Samenvatting Module 1 – Wet & regelgeving
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Hoofstuk 1: Algemeen recht en ondernemingsvormen
Het Nederlands recht kan ingedeeld worden op verschillende manier. De meest gebruikelijke is naar
rechtsbronnen.
Gewoonrecht Ongeschreven regels die algemeen aanvaard zijn. Deze regels zijn ontstaan door
gewoonte en gebruiken.
Wetten door de overheid uitgevaardigde voorschriften en regels die voor het maatschappelijk leven
algemeen verbindend zijn. De regels worden uitgevaardigd door de Staten-Generaal (1 ste en 2de
kamer) en de regering. Dit is de formele wetgever. Zij kunnen deze wetgevende bevoegdheid ook
delegeren naar lagere wetgevers. Je hebt dan AMVB, ministeriele verordening en/of gemeentelijke
verordeningen. Voor het delegeren dient er wel een raamwet te staan, want deze bevoegdheid moet
herleidbaar zijn. De AMVB maakt de regering zonder de Staten-Generaal. Wel dient de Raad van
State advies hierover te geven.
Verdragen Hoogte rechtsbron. Bestaat uit Verordeningen en richtlijnen. De Nederlandse wetgeving
moet hierop aangepast worden.
Jurisprudentie rechters recht. Zij interpreteren de wet en/of anticiperen op nieuwe ontwikkelingen
etc.
Verder heb je materieel recht, formeel recht, dwingend recht en aanvullend recht.
Materieel recht ziet echt op de inhoud en regelt de rechten en plichten, terwijl formeel recht ziet op
procedurele voorschriften. Van dwingend recht mag niet worden afgeweken anders heb je een nietige
rechtshandeling. In het verzekeringsrecht, zeker omdat het veelal gaat om consumenten heb je wel
aardig wat bepalingen die dwingendrechtelijk van aard zijn. Aanvullend recht mag wel worden
afgeweken. De contractpartijen staat het dan vrij om van het recht af te wijken en iets anders af te
spreken. Dit heet renunciëren. Wordt er niets afgesproken dan is de regel in de wet van toepassing.
Ook heb je nog semi-dwingend recht. Dan mag je voor bepaalde personen niet van de wettelijke
bepalingen afwijken. In het verzekeringsrecht is heel duidelijk te zien welke regels aanvullend of
dwingend van karakter zijn.
In het privaatrecht (recht tussen burgers onderling) is een belangrijk deel te omschrijven als
vermogensrecht. Het verzekeringsrecht valt onder het onderdeel verbintenissenrecht. Een verbintenis
is een vermogensrechtelijke band tussen twee of meer personen, waar de een tegens de ander tot
iets gerechtigd is, waartoe de ander verplicht is. Eigenlijk rechten en plichten tegenover elkaar op
grond van een vermogensrechtelijke relatie. Een verbintenis kan op basis van een overeenkomt of op
grond van de wet. Een verzekeringsovereenkomst is een op grond van een overeenkomt. Een
overeenkomst kan alleen ontstaan als er een wilsovereenstemming is. Een wilsovereenstemming
wordt bereikt door aanbod en aanvaarding. De overeenkomst komt tot stand op het moment de
aanvaarding de andere bereikt. Op dit moment weten zij dat van elkaar of kunnen zij dat van elkaar
weten. De rechtshandeling aanbod en aanvaarding zijn vormvrij. Ook een verzekeringsaanvraag kan
mondeling tot stand komen. Als de Verzekeraar de aanvraag telefonisch accepteert. Wel belangrijk op
het moment dat het bewezen moet worden (met schades) wanneer een verzekering tot stand is
gekomen.
Bij (verzekering)overeenkomsten heb je ook algemene voorwaarden. Dit zijn bepalingen die
toepasbaar zijn op soortgelijke contracten. Vaak komen deze bij verzekeringsovereenkomsten
overeen met de algemene verzekeringsvoorwaarden. Algemene voorwaarden zijn geen kernbedingen.
