Bijeenkomst 1: Inleiding geriatrie en gerontologie
Doelen
De student kan:
1. de begrippen geriatrie en gerontologie uitleggen;
2. de ‘geriatrische patiënt’ beschrijven;
3. de toename van het aantal ouderen verklaren;
4. het begrip kwetsbaarheid bij ouderen uitleggen en de gevolgen hiervan
beschrijven;
5. de rol van de verpleegkundige bij de diagnostiek en behandeling van de
geriatrische patiënt beschrijven;
6. de organisatie van de zorg rondom de geriatrische patiënt beschrijven;
7. de vormen van preventie bij de geriatrische patiënt beschrijven;
8. de kenmerken van de geriatrische patiënt beschrijven;
9. de fysieke veranderingen in de volgende orgaanstelsels beschrijven:
- cardiovasculair systeem
- centraal zenuwstelsel
- luchtwegen
- bewegingsapparaat
- huid
- zintuigen
- gastro-intestinaal
- urinewegen
- hormoonstelsel
- lymfatisch systeem;
10. de veranderingen in de farmacodynamiek en –kinetiek bij het ouder
worden beschrijven;
11. de oorzaken en gevolgen van polyfarmacie bij ouderen beschrijven.
,1. de begrippen geriatrie en gerontologie uitleggen;
Geriatrie: Ouderen, hoe leven ouderen en hoe kun je ervoor zorgen dat ze
goed/gezond leven.
Gerontologie: Ouderen die ziek worden. Wat gebeurt er met het
orgaanstelsel van de ouderen als ze oud worden.
Definitie geriatrische patiënt:
Iemand met een complex ziektebeeld, als gevolg van stoornissen op
lichamelijk, geestelijk en/of sociaal gebied waardoor zelfstandig functioneren
en de kwaliteit van leven negatief beïnvloed wordt.
Definitie gerontologie:
De tak van de wetenschap die het ouder worden bestudeerd, op alle
mogelijke vlakken.
2. de ‘geriatrische patiënt’ beschrijven;
Definitie geriatrische patiënt:
Iemand met een complex ziektebeeld, als gevolg van stoornissen op
lichamelijk, geestelijk en/of sociaal gebied waardoor zelfstandig functioneren
en de kwaliteit van het leven negatief beïnvloed wordt
Aantal kenmerken:
- Verwevenheid van medische-biologische, psychische en sociale
factoren
- Multipele pathologie
- Polyfarmacie
- Atypische presentatie
- Verminderde reservefunctie
- Interindividuele variatie
3. de toename van het aantal ouderen verklaren;
De stijging van het aantal 65- en 80 plussers heeft vooral te maken met het
dalen van het aantal geboorten (onder meer door anticonceptie) en de
stijging van de levensverwachting.
4. het begrip kwetsbaarheid bij ouderen uitleggen en de gevolgen hiervan
beschrijven;
Geriatrische patiënten hebben te maken met een toegenomen
kwetsbaarheid.
Frailty betekent dat een relatief minder ernstige aanleiding de
gezondheidsbelang van de oudere tot veel ernstiger gevolgen kan leiden.
Dit heeft tot gevolg dat verschillende condities, zoals acute ziekten,
verminderde activiteit, verminderde inname van voedingsstoffen, alle
potentiële uitlokkende factoren zouden kunnen zijn van het verhoogde
kwetsbaarheid syndroom
Bijvoorbeeld; Door een urineweginfectie kan een oudere incontinentie raken,
zich uit het sociale leven terug gaan trekken, huisproblemen krijgen, vallen,
minder gaan drinken, een delier krijgen vervolgens de juiste
,medicatiedosering uit het oog verliezen een medicijnvergiftiging oplopen en
uiteindelijke sterven
Kwetsbaarheid; Frailty is een multidimensionaal syndroom betrekking
hebbend op het verlies van reserves (energie, functionele mogelijkheden,
cognitie, gezondheid) dat de kwetsbaarheid verhoogt.
