1 Kun je de organisatiedoelstellingen naar inkoopbeleid
vertalen.
Het belang van waardegericht inkopen om bij te dragen aan de maatschappelijke opgave van
publieke organisaties uitleggen
De multidimensionale omgeving van overheidsinkoop analyseren;
Door strategische uitlijning van de organisatiedoelstellingen inkoopdoelstellingen
formuleren;
Het belang en de toepassing van inkoopbeleid uitleggen;
Bijdragen aan onderdelen van een inkoopbeleid door relevante onderwerpen op passende
wijze ter discussie te stellen.
1.1 De maatschappelijke opgave
Dit zijn enkele belangrijke onderwerpen waaraan wordt gewerkt:
• Gezonde leefomgeving.
• Bereikbaarheid.
• Circulaire economie.
• Duurzame landbouw.
• Energietransitie.
1.2 Ambitieniveaus Rijksoverheid
Niveau Toelichting
Niveau 1: basis het stellen van eisen waardoor niet-duurzame producten
worden uitgesloten
Niveau 2: significant aangescherpte eisen en gunningscriteria, gericht op het
aanmoedigen van duurzame producten
Niveau 3: ambitieus functionele en experimentele criteria die leiden tot nieuwe
oplossingen
Verschillende stakeholders bij publieke organisaties:
1.2.1 Klantwaarde creëren aan de hand van waardedrijvers:
Er zijn grofweg drie categorieën waardedrijvers:
• Groeidrijvers: zaken die de opbrengsten vergroten, zoals innovatie, klanttevredenheid,
reputatie, kwaliteit servicepersoneel.
• Efficiencydrijvers: zaken die de efficiëntie verhogen, zoals hogere kostenefficiency en
productiviteit, lagere faalkosten en ziekteverzuim.
• Financiële drijvers: zaken die bijdragen aan het reduceren van (kapitaal)kosten.
,Een andere manier om waardedrijvers te categoriseren, is om onderscheid te maken tussen
bedrijfsbrede drijvers en businessgerelateerde drijvers:
Bedrijfsbrede drijvers zijn breed toepasbaar in verschillende organisaties. Sterk
presteren op deze drijvers is goed voor het imago.
Businessgerelateerde drijvers hebben vaak te maken met operationele excellentie.
In de publieke sector spelen verschillende factoren een belangrijke rol, die in de private sector
minder prominent aanwezig zijn:
Publieke verantwoording.
Maatschappelijke doelstellingen.
Uitdagingen.
Uitgangspunten van inkoop in de publieke sector:
Ethische overwegingen.
Economische verantwoordelijkheid.
Organisatorische samenwerking.
Juridische conformiteit.
,1.2.2 Het speelveld van inkoop in de publieke sector:
1.2.3 Complexiteit van overheidsinkoop:
, 1.3 Aanpak voor het opstellen van inkoopbeleid
1.3.1 Stakeholders
Het is van vitaal belang om dit proces te doorlopen met de juiste stakeholders en om gezamenlijke
overleggen te faciliteren, in plaats van alleen individuele gesprekken te voeren. Stakeholders kunnen
verschillende rollen en perspectieven vertegenwoordigen, waaronder:
Voornaamste klanten: Zij hebben direct belang bij de diensten van de organisatie en
kunnen waardevol inzicht bieden in hun behoeften en verwachtingen.
Juridische zaken: Zij kunnen helpen bij het waarborgen van naleving van wet- en
regelgeving en het minimaliseren van juridische risico's.
Interne accountantsdienst: Deze afdeling kan bijdragen aan de controle en
transparantie van financiële aspecten van het inkoopproces.
Specialistische medewerkers: Experts op specifieke terreinen, zoals duurzaamheid,
kunnen advies geven over hoe het inkoopbeleid kan bijdragen aan strategische
doelstellingen.
Inkoop zelf: Deze afdeling speelt een centrale rol bij het uitvoeren van het
inkoopbeleid en moet nauw betrokken zijn bij het ontwikkelen ervan.
Bedrijfsvoering: Deze afdeling kan zorgen voor coördinatie en afstemming met
andere bedrijfsprocessen binnen de organisatie.
1.3.2 Organisatiedoelstellingen
De inkoopdoelstellingen moeten zijn afgeleid van de organisatiedoelstellingen. Alleen dan kan inkoop
optimaal effectief zijn. Inkoop helpt de organisatie haar doelstellingen te realiseren, bijvoorbeeld via
de relaties die met leveranciers worden aangegaan of via de prestaties die de leveranciers aan of
namens de organisatie leveren. Het proces van het opstellen en goedkeuren van het inkoopbeleid is
daarom niet alleen een interne aangelegenheid, maar heeft ook directe invloed op de externe impact
en bijdrage van de organisatie aan de samenleving.
Het formuleren van afgeleide doelstellingen wordt ook wel strategische uitlijning, business
alignment, of ‘aansluiten bij de executive agenda’ (Rietveld) genoemd.
1.3.3 Concretiseren van doelstellingen
Soms zijn de doelen en strategieën van je organisatie te abstract om er als inkoop op aan te kunnen
sluiten. In dat geval kun je drie andere routes bewandelen om toch waarde toe te voegen:
In dialoog gaan met de leiding van de organisatie.
Afdalen naar een niveau lager (afdelingen, locaties, functies).
Blik vooruit richten.
Door deze drie benaderingen te combineren, kan inkoop effectiever bijdragen aan
organisatiedoelstellingen, zelfs als deze aanvankelijk vaag of abstract lijken. Het gaat erom de
vertalen.
