Prenataal en geboorte
Ontwikkelingspsychologie = de wetenschappelijk studie naar groei, verandering en stabiliteit van
conceptie tot ouderdrom (adolescentie).
Fysieke ontwikkeling = de ontwikkeling die betrekking heeft op de fysieke opbouw van het lichaam, zoals
de hersenen, het zenuwstelsel, de spieren, de zintuigen en de behoefte aan eten, drinken en slaap.
Cognitieve ontwikkeling = ontwikkeling die betrekking heeft op de manier waarop het gedrag van
mensen wordt beïnvloed door groei en verandering in de eigenschappen die de ene persoon van de
andere onderscheiden.
Sociale- en persoonlijkheidsontwikkeling = ontwikkeling die betrekking heeft op sociale relaties en
interacties met anderen en op duurzame eigenschappen die de ene persoon van de andere
onderscheiden.
Continue verandering = geleidelijke ontwikkeling waarbij prestaties op een bepaald niveau voortvloeien
uit die van de vorige niveaus.
Discontinue verandering = ontwikkeling die in aparte stappen of stadia plaatsvindt, en waarbij elk
stadium gedrag oplevert dat kwalitatief anders is dan gedrag in eerdere stadia. Voorbeeld: zindelijkheid.
Kritieke periode = een specifieke tijd in de ontwikkeling waarin een bepaalde gebeurtenis de grootste
gevolgen heeft.
Gevoelige periode = een afgebakende periode, meestal vroeg in het leven van een organisme, waarin dat
organisme extra gevoelig is voor omgevingsinvloeden die betrekking hebben op een bepaald facet van
de ontwikkeling.
Plasticiteit = de mate waarin een zich ontwikkeld gedragspatroon of fysieke structuur kan worden
gewijzigd.
Teratogeen effect = omgevingsfactor die leidt tot en geboorteafwijking.
• Het voedingspatroon van de moeder.
• De leeftijd van de moeder.
• De prenatale begeleiding van de moeder.
• De gezondheid van de moeder.
• Het drugs- en medicijngebruik van de moeder.
• Het alcohol- en tabakgebruik van de moeder.
• Invloed van vaders op de prenatale omgeving.
Foetaal alcoholsyndroom (FAS) = een cognitieve stoornis die wordt veroorzaakt door alcoholmisbruik
tijdens de zwangerschap.
Foetale alcoholeffecten (FAE) = situatie waarin kinderen als gevolg van alcoholgebruik tijdens de
zwangerschap een aantal problemen vertonen die kenmerkend zijn voor FAS.
Een optimale prenatale omgeving:
• Tijdens de gehele zwangerschap niet blootgesteld worden aan röntgenstralen.
• Gezond eten en voldoende drinken vóór, tijdens en na de zwangerschap.
Zwangerschapsvitaminen zoals foliumzuur.
• Geen alcohol of andere verslavende middelen gebruiken.
• Matig zijn met cafeïne.
, • Niet roken. Dit geldt voor moeder, vaders en alle andere mensen in de buurt van de zwangere
vrouw.
Premature baby = baby die minder dan 38 weken na de conceptie ter wereld komt.
Baby met een laag geboortegewicht = baby die minder dan 2500 gram weegt.
Als de baby niet al te prematuur is geboren en als zijn geboortegewicht niet extreem laag is, loopt het
kind relatief weinig gevaar. Meestal wordt het dan een tijdje in het ziekenhuis gehouden zodat het kan
aankomen. Extra gewicht is cruciaal omdat vetlagen ervoor zorgen dat pasgeborenen, die hun
lichaamstemperatuur niet echt goed kunnen regelen, minder snel afkoelen.
Baby’s die heel prematuur zijn geboren en die een geboortegewicht hebben dat ver onder het
gemiddelde ligt, zijn heel gevoelig voor infecties. En omdat hun longen niet de tijd hebben gehad om
zich volledig te ontwikkelen, hebben ze ook problemen met hun zuurstofopname. Daardoor kunnen zij
het respiratory distress syndrome (RDS) ontwikkelen = een ernstige longaandoening die ontstaat ten
gevolge van onvoldoende rijping van de longblaasjes. Symptomen zijn overmatig kreunen en bij iedere
ademhaling een intrekkende borst.