Deze vormen de kern van de overeenkomst. Algemene voorwaarden kunnen voor consumenten en
kleine ondernemingen op de grijze of zwarte lijst staan. Bij zwart worden deze bedingen als
onredelijke bezwarend ervaren. Staat een beding op de grijze lijst, dan wordt dat beding vermoed
onredelijk bezwarend te zijn. De gebruiker dient dan het tegendeel te bewijzen. Mocht blijken dat een
beding onredelijk bezwarend is dan mag de gebruiker geen beroep op dat beding (meer) doen. De
algemene voorwaarden dienen altijd vooraf te worden verstrekt of er moet aangegeven worden dat je
de algemene voorwaarden ergens kan inzien. Het gaat dus niet om de essentie van het product.
, Nadat de verzekeringsovereenkomst door wilsovereenstemming is overeengekomen wordt in de regel
een polisblad afgegeven. Naast de algemene voorwaarden bestaat de polis ook uit een polisblad en
clausules. Clausules kunnen ook weer onderverdeeld worden in standaard clausules en
maatwerkclausules. Soms wordt een polisblad niet afgegeven. Dit gebeurt niet als dit niet gebruikelijk
is of dat het om een kortlopende verzekering gaat. Een polisblad is wel een belangrijk document van
de verzekeringsovereenkomst. Dit is het bewijsstuk voor de betrokken partijen. Het geeft het bestaan
en de inhoud van de polis aan.
De polis geeft de wederzijdse rechten en plichten aan. Als hier geschillen over bestaan dan kunnen
particulieren naar het kifid en alle overige partijen naar de rechter of een andere partij die uitdrukkelijk
op de polis benoemd is. Op een polisblad staat altijd wie verzekeraar (of verzekeraars zijn bij een co-
assurantie en met welk gedeelte ze dan deelnemen) en een handtekening van verzekeraar. Het
polisblad is een eenzijdige onderhandse akte. De verzekeraar maakt de polis zelf op en gaat niet via
een notaris of iets dergelijks. Omdat sprake is van een eenzijdige onderhandse akte is de bewijskracht
van de polis minder sterk voor de verzekeraar als voor verzekeringnemer. De verzekeraar mag hier
namelijk ook niet gelijk een beroep op doen. Bij elke belangrijke wijziging zal verzekeraar opnieuw een
polisblad afgeven.
Je hebt verschillende soorten polissen. Je hebt een maatschappijpolis, een beurspolissen en
makelaarspolissen. Ook kan een eventueel verzekerd bedrag iets anders zijn opgesteld op de diverse
polissen. Dit is wel belangrijk op het moment dat er schade wordt geclaimd oid. Je hebt open polissen
en polissen met een deskundige taxatie. Bij open polissen bestaat de kans op onder- en over
verzekeringen. Verzekeringnemer mag namelijk zelf het verzekerd bedrag opgeven. Als een claim
meer of minder is kan over- of onderverzekering ontstaan. De verzekeringnemer moet de werkelijke
waarde wel bewijzen indien nodig. Bij een deskundige taxatie is dit allemaal niet van toepassing. Dan
wordt de werkelijke waarde/verzekerd bedrag vastgesteld door een deskundige. Dit bedrag wordt
vergoed bij schade. Er hoeft ook niets bewezen te worden. Deskundige taxatie wordt vaak gebruikt bij
waardevaste objecten, dus niet bij bijvoorbeeld inboedels.
