de dagelijkse ervaring. Kan expliciet (ongemak gevoelen
door blauwe zwaailichten politie > boete) en impliciet (knipperen door geluid wat luchtstoot
veroorzaakt) zijn.
Er is een verband tussen het vermogen om het verleden te herinneren en het vermogen om de
toekomst te verbeelden. Dit is aangetoond in zowel neuropsychologische als
hersenscanexperimenten, en heeft geleid tot het voorstel dat een functie van episodisch geheugen is
om toekomstige behoeften te anticiperen en toekomstig gedrag te sturen.
- Semantisch en episodisch belangrijk om na te denken over persoonlijke toekomst. Patiënt
met semantische dementie namelijk ook moeilijker in staat om episodische gedachten te
creëren.
Prospectief geheugen: Het verbeteren van het vermogen om een actie in de toekomst uit te voeren
(bv. het op tijd innemen van medicatie of het niet vergeten om te reageren op die belangrijke e-mail).
Hoofdstuk 7 Long-Term Memory: Encoding, Retrieval and Consolidation
Codering is het proces waarbij informatie wordt verkregen en overgedragen naar het
langetermijngeheugen (LTM).
Ophalen (retrieval) is het proces waarbij informatie uit LTM wordt overgebracht naar het
werkgeheugen.
Sommige mechanismen van codering zijn effectiever dan andere in het overbrengen van informatie
naar LTM.
- Onderhoudsherhaling helpt informatie in het KTG te behouden, maar is geen effectieve
manier om informatie naar LTG over te brengen.
- Elaboratieve herhaling is een betere manier om LTG te vestigen. Hierbij wordt een bepaalde
betekenis aan het stukje informatie gegeven wat het makkelijker maakt om te onthouden.
Hoofdstuk 6 Long-Term Memory: Structure
Dit hoofdstuk gaat over de indeling—het onderscheiden van verschillende soorten geheugen—en
interactie—hoe de verschillende soorten geheugen met elkaar in wisselwerking staan.
Langetermijngeheugen (LTG) kan worden gezien als een dynamisch “archief” van informatie over
onze verleden ervaringen en de kennis die we hebben geleerd. LTG werkt samen met het
werkgeheugen om onze voortdurende ervaring te creëren.
- Er zit een verbinding tussen het kortetermijngeheugen en langetermijngeheugen.
De serial position curve is een grafische weergave van de relatie tussen de positie van een item in
een lijst en hoe goed mensen zich dat item kunnen herinneren. De curve laat meestal een U-vormig
patroon zien, waarbij mensen zich de eerste en laatste items in de lijst beter herinneren dan de items
in het midden. Dit patroon wordt verklaard door twee effecten:
1. Primacy effect: Mensen herinneren zich beter de eerste items in
een lijst. Dit komt doordat deze items meer tijd krijgen om
herhaald en overgedragen te worden naar het
langetermijngeheugen (LTG), omdat ze als eerste gepresenteerd
worden en meer aandacht krijgen.
2. Recency effect: Mensen herinneren zich ook beter de laatste
items in een lijst. Dit komt doordat deze items nog in het
kortetermijngeheugen (KTG) zitten en dus gemakkelijker
toegankelijk zijn voor recall direct na het leren van de lijst (niet
direct na leren>laatste woord moeilijker te onthouden door KTG).
De serial position curve toont dus hoe de interactie tussen kortetermijn- en langetermijngeheugen
de manier beïnvloedt waarop we informatie onthouden.
Het verschil tussen kortetermijn- en langetermijngeheugen aan de hand van de manier waarop
informatie gecodeerd wordt in beide systemen.
Codering verwijst naar de manier waarop stimuli in de geest worden weergegeven.
1. Visuele codering: In kortetermijngeheugen kan visuele codering gebruikt worden om een
visueel patroon te onthouden. In langetermijngeheugen wordt visuele codering gebruikt
wanneer we een beeld van een persoon of plaats uit het verleden in onze gedachten
oproepen, zoals het herinneren van een vakantieplek of een gezicht.
2. Auditieve codering: In kortetermijngeheugen komt auditieve codering voor wanneer mensen
zich vaak de geluiden van woorden herinneren, bijvoorbeeld bij het verwarren van letters die
op elkaar lijken in geluid, zoals "F" en "S". In langetermijngeheugen kan auditieve codering
optreden wanneer we een liedje in ons hoofd afspelen of een pauze tussen nummers op een
afspeellijst horen en het begin van het volgende nummer al "horen" voordat het start.