Sterfoorzaken:
Top 5 bij 65-plussers?
1. Dementie
2. Beroerte
3. Longkanker
4. Hartfalen
5. Coronaire hartziekten
Veroudering:
Vermindering reservecapaciteit van vrijwel alle organen
Twee soorten:
1) Endogeen: erfelijke eigenschappen
2) Exogeen: factoren van buitenaf; bijvoorbeeld roken, overvoeding en
milieu-invloeden. De meeste aandoeningen bij ouderen zoals
atherosclerose en maligniteiten komen zowel door exogene als
endogene veranderingen. Een tussen vorm is bijvoorbeeld de
kaakatrofie ten gevolgen van een tandeloze mond.
Veroudering à Atrofie:
Afname van weefsel of orgaanmassa
- Spieren, skelet, huid, hersenen, lever, nieren en hart
Oorzaak: “lage” activiteit, “lage” voeding, “lage” hormonale stimulatie
Gevolg: verminderde anatomische en functionele reserve
5. de rol van de verpleegkundige bij de diagnostiek en behandeling van de
geriatrische patiënt beschrijven;
Ø Verpleegkundige hebben een essentiële rol. Verpleegkundige
observeren bijvoorbeeld; de symptomen van pijn en dreigende
gewichtsverlies.
Ø Verpleegkundige hebben bovendien de competenties om te helpen
achterhalen in hoeverre deze symptomen de activiteiten van het
dagelijkse leven belemmeren, tot welk functieverlies deze leiden en
hoe erg voor de ouders is.
Ø Verpleegkundige kunnen uitleg geven, ondersteunen bij het nemen
van een beslissing.
, 6. de organisatie van de zorg rondom de geriatrische patiënt beschrijven;
De organisatie vraagt om coördinatie en samenwerking binnen veelal
multidisciplinair vormgegeven zorg en transmurale samenwerking,
bijvoorbeeld in de vorm van zorgvuldigheid informatieoverdracht tussen de
eerste, tweede en derde lijn (thuiszorg en verzorgingstehuizen, intramurale
ziekenhuiszorg, verpleeghuizen.
7. de vormen van preventie bij de geriatrische patiënt beschrijven;
Ø Primaire preventie:
Gaat over het voorkomen van ziektes of letsel bij gezonde mensen
bijvoorbeeld; vaccinaties, condoomgebruik om soa te voorkomen,
gebitsverzorging ter preventie van cariës en het dragen van een
autogordel om letsel in het verkeer te voorkomen.
Ø Secundaire preventie:
Gaat over het vroegtijdig signaleren van symptomen van een ziekte of
letsel, met de bedoeling de dreiging van ziekte of het letsel te leren.
Bijvoorbeeld; BVO.
Ø Tertiaire preventie:
Gaat over datgene wat er gedaan kan worden of ingezet kan worden
om de complicaties, herhaling of verergering van de ziekte of letsel te
voorkomen bijvoorbeeld bewegingsmeldersensor.
8. de kenmerken van de geriatrische patiënt beschrijven;
Geriatrische patiënten zijn patiënten met een hoge leeftijd die te maken
hebben met Multi morbiditeit, beperkingen en toegenomen kwetsbaarheid.
De uitdagingen waarvoor geriatrische patiënten staan zijn door de diversiteit
van Multi morbiditeit en omstandigheden vaak zeel uiteenlopend en
verwerven. Hun behoeften bestaan uit telkens wisselende combinaties van
fysieke, psychiatrische en sociale problemen.
Lichaamssamenstelling:
- Meer/minder vetweefsel?
à Meer
- Meer/minder spierweefsel?