Het belang van waardegericht inkopen om bij te dragen aan de maatschappelijke opgave van
publieke organisaties uitleggen
De multidimensionale omgeving van overheidsinkoop analyseren;
Door strategische uitlijning van de organisatiedoelstellingen inkoopdoelstellingen
formuleren;
Het belang en de toepassing van inkoopbeleid uitleggen;
Bijdragen aan onderdelen van een inkoopbeleid door relevante onderwerpen op passende
wijze ter discussie te stellen.
1.1 De maatschappelijke opgave
Dit zijn enkele belangrijke onderwerpen waaraan wordt gewerkt:
• Gezonde leefomgeving.
• Bereikbaarheid.
• Circulaire economie.
• Duurzame landbouw.
• Energietransitie.
1.2 Ambitieniveaus Rijksoverheid
Niveau Toelichting
Niveau 1: basis het stellen van eisen waardoor niet-duurzame producten
worden uitgesloten
Niveau 2: significant aangescherpte eisen en gunningscriteria, gericht op het
aanmoedigen van duurzame producten
Niveau 3: ambitieus functionele en experimentele criteria die leiden tot nieuwe
oplossingen
Verschillende stakeholders bij publieke organisaties:
1.2.1 Klantwaarde creëren aan de hand van waardedrijvers:
Er zijn grofweg drie categorieën waardedrijvers:
• Groeidrijvers: zaken die de opbrengsten vergroten, zoals innovatie, klanttevredenheid,
reputatie, kwaliteit servicepersoneel.
• Efficiencydrijvers: zaken die de efficiëntie verhogen, zoals hogere kostenefficiency en
productiviteit, lagere faalkosten en ziekteverzuim.
• Financiële drijvers: zaken die bijdragen aan het reduceren van (kapitaal)kosten.
,Een andere manier om waardedrijvers te categoriseren, is om onderscheid te maken tussen
bedrijfsbrede drijvers en businessgerelateerde drijvers:
Bedrijfsbrede drijvers zijn breed toepasbaar in verschillende organisaties. Sterk
presteren op deze drijvers is goed voor het imago.
Businessgerelateerde drijvers hebben vaak te maken met operationele excellentie.
In de publieke sector spelen verschillende factoren een belangrijke rol, die in de private sector
minder prominent aanwezig zijn:
Publieke verantwoording.
Maatschappelijke doelstellingen.
Uitdagingen.
Uitgangspunten van inkoop in de publieke sector:
Ethische overwegingen.
Economische verantwoordelijkheid.
Organisatorische samenwerking.
Juridische conformiteit.
,1.2.2 Het speelveld van inkoop in de publieke sector:
1.2.3 Complexiteit van overheidsinkoop:
, 1.3 Aanpak voor het opstellen van inkoopbeleid
1.3.1 Stakeholders
Het is van vitaal belang om dit proces te doorlopen met de juiste stakeholders en om gezamenlijke
overleggen te faciliteren, in plaats van alleen individuele gesprekken te voeren. Stakeholders kunnen
verschillende rollen en perspectieven vertegenwoordigen, waaronder:
Voornaamste klanten: Zij hebben direct belang bij de diensten van de organisatie en
kunnen waardevol inzicht bieden in hun behoeften en verwachtingen.
Juridische zaken: Zij kunnen helpen bij het waarborgen van naleving van wet- en
regelgeving en het minimaliseren van juridische risico's.
Interne accountantsdienst: Deze afdeling kan bijdragen aan de controle en
transparantie van financiële aspecten van het inkoopproces.
Specialistische medewerkers: Experts op specifieke terreinen, zoals duurzaamheid,
kunnen advies geven over hoe het inkoopbeleid kan bijdragen aan strategische
doelstellingen.
Inkoop zelf: Deze afdeling speelt een centrale rol bij het uitvoeren van het
inkoopbeleid en moet nauw betrokken zijn bij het ontwikkelen ervan.
Bedrijfsvoering: Deze afdeling kan zorgen voor coördinatie en afstemming met
andere bedrijfsprocessen binnen de organisatie.
1.3.2 Organisatiedoelstellingen
De inkoopdoelstellingen moeten zijn afgeleid van de organisatiedoelstellingen. Alleen dan kan inkoop
optimaal effectief zijn. Inkoop helpt de organisatie haar doelstellingen te realiseren, bijvoorbeeld via
de relaties die met leveranciers worden aangegaan of via de prestaties die de leveranciers aan of
namens de organisatie leveren. Het proces van het opstellen en goedkeuren van het inkoopbeleid is
daarom niet alleen een interne aangelegenheid, maar heeft ook directe invloed op de externe impact
en bijdrage van de organisatie aan de samenleving.
Het formuleren van afgeleide doelstellingen wordt ook wel strategische uitlijning, business
alignment, of ‘aansluiten bij de executive agenda’ (Rietveld) genoemd.
1.3.3 Concretiseren van doelstellingen
Soms zijn de doelen en strategieën van je organisatie te abstract om er als inkoop op aan te kunnen
sluiten. In dat geval kun je drie andere routes bewandelen om toch waarde toe te voegen:
In dialoog gaan met de leiding van de organisatie.
Afdalen naar een niveau lager (afdelingen, locaties, functies).
Blik vooruit richten.
Door deze drie benaderingen te combineren, kan inkoop effectiever bijdragen aan
organisatiedoelstellingen, zelfs als deze aanvankelijk vaag of abstract lijken. Het gaat erom de