3. Semantische (betekenis) codering: Hoewel semantische codering vaak geassocieerd wordt
met langetermijngeheugen, toont een experiment van Wickens et al. (1976) aan dat
semantische codering ook voorkomt in kortetermijngeheugen. In hun experiment werden bij
de deelnemers woorden gepresenteerd die gerelateerd waren aan twee verschillende
categorieën: fruit of beroepen.
- Door proactieve interferentie, waarbij eerder geleerde informatie het onthouden van nieuwe
informatie verstoort, werd aangetoond dat de betekenis van de woorden (zoals "fruit" of
"beroepen") invloed heeft op de prestaties (bv. 3 trials van fruit achter elkaar).
, - Wanneer de woorden uit een andere categorie kwamen, nam de prestaties toe (dit wordt
release van proactieve interferentie genoemd), wat wijst op semantische codering in
kortetermijngeheugen (bv. van 3 trials fruit is trial 4 beroepen).
Het kortetermijn- en langetermijngeheugen wordt door verschillende hersenmechanismen
aangestuurd.
- De hippocampus is belangrijk voor het vormen van nieuwe langetermijnherinneringen.
- Hersenscanexperimenten hebben aangetoond dat de hippocampus ook betrokken is bij het
vasthouden van nieuwe informatie over korte tijdsintervallen (meer activiteit bij onbekend
gezicht dan bekend gezicht).
- De bevindingen van K.F. (schade KTG/intact LTG) vormen probleem voor het modale
geheugenmodel, dat veronderstelt dat langetermijngeheugen afhankelijk is van
kortetermijngeheugen. Verklaring was dat fonologische lus was beschadigd en het visueel-
ruimtelijke schetsboek en de episodische buffer (die ook met LTG te maken hebben) intact
waren.
- Onderzoeken tonen aan dat de hippocampus en andere structuren in de mediale temporale
kwab, die vroeger alleen geassocieerd werden met langetermijngeheugen, ook een rol spelen
in kortetermijngeheugen. KTG en LTG leken goed gescheiden, maar staan dus niet los van
elkaar en is alles hiertussen dus ingewikkeld.
Het episodisch (herinneren) geheugen gaat over persoonlijke, context gebonden herinneringen aan
specifieke gebeurtenissen. Je beleeft een mentale tijdreis, waarbij je een oude gebeurtenis opnieuw
herleeft (herinnering van de vakantie Turkije van vorig jaar) (prefrontale cortex).
Het semantisch (weten) geheugen gaat over algemene kennis en feiten zonder een persoonlijke
specifieke context of gebeurtenis (herkennen van mensen/begrijpen van woorden/herinneren van
feitelijke kennis: Parijs hoofdstad Frankrijk).
Het volgende bewijs ondersteunt het idee dat episodisch en semantisch
geheugen verschillende mechanismen met zich meebrengen:
1. Dubbele dissociatie (onafhankelijk functioneren) van episodisch en
semantisch geheugen bij patiënten met hersenschade.
2. Verschillende effecten van veroudering (episodisch geheugen sneller achteruit dan
semantisch, wat inhoudt dat het wordt bestuurd door verschillende mechanismen).
3. Hersenscans, die aangeven dat overlappende en verschillende gebieden worden geactiveerd
door episodische en semantische herinneringen.
,Hoewel episodisch en semantisch geheugen door verschillende mechanismen worden bediend, zijn
ze op de volgende manieren met elkaar verbonden:
1. Kennis (semantisch geheugen) kan de aard van ervaringen beïnvloeden die episodische
herinneringen worden.
2. Autobiografische herinneringen bevatten zowel episodische als semantische componenten.
De semantische componenten worden persoonlijke semantische herinneringen genoemd.
De remember/know procedure is gebaseerd op het idee dat het ophalen van herinneringen
geassocieerd wordt met episodisch geheugen (remember) en bekendheid met semantisch geheugen
(know). Naarmate de persoon ouder wordt, neemt het episodisch geheugen sneller af dan het
semantische geheugen, waardoor bekendheid vaak langer blijft hangen zonder enige herinnering
erachter.
In de loop van de tijd verliezen (meeste) herinneringen hun episodische aard. Dit wordt de
semantisering van verre herinneringen genoemd. Bijvoorbeeld het samenvatten van dit stukje
theorie blijft in gedachten, maar de bv. de plek en het geluid op dat moment wordt vergeten.
Expliciet geheugen, zoals episodisch en semantisch geheugen, zijn herinneringen waarvan we ons
bewust zijn. Deze herinneringen worden ook wel declaratieve herinneringen genoemd.
Impliciet geheugen treedt op wanneer leren van ervaring niet gepaard gaat met bewust herinneren.
