CAO samenvatting
Week 1
Arbeidsrecht
- Zoveel mogelijk mensen moeten onder arbeidsrecht vallen, arbeidsovk 7:610
- Ongelijkheid tussen werknemer en werkgever moet worden meegewogen
Collectieve instituties
- Sociaal-economische raad (SER)
- Vakbonden
- Komen op voor belangen werknemers
- 7:670 lid 5: mag niet worden ontslagen vanwege vakbondslidmaatschap
- ontslag wegens niet gehoor geven aan verplicht lidmaatschap voor vakbond,
is toegestaan, mits compensatieregeling
- Werkgeversorganisaties
- Komen op voor belangen werkgevers
- Kroonleden
- onafhankelijke deskundigen
- art 8 SER-verordening:
- alleen centrales met een voldoende leden
- kroonleden worden rechtstreeks benoemd door overheid
- advies geven, vaak op verzoek regering, maar soms ook uit eigen beweging
CAO’s kunnen gunstiger zijn dan de wet, bijv. gunstigere bepalingen in CAO dan in de wet voor
werknemers
- In bepaalde gevallen mag een CAO ook afwijken in negatieve zin
- als de wet gaat om ¾-dwingend recht: afwijking is toegestaan mits via een cao
- wet met ¾-dwingend recht: wet moet worden gevolgd, tenzij in cao andere
afspraken staan
Art 8 AVV: minister kan cao-bepalingen onverbindend verklaren
- wordt nooit gebruikt, vakbonden en werkgevers kunnen vrij onderhandelen
pag. 1
,Steeds vaker raam-cao’s
- bevatten alleen hoofdlijnen
- laat ruimte voor invulling per bedrijf, via OR of ondernemingscao’s
Cao's lijken zich steeds vaker te richten op de “onderkant” van de arbeidsmarkt
- Cao’s bieden daar basiszekerheid: loon, werktijden, bescherming tegen misbruik
Voor hoger opgeleide of goed betaalde werknemers:
- Worden arbeidsvoorwaarden vaak individueel onderhandeld
- Zij hebben minder behoefte aan collectieve bescherming
- Zij vallen vaker buiten cao’s (bijv. in de consultancy, ICT of als zzp’er)
Meer rol voor ondernemingsraad (OR)
- standpunt innemen over het algemeen, niet over individuele gevallen
- Meer maatwerk via OR, over werktijden, verlof, hybride werken
- Medezeggenschap OR groeit naarmate CAO’s minder breed van toepassing zijn
Overlegeconomie: belangengroepen regelen onderling veel, hierdoor zware druk uitoefenen op
overheid
- nadeel: compromis kost veel tijd en verzwakt macht van parlement
CAO’s zijn formeel juridisch alleen decentraal:
- arbeidsvoorwaarden worden vastgelegd in cao die gelden voor bedrijfstak/onderneming,
maar niet voor alle werknemers in Nl
- Zolang het niet vertaald wordt in wetgeving of cao’s in formele zin → zwak juridisch
bindend.
- Kan feitelijk wel veel waarde hebben.
CAO’s zijn ook centraal want er is wel invloed via overlegstructuren
pag. 1
,Art. 7:613 BW zegt dat een werkgever de arbeidsvoorwaarden eenzijdig mag wijzigen, maar alleen
onder strikte voorwaarden.
- er moet een schriftelijk wijzigingsbeding in het contract staan.
- De werkgever moet een zwaarwichtig belang hebben dat zwaarder weegt dan het belang
van de werknemer.
- Er moet sprake zijn van zorgvuldige belangenafweging
Bezuinigen op extra’s
- Arbeidsovereenkomst: als het extraatje in de arbeidsovk staat mag je niet wijzigen
- Cao: staat het in het CAO, dan alleen wijzigen via onderhandeling
- Personeelshandboek: vaak wel wijzigbaar, maar niet zonder grenzen
- Gegroeide gewoonte: als het jarenlang is toegekend, en werknemers er redelijkerwijs op
mochten vertrouwen, dan soms juridisch bindend
Gaat het goed met economie → vakbonden komen met eisen.
