Samenvatting - Inleiding in Pyschologie Zimbardo
Hoofdstuk 1 – Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Wat is psychologie en wat niet?
Psychologie is volgens Zimbardo niet langer meer ‘de studie van de geest',
maar als ‘het brede specialisme omtrent de wetenschap van gedrag en
geestelijke processen'. Psychologie is in 3 groepen te verdelen:
experimenteel psychologen (doen onderzoek voor universiteiten of
onderzoeksinstellingen), docenten psychologie (zijn voor diverse
opleidingen werkzaam) en toegepaste psychologie (geven trainingen of
behandelingen in bijv. Ziekenhuizen, scholen of instellingen).
Psychiaters zijn medisch opgeleid en hebben gespecialiseerde opleiding
gevolgd voor behandeling van gedragsproblemen en geestelijke
aandoeningen. Psychologen richten zich vooral op bestudering van
menselijk gedrag en hersenfuncties, zij mogen geen medicatie
voorschrijven.
Als psychologische bevindingen niet onderbouwd kunnen worden, maar
wel als wetenschappelijke bevindingen worden gepresenteerd, kan je
spreken van pseudopsychologie. Hieronder hoort spiritualisme en
astrologie. Psychologie onderscheidt zich van pseudopsychologie door
opvattingen empirisch (gebaseerde op zien horen voelen ruiken) te
toetsen. Empirisch onderzoek richt zich op objectieve informatie
gebaseerd op sensorische ervaringen, met zintuigen.
Wat is kritisch denken?
- Wat is de bron?
- Is de bewering redelijk of extreem?
- Wat is het bewijsmateriaal?
- Kan de conclusie beïnvloed zijn door bias (onbewuste voorkeur of fout)?
Emotionele bias
Confirmation/bevestigingsbias: je ziet wat je wilt zien, hersenen
sluiten af bij tegenstrijdig bewijs
- Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
Correlatie-causaliteit-denkfout: twee dingen komen tegelijk voor,
dus trekken
we meteen het verband dat de ene het andere veroorzaakt
- Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken
nodig?
Wat zijn de 6 perspectieven van de psychologie?
De huidige psychologie stamt af van eeuwenoude veranderingen in het
filosofisch denken. Griekse filosofen als Socrates, Plato en Aristoteles
vormen de basis. Filosofen gingen eerst uit van scheiding van de ziel/geest
en de natuurwetenschappen. De waarheid werd gevormd door logica en
,toevallige waarnemingen.
René Descartes echter ging uit van de scheiding van lichaam en geest.
Door ontdekkingen dat zintuigen stimulatie (prikkel van buitenaf)
omzetten in zenuwimpulsen en spierreacties kon eraan worden getoond
dat er biologische processen de oorzaak zijn van sensaties (ruiken,
proeven...) en eenvoudige reflexmatige gedragingen.
(In het makkelijk: Uit onderzoek bleek dat je lichaam via zenuwen reageert
op wat je ziet, voelt of hoort.
Dat laat zien dat je zintuigen en reflexen worden gestuurd door biologische
processen.)
Decartes gaf hiermee aanzet voor het biologisch perspectief: zoekt
oorzaken van gedrag in genen, hersenen, zenuwstelsel en hormoonstelsel.
De geest is een product van de hersenen.
Naast het biologisch perspectief zijn er ook aanhangers van de
evolutieleer van Darwin, ook uitgaande van een biologische ontwikkeling
van de mens, maar zij bezien deze ontwikkeling veeleer vanuit een
natuurlijke selectie.
Na Descartes zijn biologisch perspectief volgde nog 5 andere:
Cognitieve (gebruik van wetenschappelijke methode om de geest te
bestuderen), behavioristische (wetenschap van observeer baar gedrag),
whole-person-, (alle aspecten van een persoon meeneemt om gedrag en
mentale processen te begrijpen.) ontwikkelings- (verandering van de mens
door interactie met omgeving en erfelijkheid) en socioculturele (sociale en
culturele beïnvloedingsfactoren) perspectief.
Descartes behoort tot rationalisme: kennis door denken/ratio.
John Locke tot empirisme: kennis door zintuigelijk waarnemen. En tabula
rasa: iedereen geboren als onbeschreven blad.