Een ondernemer drijft voor eigen rekening een onderneming. Een onderneming is een organisatie die
het oogmerk heeft om winst te maken. Alle ondernemingen moeten worden ingeschreven in het
handelsregister van de kamer van koophandel. Een onderneming kan verschillen in bedrijfsvorm. Met
of zonder rechtspersoonlijkheid. Is er sprake van rechtspersoonlijkheid dan doet de onderneming net
als een natuurlijk persoon mee in het maatschappelijk rechtsverkeer en kan dan zelf
rechtshandelingen verrichten en aan de rechtspersoon worden toegerekend. Is de onderneming geen
rechtspersoon dan kunnen de natuurlijk personen/ondernemers zelf (hoofdelijk) aansprakelijk worden
gesteld voor de verplichtingen van de ondernemingen. Je hebt dan een eenmanszaak, maatschap,
VOF, of CV. Als rechtspersoon heb je als privaatrechtelijke rechtspersonen een BV of een NV. Er
worden dan aandelen uitgebracht om een stukje van de NV of BV te bezitten.
Alleen bij rechtspersonen is er dus een juridisch onderscheid tussen het privévermogen en het
ondernemingsvermogen. Grote verschil is dus de aansprakelijkheid en de verhaalmogelijkheden.
Goed om te benoemen is dat een maatschap voor gelijke delen aansprakelijk zijn op het moment dat
een maat binnen zijn bevoegdheid handelt, of dat er niet binnen de bevoegdheid is gehandeld maar
wel een voordeel bestaat. Bij een VOF heb je feitelijk echt hoofdelijke aansprakelijkheid. Privé ben je
voor het geheel aansprakelijkheid. Wel heb je hier een soort van afgescheiden vermogen. Privé
schuldeisers mogen niet zomaar het VOF vermogen aanspreken. Het is van belang dat bij een VOF,
CV of maatschap een goede (bevoegdheid)overeenkomst te sluiten. Maar bij een VOF kan hoofdelijke
aansprakelijkheid niet worden uitgesloten, maar naderhand kan wel op de overeenkomst die onderling
is afgesproken op worden beroepen.
Verder geldt voor een BV en NV dat een natuurlijk persoon de rechtspersoon vertegenwoordigd. En
let op wat in het verzekeringsrecht gelden op bepaald vlakken andere normen dan het
aansprakelijkheidsrecht.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Hoofstuk 1: Algemeen recht en ondernemingsvormen
Het Nederlands recht kan ingedeeld worden op verschillende manier. De meest gebruikelijke is naar
rechtsbronnen.
Gewoonrecht Ongeschreven regels die algemeen aanvaard zijn. Deze regels zijn ontstaan door
gewoonte en gebruiken.
Wetten door de overheid uitgevaardigde voorschriften en regels die voor het maatschappelijk leven
algemeen verbindend zijn. De regels worden uitgevaardigd door de Staten-Generaal (1 ste en 2de
kamer) en de regering. Dit is de formele wetgever. Zij kunnen deze wetgevende bevoegdheid ook
delegeren naar lagere wetgevers. Je hebt dan AMVB, ministeriele verordening en/of gemeentelijke
verordeningen. Voor het delegeren dient er wel een raamwet te staan, want deze bevoegdheid moet
herleidbaar zijn. De AMVB maakt de regering zonder de Staten-Generaal. Wel dient de Raad van
State advies hierover te geven.
Verdragen Hoogte rechtsbron. Bestaat uit Verordeningen en richtlijnen. De Nederlandse wetgeving
moet hierop aangepast worden.
Jurisprudentie rechters recht. Zij interpreteren de wet en/of anticiperen op nieuwe ontwikkelingen
etc.
Verder heb je materieel recht, formeel recht, dwingend recht en aanvullend recht.
Materieel recht ziet echt op de inhoud en regelt de rechten en plichten, terwijl formeel recht ziet op
procedurele voorschriften. Van dwingend recht mag niet worden afgeweken anders heb je een nietige
rechtshandeling. In het verzekeringsrecht, zeker omdat het veelal gaat om consumenten heb je wel
aardig wat bepalingen die dwingendrechtelijk van aard zijn. Aanvullend recht mag wel worden
afgeweken. De contractpartijen staat het dan vrij om van het recht af te wijken en iets anders af te
spreken. Dit heet renunciëren. Wordt er niets afgesproken dan is de regel in de wet van toepassing.
