BB Samenvatting (Mees Louwen)
Hoorcolleges
HC1: Inleiding bloed en bloedvormende organen
De 4 thema’s die behandeld worden tijdens het vak:
1. Erythrocyten afwijkingen
Anemie = klinisch syndroom waarbij er onvoldoende zuurstoftransportcapaciteit is als
gevolg van tekort erytrocyten.
- Symptomen zijn: bleke slijmvliezen, snel vermoed, snelle ademhaling, snelle
steile pols (lage viscositeit), CRT<1 = verschijnselen die worden veroorzaakt door
zuurstofgebrek
- Verdenking op anemie wordt bevestigd door bepalen hematocriet = percentage
rode bloedcellen.
- Oorzaken: onvoldoende aanmaak erytrocyten, verlies van erytrocyten of afbraak
van erytrocyten (hemolyse).
- Eventueel aanvullend onderzoek kan vaststellen welke ziekte zorgt voor de
anemie, bijv. een tumor in beenmerg of bloedverlies ergens.
2. Hemorragische diathese
Hemorragische diathese = verhoogde bloedingsneiging waarin gering trauma leidt tot
overmatig bloedverlies.
- Symptomen zijn: blauwe plek alleen tussen de voorbenen, puntbloedingen,
ecchymosen (verkleuring huid door gescheurd bloedvat, ook blauwe plekken),
hematoom (inwendige bloeding)
- Verschijnselen worden veroorzaakt door ziektes die een afwijking in de primaire
of secundaire of beide homeostases veroorzaken.
o Primair (Fase I): afwijkingen vaatwand, trombocyten (aantal of functie
verstoord), von Willebrand factor verstoord
o Secundair (Fase II): afwijkingen in de stollingsfactoren (aantal of functie).
- Bij aanvullend onderzoek kan naar fase I en II gekeken worden en hun factoren en
stoffen. Bij genoeg werkzame stoffen in beide fases zou het bijv. een tumor van de
vaatwand (hemangiosarcoom) kunnen zijn.
3. Leukocyten afwijkingen
Leukocyten afwijkingen = afwijkingen van de witte bloedcellen.
Voorbeeld kat:
- Symptomen: sloom, verminderde eetlust, dikte op de wang (die warm en pijnlijk
is), koorts
, - Bij aanvullend onderzoek wordt er bloedonderzoek gedaan en cytologisch
onderzoek. Er wordt een leukocytose (verhoogde hoeveelheid) met
linksverschuiving (verhoogde aanmaak) aangetroffen.
- De verhoogde hoeveelheid wordt veroorzaakt door een spetische purulente
ontsteking
Voorbeeld veulen:
- Symptomen: sloom, koorts, slecht gedronken na geboorte
- Bij aanvullend onderzoek blijkt dat de gehaltes immunoglobines sterk verlaagd
zijn
- Niet genoeg antilichamen van het veulen (failure passive transfer), dit leidt tot
secundaire immuundeficiëntie (oorzaak ligt buiten het immuunsysteem)
4. Lymfadenopathie
Lymfadenopathie of opgezette lymfeklieren is een aandoening van de lymfeklieren. Bij
lymfadenopathie zijn de lymfeklieren voelbaar in de hals, oksels en/of liezen.
Voorbeeld paard:
- Symptomen: koorts, anorexie, purulente neusuitvloeiing. Keellymfeknopen zijn
vergroot en geabcedeerd
- Diagnose: droes = septische lymfadenitis veroorzaakt door Strreptococcus Equi
Voorbeeld kalf:
- Symptomen: verdikkingen op verschillende plekken (ogenschijnlijk
lymfeknopen), allemaal zijn vergroot, niet pijnlijk, stevig maar verplaatsbaar. Het
kalf is benauwd en heeft een verhoogde, abdominale ademhaling.
- Bij het aanvullend onderzoek is er een aspiratiebiopt van de verschillende
lymfeknopen genomen
- Uit dit onderzoek bleek dat er voornamelijk lymfoblasten in de lymfeknopen
zaten, geen reactiviteit.