Begin van de wetenschappelijke psychologie, het moderne
cognitieve perspectief:
Wundt 19e eeuw: menselijke geest bestuderen aan de hand van
schematisering van geestelijke ervaringen. Kwam op het idee door
schematisering in de chemie. Moderne cognitieve perspectief is
voortgekomen uit Wundt zijn idee. 1879 Wundt eerste experimenten naar
de ‘elementen van het bewustzijn'. De stroming het structuralisme
ontstond: gaat uit van de basisstructuren van de geest en de elementen
van de bewuste ervaring. Kritiek van James, dat de psychologie meer
aandacht moest hebben voor de functie van het bewustzijn en niet de
structuur van het bewustzijn, leidde tot het Functionalisme: is het idee
dat je mentale processen (zoals denken, voelen, herinneren) beter kunt
begrijpen als je weet waarom ze er zijn en hoe ze helpen om je aan te
passen aan je omgeving.
James kon zich vinden in Darwins theorie dat organismen zich aanpassen
,aan de omgeving een aangeleerde gewoonten ontwikkelen.
Het moderne cognitieve perspectief is volgens Zimbardo een compilatie
van diverse perspectieven door de jaren heen. Met nadruk op mentale
processen door het structuralisme, functionalisme, linguïstiek,
geneeskunde en informatica.
Behavioristisch perspectief: gedrag is waarneembaar, gedrag moet
objectief bestudeerd worden na observatie. Belangrijk is het gedrag en
beïnvloedende omgevingsfactoren. Behavioristen verwerpen het
functionalisme en structuralisme, ze zijn niet geïnteresseerd in emoties.
Behavioristen Watson en Skinner beweren dat psychologie bestaat uit het
verrichten van onderzoek naar het waarneembare gedrag en de prikkels
die het gedrag stimuleren. Door de omgeving aan te passen, kan gedrag
dus veranderen.
Whole-person-perspectief: Volgens Freud veroorzaken vooral
onbewuste processen geestelijke of persoonlijkheidsstoornissen. Met
psychoanalyse – dromen analyseren – probeert hij inzicht te krijgen in
onbewuste processen. Psychodynamische psychologie gaat ervan uit
dat de mens gestimuleerd wordt door onbewuste processen.
Humanistische psychologie houdt zich bezig met bestudering van de
menselijke wil en positieve invloed daarvan op het gedrag en emoties. Het
zijn dus niet prikkels maar eigen behoeften die ons tot gedrag aanzetten
(Maslow en Rogers). Psychologie van karaktertrekken en
temperament, afkomstig van oud-Griekse opvatting dat persoonlijkheden
verklaard kunnen worden a.d.h.v. vier lichaamsvloeistoffen: slijm, bloed,
zwarte en gele gal.
Ontwikkelingsperspectief: erfelijke eigenschappen (nature) en
invloeden uit de omgeving (nurture) kunnen psychologische
veranderingen teweegbrengen.
Socio-culturele perspectief: belang van de sociale interactie en de
invloed van de cultuur op de mens.
Hoe vergaren psychologen kennis?
5 stappen van de wetenschappelijke methode:
1. Hypothese: een idee of veronderstelling van een bepaald fenomeen.
Hypothese moet falsificeerbaar zijn (weerlegbaar: juist/onjuist).
2. Uitvoeren van het experiment: vaststellen welke groepen vergeleken
moeten worden, hoe deelnemers benaderen en verzamelen, welke
behandelingsmethode, welke variabelen onderzoeken. Experiment bevat
een experimentele (deelnemers met speciale behandeling) en een
controlegroep (geen speciale behandeling). Deelnemers in groepen
verdelen d.m.v. randomisering. Onderzoeker stelt onafhankelijke variabele
, vast die gemanipuleerd moet worden en een afhankelijke variabele die
niet aangetast kan worden door factoren. Onderzoeker meet of de
onafhankelijke (cafeïne) invloed heeft of afhankelijke (concentratie).
3. Verzamelen van gegevens: objectieve gegevens en via directe
observatie (door zelf te meten) verkregen. Onderzoeker bestudeert in
hoeverre de afhankelijke variabele –concentratie- afhankelijk is van de
onafhankelijke variabele -cafeïne- (de stimuli).