à Minder
Gevolg: - daling energiebehoefte en stofwisseling
- verandering verdelingspatroon medicijnen
Opdracht:
Noem van de volgende orgaansystemen 2 veranderingen en 2 gevolgen van
het (natuurlijk) ouder worden:
1) Hart en bloedvaten
2) Longen en ademhaling
3) Spijsverteringskanaal
4) Nieren en blaas
Doelen
De student kan:
1. de begrippen geriatrie en gerontologie uitleggen;
2. de ‘geriatrische patiënt’ beschrijven;
3. de toename van het aantal ouderen verklaren;
4. het begrip kwetsbaarheid bij ouderen uitleggen en de gevolgen hiervan
beschrijven;
5. de rol van de verpleegkundige bij de diagnostiek en behandeling van de
geriatrische patiënt beschrijven;
6. de organisatie van de zorg rondom de geriatrische patiënt beschrijven;
7. de vormen van preventie bij de geriatrische patiënt beschrijven;
8. de kenmerken van de geriatrische patiënt beschrijven;
9. de fysieke veranderingen in de volgende orgaanstelsels beschrijven:
- cardiovasculair systeem
- centraal zenuwstelsel
- luchtwegen
- bewegingsapparaat
- huid
- zintuigen
- gastro-intestinaal
- urinewegen
- hormoonstelsel
- lymfatisch systeem;
10. de veranderingen in de farmacodynamiek en –kinetiek bij het ouder
worden beschrijven;
11. de oorzaken en gevolgen van polyfarmacie bij ouderen beschrijven.
,1. de begrippen geriatrie en gerontologie uitleggen;
Geriatrie: Ouderen, hoe leven ouderen en hoe kun je ervoor zorgen dat ze
goed/gezond leven.
Gerontologie: Ouderen die ziek worden. Wat gebeurt er met het
orgaanstelsel van de ouderen als ze oud worden.
Definitie geriatrische patiënt:
Iemand met een complex ziektebeeld, als gevolg van stoornissen op
lichamelijk, geestelijk en/of sociaal gebied waardoor zelfstandig functioneren
en de kwaliteit van leven negatief beïnvloed wordt.
Definitie gerontologie:
De tak van de wetenschap die het ouder worden bestudeerd, op alle
mogelijke vlakken.
2. de ‘geriatrische patiënt’ beschrijven;
Definitie geriatrische patiënt:
Iemand met een complex ziektebeeld, als gevolg van stoornissen op
lichamelijk, geestelijk en/of sociaal gebied waardoor zelfstandig functioneren
en de kwaliteit van het leven negatief beïnvloed wordt
Aantal kenmerken:
- Verwevenheid van medische-biologische, psychische en sociale
factoren
- Multipele pathologie
- Polyfarmacie
- Atypische presentatie
- Verminderde reservefunctie
- Interindividuele variatie
3. de toename van het aantal ouderen verklaren;
De stijging van het aantal 65- en 80 plussers heeft vooral te maken met het
dalen van het aantal geboorten (onder meer door anticonceptie) en de
stijging van de levensverwachting.
4. het begrip kwetsbaarheid bij ouderen uitleggen en de gevolgen hiervan
beschrijven;
Geriatrische patiënten hebben te maken met een toegenomen
kwetsbaarheid.
Frailty betekent dat een relatief minder ernstige aanleiding de
gezondheidsbelang van de oudere tot veel ernstiger gevolgen kan leiden.
Dit heeft tot gevolg dat verschillende condities, zoals acute ziekten,
verminderde activiteit, verminderde inname van voedingsstoffen, alle
potentiële uitlokkende factoren zouden kunnen zijn van het verhoogde
kwetsbaarheid syndroom
Bijvoorbeeld; Door een urineweginfectie kan een oudere incontinentie raken,
zich uit het sociale leven terug gaan trekken, huisproblemen krijgen, vallen,
minder gaan drinken, een delier krijgen vervolgens de juiste
,medicatiedosering uit het oog verliezen een medicijnvergiftiging oplopen en
uiteindelijke sterven
Kwetsbaarheid; Frailty is een multidimensionaal syndroom betrekking
hebbend op het verlies van reserves (energie, functionele mogelijkheden,
cognitie, gezondheid) dat de kwetsbaarheid verhoogt.
Sterfoorzaken:
Top 5 bij 65-plussers?