- Dit is passend bij een maligne lymfoom (kwaadaardige kanker uitgaan van de
lymfocyten) of bij bovine leucose (virusziekte veroorzaakt door bovine leukose
virus (BLV))
Weg naar de diagnose:
- Signalement
- Anamnese
- Algemene indruk
- Algemeen onderzoek
- Probleemlijst
- Probleemdefinitie
- Differentiële diagnose (DDx)
- Klinisch onderzoek orgaansysteem
- Waarschijnlijkheidsdiagnose
- Aanvullend onderzoek
- Definitieve diagnose
- Behandeling
,HC2: Anemie, diagnostisch pad
Wat is anemie?
Onvoldoende erytrocyten om adequate oxygenatie van de weefsels te verzorgen.
Verschijnselen van erytrocytgebrek zijn: snel ‘buiten adem’ of verminderd
uithoudingsvermogen, vermoeidheid, compensatoir verhoogde adem- en hartfrequentie
en bleke slijmvliezen, en een normale of steile pols en normale CRT met warme
extremiteiten (zoals normaal). Bij shock zou je een zwakke pols hebben, koude
extremiteiten en een verlengde CRT.
Anemie is geen ziekte maar een symptoom. De oorzaak is bloedverlies, afbraak van
erytrocyten, een verstoorde aanmaak van erytrocyten of combinaties hiervan.
Bleke slijmvliezen staan niet garant voor anemie, de circulatie kan ook verminderd zijn of
er kan shock zijn. Verminderde circulatie heeft ook een zwakke, slecht gevulde pols met
koude extremiteiten en een verlengde CRT met matige turgor.
Bij anemie is er een sterke goed gevulde pols met warme extremiteiten, en een normale
turgor en CRT.
Het diagnostische pad
Waarneming:
- Anemie
Interpretatie van de anemie:
- Onvoldoende aanmaak
- Te veel bloedverlies
- Te veel bloedafbraak
Plan:
- Anamnese
- Lichamelijk onderzoek
- Aanvullend onderzoek -> bloedonderzoek
Anemie door onvoldoende aanmaak
Erythropoiesis (= aanmaak van erytrocyten) vindt continu plaats in het beenmerg, maar
onvoldoende erytropoëse leidt tot een chronische, niet-regeneratieve anemie.
Anemie als gevolg van bloedverlies
Anamnese: bloeding zichtbaar, huid of slijmvliezen, melena (zwarte, teer-achtige
ontlasting) of hematochezia (aanwezigheid vers bloed in ontlasting) of hematurie
(bloed in urine).
Lichamelijk onderzoek: shock door bloedverlies, bloed aan thermometer, bloeden huid
en slijmvliezen, hemoabdomen (ophoping bloed in buikholte), hemothorax (ophoping
van bloed in de borstholte).
, Anemie als gevolg van bloedafbraak (hemolyse)
Door hemolyse (afbraak rode bloedcellen) ontstaat anemie en
hemoglobinemia (een overmaat Hb in het bloedplasma).
Klinische verschijnselen die te zijn zijn: slap en futloos, bleke
slijmvliezen, tachycardie, icterus (geelzucht door verhoging
bilirubine), gele faeces, hemoglobinuria (Hb in urine), etc.
Laboratoriumonderzoek
De bevestiging en ernst van anemie kan worden aangetoond
door de hoeveelheid eytrocyten te bepalen in een bloedmonster. Dit kan door
erytrocyten te tellen (n x 1012/L) of indirect door de hoeveelheid hemoglobine te bepalen
(mml/L), of indirect door het hematocriet, het volume percentage erytrocyten, te meten.
Andere veel gebruikte testen zijn de bepaling van
osmotische fragiliteit van ery’s, het aantonen van
sferocyten of de Coombstest.
Hematocriet is het volume van het bloed dat door de
ery’s wordt ingenomen, weergegeven als een fractie van
het totale bloedvolume. De hematocriet wordt bepaald
door een buisje bloed te centrifugeren, onderin
verzamelen dan de rode bloedcellen, daarboven de witte
bloedcellen en bovenin het plasma.
Hiernaast is de invloed van bepaalde situaties weergegeven.
Erythropoiesis/erytropoëse
Dit is de aanmaak van nieuwe rode bloedcellen.
Het verloopt als volgt:
Erytroblast wordt een basofiele erytroblast. Deze wordt een polychromatofiele
erytroblast, die verandert in een ortochromatische normoblast.
De ortochromatische normoblast wordt een polychromasie die dan een erytrocyt
wordt.