4. Resultaten analyseren en hypothese verwerpen of aannemen.
5. Publiceren, bekritiseren en repliceren (opnieuw uitvoeren).
Als de onafhankelijke variabele niet gemanipuleerd kan worden kan een
correlatiestudie worden uitgevoerd. Dit lijkt op een experiment, alleen
worden de deelnemers niet willekeurig in groepen geplaatst en kunnen er
dus geen oorzaak-gevolg verbanden worden vastgesteld. Wel kan een
correlatie (samenhang) worden vastgesteld in een correlatiecoëfficiënt
tussen –1.0 en + 1.0.
Ethische kwesties in psychologisch onderzoek:
Deelnemers worden beschermd tegen schadelijke invloeden, mogen niet
misleid worden, dienen geïnformeerd te worden over uitvoeringswijze en
gegevensverwerking. Dieren mogen alleen worden gebruikt als het
onderzoek op geen andere wijze kan en er gelden hier 2 vergunningen
voor. De instelling waarvoor de onderzoeker werkt heeft een vergunning
nodig van VROM. De dierenexperimenten commissie dient akkoord te
gaan.
Hoofdstuk 2 - Biopsychologie, neurowetenschappen en de menselijke aard
Biopsychologie = bestudeert interactie tussen biologie, gedrag en
omgeving.
Kernvraag: wat is het verband tussen genen en gedrag?
Hoe zijn onze aangeboren gedragingen, als zoeken naar de borst bij een
baby, in onze hersenen ingebouwd? Het wetenschappelijke antwoord is
evolutie: proces waarbij organismen geleidelijk veranderen door zich aan
te passen aan de omgeving.
Evolutie en natuurlijke selectie:
Charles Darwin, natuurlijke selectie = het overleven en voortplanten van
individuen die het best aangepast zijn aan de omgeving en de minder
goed aangepaste die uitsterven. Adaptieve kernmerken: kenmerken
ontstaan door aanpassing aan een specifieke omgeving, bijv. voor de
mens was dit het ontwikkelen van grote hersenen die spraak en taalbegrip
mogelijk maken.
Hoofdstuk 1 – Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Wat is psychologie en wat niet?
Psychologie is volgens Zimbardo niet langer meer ‘de studie van de geest',
maar als ‘het brede specialisme omtrent de wetenschap van gedrag en
geestelijke processen'. Psychologie is in 3 groepen te verdelen:
experimenteel psychologen (doen onderzoek voor universiteiten of
onderzoeksinstellingen), docenten psychologie (zijn voor diverse
opleidingen werkzaam) en toegepaste psychologie (geven trainingen of
behandelingen in bijv. Ziekenhuizen, scholen of instellingen).
Psychiaters zijn medisch opgeleid en hebben gespecialiseerde opleiding
gevolgd voor behandeling van gedragsproblemen en geestelijke
aandoeningen. Psychologen richten zich vooral op bestudering van
menselijk gedrag en hersenfuncties, zij mogen geen medicatie
voorschrijven.
Als psychologische bevindingen niet onderbouwd kunnen worden, maar
wel als wetenschappelijke bevindingen worden gepresenteerd, kan je
spreken van pseudopsychologie. Hieronder hoort spiritualisme en
astrologie. Psychologie onderscheidt zich van pseudopsychologie door
opvattingen empirisch (gebaseerde op zien horen voelen ruiken) te
toetsen. Empirisch onderzoek richt zich op objectieve informatie
gebaseerd op sensorische ervaringen, met zintuigen.
Wat is kritisch denken?
- Wat is de bron?
- Is de bewering redelijk of extreem?
- Wat is het bewijsmateriaal?
- Kan de conclusie beïnvloed zijn door bias (onbewuste voorkeur of fout)?
Emotionele bias
Confirmation/bevestigingsbias: je ziet wat je wilt zien, hersenen
sluiten af bij tegenstrijdig bewijs
- Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
Correlatie-causaliteit-denkfout: twee dingen komen tegelijk voor,
dus trekken
we meteen het verband dat de ene het andere veroorzaakt
- Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken
nodig?
Wat zijn de 6 perspectieven van de psychologie?