Ook heb je nog semi-dwingend recht. Dan mag je voor bepaalde personen niet van de wettelijke
bepalingen afwijken. In het verzekeringsrecht is heel duidelijk te zien welke regels aanvullend of
dwingend van karakter zijn.
In het privaatrecht (recht tussen burgers onderling) is een belangrijk deel te omschrijven als
vermogensrecht. Het verzekeringsrecht valt onder het onderdeel verbintenissenrecht. Een verbintenis
is een vermogensrechtelijke band tussen twee of meer personen, waar de een tegens de ander tot
iets gerechtigd is, waartoe de ander verplicht is. Eigenlijk rechten en plichten tegenover elkaar op
grond van een vermogensrechtelijke relatie. Een verbintenis kan op basis van een overeenkomt of op
grond van de wet. Een verzekeringsovereenkomst is een op grond van een overeenkomt. Een
overeenkomst kan alleen ontstaan als er een wilsovereenstemming is. Een wilsovereenstemming
wordt bereikt door aanbod en aanvaarding. De overeenkomst komt tot stand op het moment de
aanvaarding de andere bereikt. Op dit moment weten zij dat van elkaar of kunnen zij dat van elkaar
weten. De rechtshandeling aanbod en aanvaarding zijn vormvrij. Ook een verzekeringsaanvraag kan
mondeling tot stand komen. Als de Verzekeraar de aanvraag telefonisch accepteert. Wel belangrijk op
het moment dat het bewezen moet worden (met schades) wanneer een verzekering tot stand is
gekomen.
Bij (verzekering)overeenkomsten heb je ook algemene voorwaarden. Dit zijn bepalingen die
toepasbaar zijn op soortgelijke contracten. Vaak komen deze bij verzekeringsovereenkomsten
overeen met de algemene verzekeringsvoorwaarden. Algemene voorwaarden zijn geen kernbedingen.
Deze vormen de kern van de overeenkomst. Algemene voorwaarden kunnen voor consumenten en
kleine ondernemingen op de grijze of zwarte lijst staan. Bij zwart worden deze bedingen als
onredelijke bezwarend ervaren. Staat een beding op de grijze lijst, dan wordt dat beding vermoed
onredelijk bezwarend te zijn. De gebruiker dient dan het tegendeel te bewijzen. Mocht blijken dat een
beding onredelijk bezwarend is dan mag de gebruiker geen beroep op dat beding (meer) doen. De
algemene voorwaarden dienen altijd vooraf te worden verstrekt of er moet aangegeven worden dat je
de algemene voorwaarden ergens kan inzien. Het gaat dus niet om de essentie van het product.
, Nadat de verzekeringsovereenkomst door wilsovereenstemming is overeengekomen wordt in de regel
een polisblad afgegeven. Naast de algemene voorwaarden bestaat de polis ook uit een polisblad en
clausules. Clausules kunnen ook weer onderverdeeld worden in standaard clausules en
maatwerkclausules. Soms wordt een polisblad niet afgegeven. Dit gebeurt niet als dit niet gebruikelijk
is of dat het om een kortlopende verzekering gaat. Een polisblad is wel een belangrijk document van
de verzekeringsovereenkomst. Dit is het bewijsstuk voor de betrokken partijen. Het geeft het bestaan
en de inhoud van de polis aan.
De polis geeft de wederzijdse rechten en plichten aan. Als hier geschillen over bestaan dan kunnen
particulieren naar het kifid en alle overige partijen naar de rechter of een andere partij die uitdrukkelijk
op de polis benoemd is. Op een polisblad staat altijd wie verzekeraar (of verzekeraars zijn bij een co-
assurantie en met welk gedeelte ze dan deelnemen) en een handtekening van verzekeraar. Het
polisblad is een eenzijdige onderhandse akte. De verzekeraar maakt de polis zelf op en gaat niet via
een notaris of iets dergelijks. Omdat sprake is van een eenzijdige onderhandse akte is de bewijskracht
van de polis minder sterk voor de verzekeraar als voor verzekeringnemer. De verzekeraar mag hier
namelijk ook niet gelijk een beroep op doen. Bij elke belangrijke wijziging zal verzekeraar opnieuw een
polisblad afgeven.