Gaat het slecht met economie → werkgeversorganisaties komen met eisen.
pag. 1
, Week 2
Wet op de loonvorming: overheid kan ingrijpen op loonvorming om economische stabiliteit te
waarborgen
- art 10 lid 1: ingrijpen bij plotselinge noodsituatie
- art 4:
- lid 1: moet CAO aanmelden bij minister
- lid 2: organisatie krijgt kennisgeving van ontvangst
International labour organisation: organisatie van de VN voor arbeidsrechten, sociale rechten en
mensenrechten
- Arbeidsvoorwaarden worden in principe door sociale partners bepaald
- Onderhandelen is de belangrijkste manier voor arbeidsvoorwaarden vaststellen
- Conventies
- ILO Conventie 87 (1948): vrijheid van oprichting en bescherming van vakvereniging
zonder angst voor overheidsbemoeienis of intimidatie
- ILO Conventie 98 (1949): recht op organisatie en collectief onderhandelen
- fundamenteel recht voor democratische arbeidsverhouding
- ILO Conventie 154 (1981) Bevordering van collectief handelen
- Daarnaast zijn nog EVRM, Europees Sociaal Handvest en Handvest EU van
toepassing
- NL heeft veel ILO-verdragen geratificeerd en is dus verplicht deze die zijn geratificeerd na te
leven
- maar, geen directe werking op particuliere situaties, ILO richt zich op overheid
- klachtprocedures voor vakbonden of individuen wanneer de landen de verdragen
niet naleven
- Voorbeeld: KLM overheidssteun
- NL stelde voorwaarden bij steun aan KLM, namelijk verbod op loonsverhoging. Dit
ging in tegen ILO Conventie 98, recht op collectief onderhandelen. Moeten zelf
kunnen onderhandelen over loon, zonder overheidsingrijpen
Aard en inhoud CAO
- Overeenkomst → onderhandelingsresultaat
- Werkt direct door in aovk
- Standaardbepalingen → mag niet van afwijken, ook niet gunstiger
- om oneindige concurrentie tegen te gaan
- mag wel concurreren door andere gunstige dingen aan te bieden die niet in CAO
geregeld zijn
pag. 1
Week 1
Arbeidsrecht
- Zoveel mogelijk mensen moeten onder arbeidsrecht vallen, arbeidsovk 7:610
- Ongelijkheid tussen werknemer en werkgever moet worden meegewogen
Collectieve instituties
- Sociaal-economische raad (SER)
- Vakbonden
- Komen op voor belangen werknemers
- 7:670 lid 5: mag niet worden ontslagen vanwege vakbondslidmaatschap
- ontslag wegens niet gehoor geven aan verplicht lidmaatschap voor vakbond,
is toegestaan, mits compensatieregeling
- Werkgeversorganisaties
- Komen op voor belangen werkgevers
- Kroonleden
- onafhankelijke deskundigen
- art 8 SER-verordening:
- alleen centrales met een voldoende leden
- kroonleden worden rechtstreeks benoemd door overheid
- advies geven, vaak op verzoek regering, maar soms ook uit eigen beweging
CAO’s kunnen gunstiger zijn dan de wet, bijv. gunstigere bepalingen in CAO dan in de wet voor
werknemers
- In bepaalde gevallen mag een CAO ook afwijken in negatieve zin
- als de wet gaat om ¾-dwingend recht: afwijking is toegestaan mits via een cao
- wet met ¾-dwingend recht: wet moet worden gevolgd, tenzij in cao andere
afspraken staan
Art 8 AVV: minister kan cao-bepalingen onverbindend verklaren
- wordt nooit gebruikt, vakbonden en werkgevers kunnen vrij onderhandelen
pag. 1
,Steeds vaker raam-cao’s
- bevatten alleen hoofdlijnen
- laat ruimte voor invulling per bedrijf, via OR of ondernemingscao’s
Cao's lijken zich steeds vaker te richten op de “onderkant” van de arbeidsmarkt
- Cao’s bieden daar basiszekerheid: loon, werktijden, bescherming tegen misbruik
Voor hoger opgeleide of goed betaalde werknemers:
- Worden arbeidsvoorwaarden vaak individueel onderhandeld
- Zij hebben minder behoefte aan collectieve bescherming
- Zij vallen vaker buiten cao’s (bijv. in de consultancy, ICT of als zzp’er)
Meer rol voor ondernemingsraad (OR)
- standpunt innemen over het algemeen, niet over individuele gevallen
- Meer maatwerk via OR, over werktijden, verlof, hybride werken
- Medezeggenschap OR groeit naarmate CAO’s minder breed van toepassing zijn
Overlegeconomie: belangengroepen regelen onderling veel, hierdoor zware druk uitoefenen op
overheid
- nadeel: compromis kost veel tijd en verzwakt macht van parlement
CAO’s zijn formeel juridisch alleen decentraal:
- arbeidsvoorwaarden worden vastgelegd in cao die gelden voor bedrijfstak/onderneming,
maar niet voor alle werknemers in Nl
- Zolang het niet vertaald wordt in wetgeving of cao’s in formele zin → zwak juridisch
bindend.