Doordat te vroeg geboren kinderen zich niet volledig hebben kunnen ontwikkelen, zijn ze vaak
ongewoon gevoelig voor stimuli in hun omgeving. Ze worden snel overweldigd door wat ze zien, horen
en voelen, waardoor hun ademhaling kan stokken en hun hartslag trager kan worden. Verder kunnen ze
zich vaak niet soepel bewegen. De bewegingen van hun armen en benen zijn ongecoördineerd, waardoor
ze schokkerig overkomen en steeds lijken te schrikken.
Ondanks de problemen die ze bij hun geboorte hebben, ontwikkelt de meerderheid van de te vroeg
geboren kinderen zich op de lange termijn uiteindelijk normaal. Echter, naarmate de kinderen ouder
worden en er hogere eisen aan het kind worden gesteld, stijgt het percentage kinderen waarbij zich
subtiele problemen manifesteren. Op hun zesde levensjaar heeft ongeveer 38% licht problemen die op
school extra aandacht vergen. Sommige te vroeg geboren kinderen hebben bijvoorbeeld leer- of
gedragsstoornissen of een lager IQ dan gemiddeld, en ook problemen in de fysieke coördinatie komen
voor.
Factoren die verband houden met een verhoogd risico op een laag geboortegewicht:
I Demografische risico’s:
• Leeftijd (jonger dan 17, ouder dan 34)
• Etniciteit (minderheden)
• Lage sociaaleconomische status
• Alleenstaand
• Laag opleidingsniveau
II Medische risico’s die de zwangerschap in gevaar brengen
• Aantal eerdere zwangerschappen (nul, of meer dan vier)
• Laag gewicht voor lengte
• Genito-urinaire afwijkingen of operatie
• Specifieke ziekten, zoals diabetes of chronisch hoge bloeddruk
• Afwezigheid van immuniteit voor bepaalde ziekten, zoals rodehond
• Ongunstig verloop van eerdere zwangerschappen (eerdere kinderen met een laag
geboortegewicht of verschillende spontane abortussen)
• Genetische factoren van moederskant (zoals laag gewicht bij de eigen geboorte)
III Medische risico’s bij huidige zwangerschap
• Meerlingenzwangerschap
• Te weinig aankomen
• Korte tijd tussen twee zwangerschappen
• Lage bloeddruk
Ontwikkelingspsychologie = de wetenschappelijk studie naar groei, verandering en stabiliteit van
conceptie tot ouderdrom (adolescentie).
Fysieke ontwikkeling = de ontwikkeling die betrekking heeft op de fysieke opbouw van het lichaam, zoals
de hersenen, het zenuwstelsel, de spieren, de zintuigen en de behoefte aan eten, drinken en slaap.
Cognitieve ontwikkeling = ontwikkeling die betrekking heeft op de manier waarop het gedrag van
mensen wordt beïnvloed door groei en verandering in de eigenschappen die de ene persoon van de
andere onderscheiden.
Sociale- en persoonlijkheidsontwikkeling = ontwikkeling die betrekking heeft op sociale relaties en
interacties met anderen en op duurzame eigenschappen die de ene persoon van de andere
onderscheiden.
Continue verandering = geleidelijke ontwikkeling waarbij prestaties op een bepaald niveau voortvloeien
uit die van de vorige niveaus.
Discontinue verandering = ontwikkeling die in aparte stappen of stadia plaatsvindt, en waarbij elk
stadium gedrag oplevert dat kwalitatief anders is dan gedrag in eerdere stadia. Voorbeeld: zindelijkheid.
Kritieke periode = een specifieke tijd in de ontwikkeling waarin een bepaalde gebeurtenis de grootste
gevolgen heeft.
Gevoelige periode = een afgebakende periode, meestal vroeg in het leven van een organisme, waarin dat
organisme extra gevoelig is voor omgevingsinvloeden die betrekking hebben op een bepaald facet van
de ontwikkeling.
Plasticiteit = de mate waarin een zich ontwikkeld gedragspatroon of fysieke structuur kan worden
gewijzigd.
Teratogeen effect = omgevingsfactor die leidt tot en geboorteafwijking.
• Het voedingspatroon van de moeder.
• De leeftijd van de moeder.
• De prenatale begeleiding van de moeder.
• De gezondheid van de moeder.
• Het drugs- en medicijngebruik van de moeder.
• Het alcohol- en tabakgebruik van de moeder.
• Invloed van vaders op de prenatale omgeving.