Je hebt verschillende soorten polissen. Je hebt een maatschappijpolis, een beurspolissen en
makelaarspolissen. Ook kan een eventueel verzekerd bedrag iets anders zijn opgesteld op de diverse
polissen. Dit is wel belangrijk op het moment dat er schade wordt geclaimd oid. Je hebt open polissen
en polissen met een deskundige taxatie. Bij open polissen bestaat de kans op onder- en over
verzekeringen. Verzekeringnemer mag namelijk zelf het verzekerd bedrag opgeven. Als een claim
meer of minder is kan over- of onderverzekering ontstaan. De verzekeringnemer moet de werkelijke
waarde wel bewijzen indien nodig. Bij een deskundige taxatie is dit allemaal niet van toepassing. Dan
wordt de werkelijke waarde/verzekerd bedrag vastgesteld door een deskundige. Dit bedrag wordt
vergoed bij schade. Er hoeft ook niets bewezen te worden. Deskundige taxatie wordt vaak gebruikt bij
waardevaste objecten, dus niet bij bijvoorbeeld inboedels.
Een ondernemer drijft voor eigen rekening een onderneming. Een onderneming is een organisatie die
het oogmerk heeft om winst te maken. Alle ondernemingen moeten worden ingeschreven in het
handelsregister van de kamer van koophandel. Een onderneming kan verschillen in bedrijfsvorm. Met
of zonder rechtspersoonlijkheid. Is er sprake van rechtspersoonlijkheid dan doet de onderneming net
als een natuurlijk persoon mee in het maatschappelijk rechtsverkeer en kan dan zelf
rechtshandelingen verrichten en aan de rechtspersoon worden toegerekend. Is de onderneming geen
rechtspersoon dan kunnen de natuurlijk personen/ondernemers zelf (hoofdelijk) aansprakelijk worden
gesteld voor de verplichtingen van de ondernemingen. Je hebt dan een eenmanszaak, maatschap,
VOF, of CV. Als rechtspersoon heb je als privaatrechtelijke rechtspersonen een BV of een NV. Er
worden dan aandelen uitgebracht om een stukje van de NV of BV te bezitten.
Alleen bij rechtspersonen is er dus een juridisch onderscheid tussen het privévermogen en het
ondernemingsvermogen. Grote verschil is dus de aansprakelijkheid en de verhaalmogelijkheden.
Goed om te benoemen is dat een maatschap voor gelijke delen aansprakelijk zijn op het moment dat
een maat binnen zijn bevoegdheid handelt, of dat er niet binnen de bevoegdheid is gehandeld maar
wel een voordeel bestaat. Bij een VOF heb je feitelijk echt hoofdelijke aansprakelijkheid. Privé ben je
voor het geheel aansprakelijkheid. Wel heb je hier een soort van afgescheiden vermogen. Privé
schuldeisers mogen niet zomaar het VOF vermogen aanspreken. Het is van belang dat bij een VOF,
CV of maatschap een goede (bevoegdheid)overeenkomst te sluiten. Maar bij een VOF kan hoofdelijke
aansprakelijkheid niet worden uitgesloten, maar naderhand kan wel op de overeenkomst die onderling
is afgesproken op worden beroepen.
Verder geldt voor een BV en NV dat een natuurlijk persoon de rechtspersoon vertegenwoordigd. En
let op wat in het verzekeringsrecht gelden op bepaald vlakken andere normen dan het
aansprakelijkheidsrecht.