Je doet iets, maar kunt niet uitleggen hoe je het doet (veters strikken).
- Procedureel geheugen, priming en klassieke conditionering omvatten impliciet geheugen.
Procedureel geheugen, ook wel vaardigheidsgeheugen genoemd, is bestudeerd bij amnese
patiënten. Ze kunnen nieuwe vaardigheden leren, hoewel ze zich niet herinneren dat ze deze geleerd
hebben. Procedureel geheugen is een veelvoorkomend onderdeel van veel van de vaardigheden die
we hebben geleerd (fietsen/typen/salto maken/gesprek voeren).
Priming treedt op wanneer de presentatie van de ene stimulus (de priming stimulus) de manier
verandert waarop een persoon reageert op een andere stimulus (de test stimulus).
Een type priming, herhaling priming, doet zich voor wanneer de presentatie van een stimulus het
antwoord van een persoon op dezelfde of een verwante stimulus beïnvloedt wanneer deze later
gepresenteerd wordt (eerst plaatje vogel > later eerder kiezen voor plaatje van een vogel dan een
ijsbeer).
- Aangetoond dat impliciet geheugen kan werken, zelfs zonder bewuste herinnering aan de
oorspronkelijke stimulus.
, - Het propaganda-effect verwijst naar het fenomeen waarbij mensen eerder geneigd zijn om
een uitspraak of informatie als waar te beschouwen, simpelweg omdat ze deze eerder
hebben gehoord of gezien, ongeacht of ze zich herinneren waar of wanneer ze dit voor het
eerst tegenkwamen. Dit effect kan optreden, zelfs als mensen aanvankelijk dachten dat de
informatie onwaar was.
Lexicale besluitvormingstaak: Taak waarbij deelnemers zo snel mogelijk moeten aangeven of een
gepresenteerde reeks letters een woord is (bird, mask) of een niet-woord (stril, baft).
- Voor deze taak is het niet nodig om de eerder gepresenteerde woorden te herinneren, en
toch zullen deelnemers sneller reageren op woorden die kort daarvoor zijn gepresenteerd als
gevolg van priming.
De woordvoltooiingstest bevatte de eerste drie letters van de 10 woorden die de deelnemers eerder
hadden gezien (experimentele conditie), plus de eerste drie letters van 10 woorden die ze niet eerder
hadden gezien (controleconditie). Bijvoorbeeld, de drie letters "car__" en "vol__" kunnen worden
voltooid om de woorden "carpet" en "volume" te vormen (eerder getoond), maar ook "carport" en
"volcano". Priming doordat eerder getoonde woorden eerder werden ingevuld dan andere woorden.
Klassieke conditionering doet zich voor wanneer een neutrale stimulus wordt gepaard met een
stimulus die een reactie uitlokt, zodat de neutrale stimulus vervolgens de reactie uitlokt. Klassiek
geconditioneerde emoties komen voor in de dagelijkse ervaring. Kan expliciet (ongemak gevoelen
door blauwe zwaailichten politie > boete) en impliciet (knipperen door geluid wat luchtstoot
veroorzaakt) zijn.
Er is een verband tussen het vermogen om het verleden te herinneren en het vermogen om de
toekomst te verbeelden. Dit is aangetoond in zowel neuropsychologische als
hersenscanexperimenten, en heeft geleid tot het voorstel dat een functie van episodisch geheugen is
om toekomstige behoeften te anticiperen en toekomstig gedrag te sturen.
- Semantisch en episodisch belangrijk om na te denken over persoonlijke toekomst. Patiënt
met semantische dementie namelijk ook moeilijker in staat om episodische gedachten te
creëren.
Prospectief geheugen: Het verbeteren van het vermogen om een actie in de toekomst uit te voeren
(bv. het op tijd innemen van medicatie of het niet vergeten om te reageren op die belangrijke e-mail).
Hoofdstuk 7 Long-Term Memory: Encoding, Retrieval and Consolidation
Codering is het proces waarbij informatie wordt verkregen en overgedragen naar het
langetermijngeheugen (LTM).
Ophalen (retrieval) is het proces waarbij informatie uit LTM wordt overgebracht naar het
werkgeheugen.
Sommige mechanismen van codering zijn effectiever dan andere in het overbrengen van informatie
naar LTM.
- Onderhoudsherhaling helpt informatie in het KTG te behouden, maar is geen effectieve
manier om informatie naar LTG over te brengen.
- Elaboratieve herhaling is een betere manier om LTG te vestigen. Hierbij wordt een bepaalde
betekenis aan het stukje informatie gegeven wat het makkelijker maakt om te onthouden.