Foetaal alcoholsyndroom (FAS) = een cognitieve stoornis die wordt veroorzaakt door alcoholmisbruik
tijdens de zwangerschap.
Foetale alcoholeffecten (FAE) = situatie waarin kinderen als gevolg van alcoholgebruik tijdens de
zwangerschap een aantal problemen vertonen die kenmerkend zijn voor FAS.
Een optimale prenatale omgeving:
• Tijdens de gehele zwangerschap niet blootgesteld worden aan röntgenstralen.
• Gezond eten en voldoende drinken vóór, tijdens en na de zwangerschap.
Zwangerschapsvitaminen zoals foliumzuur.
• Geen alcohol of andere verslavende middelen gebruiken.
• Matig zijn met cafeïne.
, • Niet roken. Dit geldt voor moeder, vaders en alle andere mensen in de buurt van de zwangere
vrouw.
Premature baby = baby die minder dan 38 weken na de conceptie ter wereld komt.
Baby met een laag geboortegewicht = baby die minder dan 2500 gram weegt.
Als de baby niet al te prematuur is geboren en als zijn geboortegewicht niet extreem laag is, loopt het
kind relatief weinig gevaar. Meestal wordt het dan een tijdje in het ziekenhuis gehouden zodat het kan
aankomen. Extra gewicht is cruciaal omdat vetlagen ervoor zorgen dat pasgeborenen, die hun
lichaamstemperatuur niet echt goed kunnen regelen, minder snel afkoelen.
Baby’s die heel prematuur zijn geboren en die een geboortegewicht hebben dat ver onder het
gemiddelde ligt, zijn heel gevoelig voor infecties. En omdat hun longen niet de tijd hebben gehad om
zich volledig te ontwikkelen, hebben ze ook problemen met hun zuurstofopname. Daardoor kunnen zij
het respiratory distress syndrome (RDS) ontwikkelen = een ernstige longaandoening die ontstaat ten
gevolge van onvoldoende rijping van de longblaasjes. Symptomen zijn overmatig kreunen en bij iedere
ademhaling een intrekkende borst.
Doordat te vroeg geboren kinderen zich niet volledig hebben kunnen ontwikkelen, zijn ze vaak
ongewoon gevoelig voor stimuli in hun omgeving. Ze worden snel overweldigd door wat ze zien, horen
en voelen, waardoor hun ademhaling kan stokken en hun hartslag trager kan worden. Verder kunnen ze
zich vaak niet soepel bewegen. De bewegingen van hun armen en benen zijn ongecoördineerd, waardoor
ze schokkerig overkomen en steeds lijken te schrikken.
Ondanks de problemen die ze bij hun geboorte hebben, ontwikkelt de meerderheid van de te vroeg
geboren kinderen zich op de lange termijn uiteindelijk normaal. Echter, naarmate de kinderen ouder
worden en er hogere eisen aan het kind worden gesteld, stijgt het percentage kinderen waarbij zich
subtiele problemen manifesteren. Op hun zesde levensjaar heeft ongeveer 38% licht problemen die op
school extra aandacht vergen. Sommige te vroeg geboren kinderen hebben bijvoorbeeld leer- of
gedragsstoornissen of een lager IQ dan gemiddeld, en ook problemen in de fysieke coördinatie komen
voor.
Factoren die verband houden met een verhoogd risico op een laag geboortegewicht:
I Demografische risico’s:
• Leeftijd (jonger dan 17, ouder dan 34)
• Etniciteit (minderheden)
• Lage sociaaleconomische status
• Alleenstaand
• Laag opleidingsniveau
II Medische risico’s die de zwangerschap in gevaar brengen
• Aantal eerdere zwangerschappen (nul, of meer dan vier)
• Laag gewicht voor lengte
• Genito-urinaire afwijkingen of operatie
• Specifieke ziekten, zoals diabetes of chronisch hoge bloeddruk
• Afwezigheid van immuniteit voor bepaalde ziekten, zoals rodehond
• Ongunstig verloop van eerdere zwangerschappen (eerdere kinderen met een laag
geboortegewicht of verschillende spontane abortussen)
• Genetische factoren van moederskant (zoals laag gewicht bij de eigen geboorte)
III Medische risico’s bij huidige zwangerschap
• Meerlingenzwangerschap
• Te weinig aankomen
• Korte tijd tussen twee zwangerschappen
• Lage bloeddruk