De huidige psychologie stamt af van eeuwenoude veranderingen in het
filosofisch denken. Griekse filosofen als Socrates, Plato en Aristoteles
vormen de basis. Filosofen gingen eerst uit van scheiding van de ziel/geest
en de natuurwetenschappen. De waarheid werd gevormd door logica en
,toevallige waarnemingen.
René Descartes echter ging uit van de scheiding van lichaam en geest.
Door ontdekkingen dat zintuigen stimulatie (prikkel van buitenaf)
omzetten in zenuwimpulsen en spierreacties kon eraan worden getoond
dat er biologische processen de oorzaak zijn van sensaties (ruiken,
proeven...) en eenvoudige reflexmatige gedragingen.
(In het makkelijk: Uit onderzoek bleek dat je lichaam via zenuwen reageert
op wat je ziet, voelt of hoort.
Dat laat zien dat je zintuigen en reflexen worden gestuurd door biologische
processen.)
Decartes gaf hiermee aanzet voor het biologisch perspectief: zoekt
oorzaken van gedrag in genen, hersenen, zenuwstelsel en hormoonstelsel.
De geest is een product van de hersenen.
Naast het biologisch perspectief zijn er ook aanhangers van de
evolutieleer van Darwin, ook uitgaande van een biologische ontwikkeling
van de mens, maar zij bezien deze ontwikkeling veeleer vanuit een
natuurlijke selectie.
Na Descartes zijn biologisch perspectief volgde nog 5 andere:
Cognitieve (gebruik van wetenschappelijke methode om de geest te
bestuderen), behavioristische (wetenschap van observeer baar gedrag),
whole-person-, (alle aspecten van een persoon meeneemt om gedrag en
mentale processen te begrijpen.) ontwikkelings- (verandering van de mens
door interactie met omgeving en erfelijkheid) en socioculturele (sociale en
culturele beïnvloedingsfactoren) perspectief.
Descartes behoort tot rationalisme: kennis door denken/ratio.
John Locke tot empirisme: kennis door zintuigelijk waarnemen. En tabula
rasa: iedereen geboren als onbeschreven blad.
Begin van de wetenschappelijke psychologie, het moderne
cognitieve perspectief:
Wundt 19e eeuw: menselijke geest bestuderen aan de hand van
schematisering van geestelijke ervaringen. Kwam op het idee door
schematisering in de chemie. Moderne cognitieve perspectief is
voortgekomen uit Wundt zijn idee. 1879 Wundt eerste experimenten naar
de ‘elementen van het bewustzijn'. De stroming het structuralisme
ontstond: gaat uit van de basisstructuren van de geest en de elementen
van de bewuste ervaring. Kritiek van James, dat de psychologie meer
aandacht moest hebben voor de functie van het bewustzijn en niet de
structuur van het bewustzijn, leidde tot het Functionalisme: is het idee
dat je mentale processen (zoals denken, voelen, herinneren) beter kunt
begrijpen als je weet waarom ze er zijn en hoe ze helpen om je aan te
passen aan je omgeving.
James kon zich vinden in Darwins theorie dat organismen zich aanpassen
,aan de omgeving een aangeleerde gewoonten ontwikkelen.
Het moderne cognitieve perspectief is volgens Zimbardo een compilatie
van diverse perspectieven door de jaren heen. Met nadruk op mentale
processen door het structuralisme, functionalisme, linguïstiek,
geneeskunde en informatica.
Behavioristisch perspectief: gedrag is waarneembaar, gedrag moet
objectief bestudeerd worden na observatie. Belangrijk is het gedrag en
beïnvloedende omgevingsfactoren. Behavioristen verwerpen het
functionalisme en structuralisme, ze zijn niet geïnteresseerd in emoties.
Behavioristen Watson en Skinner beweren dat psychologie bestaat uit het
verrichten van onderzoek naar het waarneembare gedrag en de prikkels
die het gedrag stimuleren. Door de omgeving aan te passen, kan gedrag
dus veranderen.
Whole-person-perspectief: Volgens Freud veroorzaken vooral
onbewuste processen geestelijke of persoonlijkheidsstoornissen. Met
psychoanalyse – dromen analyseren – probeert hij inzicht te krijgen in
onbewuste processen. Psychodynamische psychologie gaat ervan uit
dat de mens gestimuleerd wordt door onbewuste processen.
