Bestuursrecht Hoorcollege 1
● Docent: mr. dr. A.M.L. (Sander) Jansen
Programma hoorcolleges Bestuursrecht 2025
12-11-'25: Karakteristieken bestuursrecht, Awb, legaliteit, bevoegdheden, bestuursorgaan,
belanghebbende
19-11-'25: Besluitbegrip, beslissingsruimte, specialiteitsbeginsel, evenredigheidsbeginsel,
abbb (Algemene beginselen van behoorlijk bestuur)
26-11-'25: Handhaving, rechtsbescherming
Programma 12-11-’25
● I. Introductie
● II. Bestuursrecht (besturen)
● III. Algemene wet bestuursrecht (Awb)
● IV. Bestuursbevoegdheden
● V. Bestuursorganen
● VI. Belanghebbende
II. Bestuursrecht (besturen)
Bestuursrecht
Definitie besturen?
● 'Negatieve', zeer ruime omschrijving:
○ Alle overheidshandelingen, behalve:
■ Wetgeving in formele zin
■ Rechtspraak
III. Algemene wet bestuursrecht (Awb)
Awb (Algemene wet bestuursrecht)
Uitgangspunt:
● De Awb bevat algemene, uniforme regels, geldend voor het gehele
bestuursrecht
● (maar ...)
● Bestaat sinds 1994, idee is
Structuur Awb en verhouding tot overige regelgeving
● Gelaagde structuur Awb, hfdst. 6, 7 en 8
● 4 soorten bepalingen:
, ○ 'dwingend'
○ Regelend; hoofdregel staat in awb, maar tegelijkertijd zegt de awb ook dat het
anders geregeld kan worden.
→ voorbeeld is art. 4:1 Awb
○ Aanvullend; vangnetbepalingen, lijkt op regelend recht maar uitgangspunt is
anders. Hierbij wordt aangegeven dit wordt bepaald bij wettelijk voorschrift,
als deze niks zegt dan krijg je de aanvullende bepalingen.
→ voorbeeld is art. 4:13 Awb
○ Facultatief; bestuursorgaan mag bepalen het te regelen aan de hand van het
artikel uit de Awb maar is hier niet verplicht toe.
→ voorbeeld is art. 3:10 Awb, ze kunnen hierop dus vrijwillig beslissen.
Structuur Awb
Aanbouwwetgeving, 'tranches'
● Gelaagde structuur:
○ Eerst: definities en reikwijdte
○ Van algemeen naar bijzonder
○ → Relatie hfdst. 3 en 4
○ → Relatie hfdst. 6, 7 en 8
Vb. gelaagde structuur Awb (van bijzonder naar algemeen)
● Titel 4.2 (subsidies)
● Titel 4.1 (beschikkingen)
● Hfdst. 3 (alg. bepalingen over besluiten)
● Hfdst. 2 (verkeer burger-b.o.)
Subsidiebeschikking is het laagste van deze tabel, over deze beschikking worden er in titel
4.1 al meer verteld. Dus op jouw subsidiebeschikking gelden ook dezelfde regels als die
geldig zijn voor normale beschikkingen. Een beschikking is tevens een soort besluit,
hierdoor is alles wat in H3 staat ook in beginsel van toepassing op de subsidiebeschikking.
De bepalingen van hoofdstuk 2 zijn tevens van toepassing als je een subsidiebeschikking
aanvraagt en dus mogelijk toegewezen krijgt.
→ Het gaat hierbij dus van lager naar hoger maar het is echter wel allemaal van toepassing.
Dit moet je beheersen!
De gelaagde structuur zit in 1 wet!
,Vb. gelede normstelling NIET HETZELFDE ALS GELAAGDE STRUCTUUR
- Deze staan niet binnen 1 wet, het gaat hierbij echter om de hiërarchische
normstelling.
Voorbeeld → Vreemdeling die aanvraag doet voor verblijfsvergunning
Pas na al deze stapjes, weet je of er een kans op verblijfsvergunning bestaat of niet.
Algemeen: Concreet voorbeeld:
Wet in formele zin → Vreemd.wet 2000
AMvB → Vreemd.besluit
Ministeriële regeling → Voorschrift Vreemd.
Beleidsregel → Vreemd.circulaire
Beschikking → Verblijfsvergunning (bijv.)
● Uniform bestuursprocesrecht:
○ Hoofdstuk 6, 7 en 8 Awb
○ Veelal 'dwingend' recht
● Afwijkingen?