Hoorcolleges
HC1: Inleiding bloed en bloedvormende organen
De 4 thema’s die behandeld worden tijdens het vak:
1. Erythrocyten afwijkingen
Anemie = klinisch syndroom waarbij er onvoldoende zuurstoftransportcapaciteit is als
gevolg van tekort erytrocyten.
- Symptomen zijn: bleke slijmvliezen, snel vermoed, snelle ademhaling, snelle
steile pols (lage viscositeit), CRT<1 = verschijnselen die worden veroorzaakt door
zuurstofgebrek
- Verdenking op anemie wordt bevestigd door bepalen hematocriet = percentage
rode bloedcellen.
- Oorzaken: onvoldoende aanmaak erytrocyten, verlies van erytrocyten of afbraak
van erytrocyten (hemolyse).
- Eventueel aanvullend onderzoek kan vaststellen welke ziekte zorgt voor de
anemie, bijv. een tumor in beenmerg of bloedverlies ergens.
2. Hemorragische diathese
Hemorragische diathese = verhoogde bloedingsneiging waarin gering trauma leidt tot
overmatig bloedverlies.
- Symptomen zijn: blauwe plek alleen tussen de voorbenen, puntbloedingen,
ecchymosen (verkleuring huid door gescheurd bloedvat, ook blauwe plekken),
hematoom (inwendige bloeding)
- Verschijnselen worden veroorzaakt door ziektes die een afwijking in de primaire
of secundaire of beide homeostases veroorzaken.
o Primair (Fase I): afwijkingen vaatwand, trombocyten (aantal of functie
verstoord), von Willebrand factor verstoord
o Secundair (Fase II): afwijkingen in de stollingsfactoren (aantal of functie).
- Bij aanvullend onderzoek kan naar fase I en II gekeken worden en hun factoren en
stoffen. Bij genoeg werkzame stoffen in beide fases zou het bijv. een tumor van de
vaatwand (hemangiosarcoom) kunnen zijn.
3. Leukocyten afwijkingen
Leukocyten afwijkingen = afwijkingen van de witte bloedcellen.
Voorbeeld kat:
- Symptomen: sloom, verminderde eetlust, dikte op de wang (die warm en pijnlijk
is), koorts
, - Bij aanvullend onderzoek wordt er bloedonderzoek gedaan en cytologisch
onderzoek. Er wordt een leukocytose (verhoogde hoeveelheid) met
linksverschuiving (verhoogde aanmaak) aangetroffen.
- De verhoogde hoeveelheid wordt veroorzaakt door een spetische purulente
ontsteking
Voorbeeld veulen:
- Symptomen: sloom, koorts, slecht gedronken na geboorte
- Bij aanvullend onderzoek blijkt dat de gehaltes immunoglobines sterk verlaagd
zijn
- Niet genoeg antilichamen van het veulen (failure passive transfer), dit leidt tot
secundaire immuundeficiëntie (oorzaak ligt buiten het immuunsysteem)
4. Lymfadenopathie
Lymfadenopathie of opgezette lymfeklieren is een aandoening van de lymfeklieren. Bij
lymfadenopathie zijn de lymfeklieren voelbaar in de hals, oksels en/of liezen.
Voorbeeld paard:
- Symptomen: koorts, anorexie, purulente neusuitvloeiing. Keellymfeknopen zijn
vergroot en geabcedeerd
- Diagnose: droes = septische lymfadenitis veroorzaakt door Strreptococcus Equi
Voorbeeld kalf:
- Symptomen: verdikkingen op verschillende plekken (ogenschijnlijk
lymfeknopen), allemaal zijn vergroot, niet pijnlijk, stevig maar verplaatsbaar. Het
kalf is benauwd en heeft een verhoogde, abdominale ademhaling.
- Bij het aanvullend onderzoek is er een aspiratiebiopt van de verschillende
lymfeknopen genomen
- Uit dit onderzoek bleek dat er voornamelijk lymfoblasten in de lymfeknopen
zaten, geen reactiviteit.