1. Dementie
2. Beroerte
3. Longkanker
4. Hartfalen
5. Coronaire hartziekten
Veroudering:
Vermindering reservecapaciteit van vrijwel alle organen
Twee soorten:
1) Endogeen: erfelijke eigenschappen
2) Exogeen: factoren van buitenaf; bijvoorbeeld roken, overvoeding en
milieu-invloeden. De meeste aandoeningen bij ouderen zoals
atherosclerose en maligniteiten komen zowel door exogene als
endogene veranderingen. Een tussen vorm is bijvoorbeeld de
kaakatrofie ten gevolgen van een tandeloze mond.
Veroudering à Atrofie:
Afname van weefsel of orgaanmassa
- Spieren, skelet, huid, hersenen, lever, nieren en hart
Oorzaak: “lage” activiteit, “lage” voeding, “lage” hormonale stimulatie
Gevolg: verminderde anatomische en functionele reserve
5. de rol van de verpleegkundige bij de diagnostiek en behandeling van de
geriatrische patiënt beschrijven;
Ø Verpleegkundige hebben een essentiële rol. Verpleegkundige
observeren bijvoorbeeld; de symptomen van pijn en dreigende
gewichtsverlies.
Ø Verpleegkundige hebben bovendien de competenties om te helpen
achterhalen in hoeverre deze symptomen de activiteiten van het
dagelijkse leven belemmeren, tot welk functieverlies deze leiden en
hoe erg voor de ouders is.
Ø Verpleegkundige kunnen uitleg geven, ondersteunen bij het nemen
van een beslissing.
, 6. de organisatie van de zorg rondom de geriatrische patiënt beschrijven;
De organisatie vraagt om coördinatie en samenwerking binnen veelal
multidisciplinair vormgegeven zorg en transmurale samenwerking,
bijvoorbeeld in de vorm van zorgvuldigheid informatieoverdracht tussen de
eerste, tweede en derde lijn (thuiszorg en verzorgingstehuizen, intramurale
ziekenhuiszorg, verpleeghuizen.
7. de vormen van preventie bij de geriatrische patiënt beschrijven;
Ø Primaire preventie:
Gaat over het voorkomen van ziektes of letsel bij gezonde mensen
bijvoorbeeld; vaccinaties, condoomgebruik om soa te voorkomen,
gebitsverzorging ter preventie van cariës en het dragen van een
autogordel om letsel in het verkeer te voorkomen.
Ø Secundaire preventie:
Gaat over het vroegtijdig signaleren van symptomen van een ziekte of
letsel, met de bedoeling de dreiging van ziekte of het letsel te leren.
Bijvoorbeeld; BVO.
Ø Tertiaire preventie:
Gaat over datgene wat er gedaan kan worden of ingezet kan worden
om de complicaties, herhaling of verergering van de ziekte of letsel te
voorkomen bijvoorbeeld bewegingsmeldersensor.
8. de kenmerken van de geriatrische patiënt beschrijven;
Geriatrische patiënten zijn patiënten met een hoge leeftijd die te maken
hebben met Multi morbiditeit, beperkingen en toegenomen kwetsbaarheid.
De uitdagingen waarvoor geriatrische patiënten staan zijn door de diversiteit
van Multi morbiditeit en omstandigheden vaak zeel uiteenlopend en
verwerven. Hun behoeften bestaan uit telkens wisselende combinaties van
fysieke, psychiatrische en sociale problemen.
Lichaamssamenstelling:
- Meer/minder vetweefsel?
à Meer
- Meer/minder spierweefsel?
à Minder
Gevolg: - daling energiebehoefte en stofwisseling
- verandering verdelingspatroon medicijnen
Opdracht:
Noem van de volgende orgaansystemen 2 veranderingen en 2 gevolgen van
het (natuurlijk) ouder worden:
1) Hart en bloedvaten
2) Longen en ademhaling
3) Spijsverteringskanaal
4) Nieren en blaas