○ Voorwaarden:
a) Bij wet in formele zin
b) Uitdrukkelijk aangegeven (dwingend recht).
→ Moet in die andere wet in formele zin uitdrukkelijk aangegeven zijn dat het dan anders
geregeld moet zijn.
Een voorbeeld:
● Art. 69, lid 3, Vreemdelingenwet 2000:
, ○ "In afwijking van artikel 6:7 van de Algemene wet bestuursrecht is het
instellen van beroep (...) niet aan enige termijn gebonden (...)."
○ "De termijn voor (...) hoger beroep (...) bedraagt één week."
IV. Bestuursbevoegdheden
Bestuursbevoegdheden: wetmatigheid van bestuur
Het belang van het legaliteitsbeginsel (of: de functies van de wet)
1. Legitimering
2. Bescherming
3. Rechtszekerheid en gelijkheid
Ad 1) legitimering
● Waar halen bestuursorganen het recht vandaan de burger te vertellen wat hij (niet)
mag en moet?
○ Primair uit de wet
○ "no taxation without representation!"
→ 1773 Amerikanen (nog kolonie van Engeland), wordt beslist dat de
Engelsen geen belasting op thee moeten betalen en de Amerikanen die hier
wonen wel (Boston tea party). De Britse wetgeving had hierbij bepaald dat de
Amerikanen belasting moesten betalen, echter zaten de Amerikanen niet in
het Britse parlement.
→ Kan als aanknopingspunt van het legaliteitsbeginsel gezien worden.
● Waarom mag het bestuursorgaan bepalen wat we wel of niet mogen doen, de
overheid is hier altijd bij betrokken. Uitgangspunt hierbij is dat de overheid altijd het
algemene belang dient. Het bestuur kan hierbij met 1 besluit bepalen wat je wel of
niet mag en moet.
→ denk hierbij aan het betalen van belasting ect.
Publiekrechtelijke bevoegdheden
● De hoofdregel: wettelijke grondslag
○ → Een publiekrechtelijke, geschreven grondslag
Bestuursbevoegdheden: Hoe te verkrijgen?
● Attributie: wet kent de bevoegdheid rechtstreeks toe
○ (wet → b.o.)
● Delegatie: overdracht bestaande bevoegdheid
● Docent: mr. dr. A.M.L. (Sander) Jansen
Programma hoorcolleges Bestuursrecht 2025
12-11-'25: Karakteristieken bestuursrecht, Awb, legaliteit, bevoegdheden, bestuursorgaan,
belanghebbende
19-11-'25: Besluitbegrip, beslissingsruimte, specialiteitsbeginsel, evenredigheidsbeginsel,
abbb (Algemene beginselen van behoorlijk bestuur)
26-11-'25: Handhaving, rechtsbescherming
Programma 12-11-’25
● I. Introductie
● II. Bestuursrecht (besturen)
● III. Algemene wet bestuursrecht (Awb)
● IV. Bestuursbevoegdheden
● V. Bestuursorganen
● VI. Belanghebbende
II. Bestuursrecht (besturen)
Bestuursrecht
Definitie besturen?
● 'Negatieve', zeer ruime omschrijving:
○ Alle overheidshandelingen, behalve:
■ Wetgeving in formele zin
■ Rechtspraak
III. Algemene wet bestuursrecht (Awb)
Awb (Algemene wet bestuursrecht)
Uitgangspunt:
● De Awb bevat algemene, uniforme regels, geldend voor het gehele
bestuursrecht
● (maar ...)
● Bestaat sinds 1994, idee is
Structuur Awb en verhouding tot overige regelgeving
● Gelaagde structuur Awb, hfdst. 6, 7 en 8
● 4 soorten bepalingen:
, ○ 'dwingend'
○ Regelend; hoofdregel staat in awb, maar tegelijkertijd zegt de awb ook dat het
anders geregeld kan worden.
→ voorbeeld is art. 4:1 Awb
○ Aanvullend; vangnetbepalingen, lijkt op regelend recht maar uitgangspunt is
anders. Hierbij wordt aangegeven dit wordt bepaald bij wettelijk voorschrift,
als deze niks zegt dan krijg je de aanvullende bepalingen.
→ voorbeeld is art. 4:13 Awb
○ Facultatief; bestuursorgaan mag bepalen het te regelen aan de hand van het
artikel uit de Awb maar is hier niet verplicht toe.
→ voorbeeld is art. 3:10 Awb, ze kunnen hierop dus vrijwillig beslissen.