- Kan feitelijk wel veel waarde hebben.
CAO’s zijn ook centraal want er is wel invloed via overlegstructuren
pag. 1
,Art. 7:613 BW zegt dat een werkgever de arbeidsvoorwaarden eenzijdig mag wijzigen, maar alleen
onder strikte voorwaarden.
- er moet een schriftelijk wijzigingsbeding in het contract staan.
- De werkgever moet een zwaarwichtig belang hebben dat zwaarder weegt dan het belang
van de werknemer.
- Er moet sprake zijn van zorgvuldige belangenafweging
Bezuinigen op extra’s
- Arbeidsovereenkomst: als het extraatje in de arbeidsovk staat mag je niet wijzigen
- Cao: staat het in het CAO, dan alleen wijzigen via onderhandeling
- Personeelshandboek: vaak wel wijzigbaar, maar niet zonder grenzen
- Gegroeide gewoonte: als het jarenlang is toegekend, en werknemers er redelijkerwijs op
mochten vertrouwen, dan soms juridisch bindend
Gaat het goed met economie → vakbonden komen met eisen.
Gaat het slecht met economie → werkgeversorganisaties komen met eisen.
pag. 1
, Week 2
Wet op de loonvorming: overheid kan ingrijpen op loonvorming om economische stabiliteit te
waarborgen
- art 10 lid 1: ingrijpen bij plotselinge noodsituatie
- art 4:
- lid 1: moet CAO aanmelden bij minister
- lid 2: organisatie krijgt kennisgeving van ontvangst
International labour organisation: organisatie van de VN voor arbeidsrechten, sociale rechten en
mensenrechten
- Arbeidsvoorwaarden worden in principe door sociale partners bepaald
- Onderhandelen is de belangrijkste manier voor arbeidsvoorwaarden vaststellen
- Conventies
- ILO Conventie 87 (1948): vrijheid van oprichting en bescherming van vakvereniging
zonder angst voor overheidsbemoeienis of intimidatie
- ILO Conventie 98 (1949): recht op organisatie en collectief onderhandelen
- fundamenteel recht voor democratische arbeidsverhouding
- ILO Conventie 154 (1981) Bevordering van collectief handelen
- Daarnaast zijn nog EVRM, Europees Sociaal Handvest en Handvest EU van
toepassing
- NL heeft veel ILO-verdragen geratificeerd en is dus verplicht deze die zijn geratificeerd na te
leven
- maar, geen directe werking op particuliere situaties, ILO richt zich op overheid
- klachtprocedures voor vakbonden of individuen wanneer de landen de verdragen
niet naleven
- Voorbeeld: KLM overheidssteun
- NL stelde voorwaarden bij steun aan KLM, namelijk verbod op loonsverhoging. Dit
ging in tegen ILO Conventie 98, recht op collectief onderhandelen. Moeten zelf
kunnen onderhandelen over loon, zonder overheidsingrijpen
Aard en inhoud CAO
- Overeenkomst → onderhandelingsresultaat
- Werkt direct door in aovk
- Standaardbepalingen → mag niet van afwijken, ook niet gunstiger
- om oneindige concurrentie tegen te gaan
- mag wel concurreren door andere gunstige dingen aan te bieden die niet in CAO
geregeld zijn
pag. 1