Humanistische psychologie houdt zich bezig met bestudering van de
menselijke wil en positieve invloed daarvan op het gedrag en emoties. Het
zijn dus niet prikkels maar eigen behoeften die ons tot gedrag aanzetten
(Maslow en Rogers). Psychologie van karaktertrekken en
temperament, afkomstig van oud-Griekse opvatting dat persoonlijkheden
verklaard kunnen worden a.d.h.v. vier lichaamsvloeistoffen: slijm, bloed,
zwarte en gele gal.
Ontwikkelingsperspectief: erfelijke eigenschappen (nature) en
invloeden uit de omgeving (nurture) kunnen psychologische
veranderingen teweegbrengen.
Socio-culturele perspectief: belang van de sociale interactie en de
invloed van de cultuur op de mens.
Hoe vergaren psychologen kennis?
5 stappen van de wetenschappelijke methode:
1. Hypothese: een idee of veronderstelling van een bepaald fenomeen.
Hypothese moet falsificeerbaar zijn (weerlegbaar: juist/onjuist).
2. Uitvoeren van het experiment: vaststellen welke groepen vergeleken
moeten worden, hoe deelnemers benaderen en verzamelen, welke
behandelingsmethode, welke variabelen onderzoeken. Experiment bevat
een experimentele (deelnemers met speciale behandeling) en een
controlegroep (geen speciale behandeling). Deelnemers in groepen
verdelen d.m.v. randomisering. Onderzoeker stelt onafhankelijke variabele
, vast die gemanipuleerd moet worden en een afhankelijke variabele die
niet aangetast kan worden door factoren. Onderzoeker meet of de
onafhankelijke (cafeïne) invloed heeft of afhankelijke (concentratie).
3. Verzamelen van gegevens: objectieve gegevens en via directe
observatie (door zelf te meten) verkregen. Onderzoeker bestudeert in
hoeverre de afhankelijke variabele –concentratie- afhankelijk is van de
onafhankelijke variabele -cafeïne- (de stimuli).
4. Resultaten analyseren en hypothese verwerpen of aannemen.
5. Publiceren, bekritiseren en repliceren (opnieuw uitvoeren).
Als de onafhankelijke variabele niet gemanipuleerd kan worden kan een
correlatiestudie worden uitgevoerd. Dit lijkt op een experiment, alleen
worden de deelnemers niet willekeurig in groepen geplaatst en kunnen er
dus geen oorzaak-gevolg verbanden worden vastgesteld. Wel kan een
correlatie (samenhang) worden vastgesteld in een correlatiecoëfficiënt
tussen –1.0 en + 1.0.
Ethische kwesties in psychologisch onderzoek:
Deelnemers worden beschermd tegen schadelijke invloeden, mogen niet
misleid worden, dienen geïnformeerd te worden over uitvoeringswijze en
gegevensverwerking. Dieren mogen alleen worden gebruikt als het
onderzoek op geen andere wijze kan en er gelden hier 2 vergunningen
voor. De instelling waarvoor de onderzoeker werkt heeft een vergunning
nodig van VROM. De dierenexperimenten commissie dient akkoord te
gaan.
Hoofdstuk 2 - Biopsychologie, neurowetenschappen en de menselijke aard
Biopsychologie = bestudeert interactie tussen biologie, gedrag en
omgeving.
Kernvraag: wat is het verband tussen genen en gedrag?
Hoe zijn onze aangeboren gedragingen, als zoeken naar de borst bij een
baby, in onze hersenen ingebouwd? Het wetenschappelijke antwoord is
evolutie: proces waarbij organismen geleidelijk veranderen door zich aan
te passen aan de omgeving.
Evolutie en natuurlijke selectie:
Charles Darwin, natuurlijke selectie = het overleven en voortplanten van
individuen die het best aangepast zijn aan de omgeving en de minder
goed aangepaste die uitsterven. Adaptieve kernmerken: kenmerken
ontstaan door aanpassing aan een specifieke omgeving, bijv. voor de
mens was dit het ontwikkelen van grote hersenen die spraak en taalbegrip
mogelijk maken.