- Dit is passend bij een maligne lymfoom (kwaadaardige kanker uitgaan van de
lymfocyten) of bij bovine leucose (virusziekte veroorzaakt door bovine leukose
virus (BLV))
Weg naar de diagnose:
- Signalement
- Anamnese
- Algemene indruk
- Algemeen onderzoek
- Probleemlijst
- Probleemdefinitie
- Differentiële diagnose (DDx)
- Klinisch onderzoek orgaansysteem
- Waarschijnlijkheidsdiagnose
- Aanvullend onderzoek
- Definitieve diagnose
- Behandeling
,HC2: Anemie, diagnostisch pad
Wat is anemie?
Onvoldoende erytrocyten om adequate oxygenatie van de weefsels te verzorgen.
Verschijnselen van erytrocytgebrek zijn: snel ‘buiten adem’ of verminderd
uithoudingsvermogen, vermoeidheid, compensatoir verhoogde adem- en hartfrequentie
en bleke slijmvliezen, en een normale of steile pols en normale CRT met warme
extremiteiten (zoals normaal). Bij shock zou je een zwakke pols hebben, koude
extremiteiten en een verlengde CRT.
Anemie is geen ziekte maar een symptoom. De oorzaak is bloedverlies, afbraak van
erytrocyten, een verstoorde aanmaak van erytrocyten of combinaties hiervan.
Bleke slijmvliezen staan niet garant voor anemie, de circulatie kan ook verminderd zijn of
er kan shock zijn. Verminderde circulatie heeft ook een zwakke, slecht gevulde pols met
koude extremiteiten en een verlengde CRT met matige turgor.
Bij anemie is er een sterke goed gevulde pols met warme extremiteiten, en een normale
turgor en CRT.
Het diagnostische pad
Waarneming:
- Anemie
Interpretatie van de anemie:
- Onvoldoende aanmaak
- Te veel bloedverlies
- Te veel bloedafbraak
Plan:
- Anamnese
- Lichamelijk onderzoek
- Aanvullend onderzoek -> bloedonderzoek
Anemie door onvoldoende aanmaak
Erythropoiesis (= aanmaak van erytrocyten) vindt continu plaats in het beenmerg, maar
onvoldoende erytropoëse leidt tot een chronische, niet-regeneratieve anemie.
Anemie als gevolg van bloedverlies
Anamnese: bloeding zichtbaar, huid of slijmvliezen, melena (zwarte, teer-achtige
ontlasting) of hematochezia (aanwezigheid vers bloed in ontlasting) of hematurie
(bloed in urine).
Lichamelijk onderzoek: shock door bloedverlies, bloed aan thermometer, bloeden huid
en slijmvliezen, hemoabdomen (ophoping bloed in buikholte), hemothorax (ophoping
van bloed in de borstholte).
, Anemie als gevolg van bloedafbraak (hemolyse)
Door hemolyse (afbraak rode bloedcellen) ontstaat anemie en
hemoglobinemia (een overmaat Hb in het bloedplasma).
Klinische verschijnselen die te zijn zijn: slap en futloos, bleke
slijmvliezen, tachycardie, icterus (geelzucht door verhoging
bilirubine), gele faeces, hemoglobinuria (Hb in urine), etc.
Laboratoriumonderzoek
De bevestiging en ernst van anemie kan worden aangetoond
door de hoeveelheid eytrocyten te bepalen in een bloedmonster. Dit kan door
erytrocyten te tellen (n x 1012/L) of indirect door de hoeveelheid hemoglobine te bepalen
(mml/L), of indirect door het hematocriet, het volume percentage erytrocyten, te meten.
Andere veel gebruikte testen zijn de bepaling van
osmotische fragiliteit van ery’s, het aantonen van
sferocyten of de Coombstest.
Hematocriet is het volume van het bloed dat door de
ery’s wordt ingenomen, weergegeven als een fractie van
het totale bloedvolume. De hematocriet wordt bepaald
door een buisje bloed te centrifugeren, onderin
verzamelen dan de rode bloedcellen, daarboven de witte
bloedcellen en bovenin het plasma.
Hiernaast is de invloed van bepaalde situaties weergegeven.
Erythropoiesis/erytropoëse
Dit is de aanmaak van nieuwe rode bloedcellen.
Het verloopt als volgt:
Erytroblast wordt een basofiele erytroblast. Deze wordt een polychromatofiele
erytroblast, die verandert in een ortochromatische normoblast.
De ortochromatische normoblast wordt een polychromasie die dan een erytrocyt
wordt.