Structuur Awb
Aanbouwwetgeving, 'tranches'
● Gelaagde structuur:
○ Eerst: definities en reikwijdte
○ Van algemeen naar bijzonder
○ → Relatie hfdst. 3 en 4
○ → Relatie hfdst. 6, 7 en 8
Vb. gelaagde structuur Awb (van bijzonder naar algemeen)
● Titel 4.2 (subsidies)
● Titel 4.1 (beschikkingen)
● Hfdst. 3 (alg. bepalingen over besluiten)
● Hfdst. 2 (verkeer burger-b.o.)
Subsidiebeschikking is het laagste van deze tabel, over deze beschikking worden er in titel
4.1 al meer verteld. Dus op jouw subsidiebeschikking gelden ook dezelfde regels als die
geldig zijn voor normale beschikkingen. Een beschikking is tevens een soort besluit,
hierdoor is alles wat in H3 staat ook in beginsel van toepassing op de subsidiebeschikking.
De bepalingen van hoofdstuk 2 zijn tevens van toepassing als je een subsidiebeschikking
aanvraagt en dus mogelijk toegewezen krijgt.
→ Het gaat hierbij dus van lager naar hoger maar het is echter wel allemaal van toepassing.
Dit moet je beheersen!
De gelaagde structuur zit in 1 wet!
,Vb. gelede normstelling NIET HETZELFDE ALS GELAAGDE STRUCTUUR
- Deze staan niet binnen 1 wet, het gaat hierbij echter om de hiërarchische
normstelling.
Voorbeeld → Vreemdeling die aanvraag doet voor verblijfsvergunning
Pas na al deze stapjes, weet je of er een kans op verblijfsvergunning bestaat of niet.
Algemeen: Concreet voorbeeld:
Wet in formele zin → Vreemd.wet 2000
AMvB → Vreemd.besluit
Ministeriële regeling → Voorschrift Vreemd.
Beleidsregel → Vreemd.circulaire
Beschikking → Verblijfsvergunning (bijv.)
● Uniform bestuursprocesrecht:
○ Hoofdstuk 6, 7 en 8 Awb
○ Veelal 'dwingend' recht
● Afwijkingen?
○ Voorwaarden:
a) Bij wet in formele zin
b) Uitdrukkelijk aangegeven (dwingend recht).
→ Moet in die andere wet in formele zin uitdrukkelijk aangegeven zijn dat het dan anders
geregeld moet zijn.
Een voorbeeld:
● Art. 69, lid 3, Vreemdelingenwet 2000:
, ○ "In afwijking van artikel 6:7 van de Algemene wet bestuursrecht is het
instellen van beroep (...) niet aan enige termijn gebonden (...)."
○ "De termijn voor (...) hoger beroep (...) bedraagt één week."
IV. Bestuursbevoegdheden
Bestuursbevoegdheden: wetmatigheid van bestuur
Het belang van het legaliteitsbeginsel (of: de functies van de wet)
1. Legitimering
2. Bescherming
3. Rechtszekerheid en gelijkheid
Ad 1) legitimering
● Waar halen bestuursorganen het recht vandaan de burger te vertellen wat hij (niet)
mag en moet?
○ Primair uit de wet
○ "no taxation without representation!"
→ 1773 Amerikanen (nog kolonie van Engeland), wordt beslist dat de
Engelsen geen belasting op thee moeten betalen en de Amerikanen die hier
wonen wel (Boston tea party). De Britse wetgeving had hierbij bepaald dat de
Amerikanen belasting moesten betalen, echter zaten de Amerikanen niet in
het Britse parlement.
→ Kan als aanknopingspunt van het legaliteitsbeginsel gezien worden.
● Waarom mag het bestuursorgaan bepalen wat we wel of niet mogen doen, de
overheid is hier altijd bij betrokken. Uitgangspunt hierbij is dat de overheid altijd het
algemene belang dient. Het bestuur kan hierbij met 1 besluit bepalen wat je wel of
niet mag en moet.
→ denk hierbij aan het betalen van belasting ect.
Publiekrechtelijke bevoegdheden
● De hoofdregel: wettelijke grondslag
○ → Een publiekrechtelijke, geschreven grondslag
Bestuursbevoegdheden: Hoe te verkrijgen?
● Attributie: wet kent de bevoegdheid rechtstreeks toe
○ (wet → b.o.)
● Delegatie: overdracht bestaande bevoegdheid
