Maatschappijleer H1
1.1 Maatschappelijke vraagstukken
Samenleven en afspraken maken
Botsingen tussen mensen ontstaan door verschillen in waarden.
Waarden: Uitgangspunten of principes die mensen belangrijk vinden in hun leven en
die daarom willen nastreven. (Meestal één woord)
De waarden die jij belangrijk vindt, heeft te maken met: opvoeding, omgeving,
karakter en levenservaring.
Voorbeeld:
Vanuit de waarde:
- Vrijheid: De alcoholgrens moet verlaagd worden zodat jongeren zelf kunnen
bepalen wanneer ze alcohol willen drinken.
- Gezondheid: Jongeren juist beschermen tegen de schadelijke effecten.
Waarden leiden bijna altijd tot gedragsregels. Deze regels noem je normen
Normen: Regels over hoe je je op grond van een bepaalde waarde hoort te
gedragen.
De regering regelt veel zaken in de samenleving via wetgeving.
Omdat wij in een democratie leven, hebben wij invloed op de formele, wettelijke
regels die gelden in de samenleving.
Voorbeeld:
Bij de waarde eerlijkheid
- Norm: Je mag niet liegen. Je verwacht dit dus ook van anderen.
Kenmerken maatschappelijk vraagstuk
Botsing waarden en normen van verschillende groepen in de samenleving → kans
op het ontstaan van een maatschappelijk vraagstuk. Dit gaat meestal over
milieuvervuiling, discriminatie, criminaliteit etc.
We spreken van een maatschappelijk vraagstuk wanneer:
1. Grote groepen in de samenleving de gevolgen ervan ondervinden;
2. Er is sprake van tegengestelde belangen en visies;
3. Er is een gemeenschappelijke aanpak nodig waarbij de overheid vaak een rol
heeft.
Gevolgen voor grote groepen mensen:
Maatschappelijke vraagstukken gaan over kwesties op macroniveau: het zijn
grootschalige vraagstukken. De gevolgen zijn echter op microniveau, ofwel
individueel niveau, merkbaar.
, Belangstellingen:
Een belang is het voordeel dat iemand ergens bij heeft. Belangentegenstellingen
kunnen ontstaan uit verschillen in levensovertuiging, ideologie en maatschappelijke
positie. Een belang kan een materieel of immaterieel voordeel zijn.
Dilemma: een lastige keuze uit twee of meer alternatieven die allemaal duidelijke
nadelen (of juist voordelen) hebben.
Vaak zie je een dilemma tussen individuele en collectieve belangen: kies je voor je
eigen persoonlijke belang of voor het belang van de groep of samenleving waartoe
je behoort.
Gemeenschappelijke aanpak:
Bij een maatschappelijk vraagstuk waar veel mensen nadelige gevolgen
ondervinden, vraagt de samenleving meestal om een aanpak daarvan. Die is
gemeenschappelijk, omdat het gaat om maatregelen voor een hele regio of het hele
land.
Bij de keuze van de gemeenschappelijke aanpak moeten de verschillende belangen
worden afgewogen. Deze keuzes komen vaak bij de politici en overheid. Die komen
dan vaak met een compromis, een overeenkomst die voor alle partijen
aanvaardbaar is.
Voorbeeld:
Het Coronavirus had gevolgen voor grote groepen mensen. Er waren veel
tegengestelde visies op de oplossingen, zoals de avondklok en lockdown. Er was
een gemeenschappelijke aanpak nodig, zoals vaccinaties, mondkapjes etc.
Dynamische samenleving
De manier waarop we omgaan met maatschappelijke vraagstukken verschilt per:
- Plaats: In sommige landen ervaren mensen bepaalde ongelijkheid als
normaal terwijl dat hier compleet anders gezien wordt
- Tijd: Vroeger bestond er bijvoorbeeld de Wet van zondagsrust.
- Groep: Rechts-radicale jongeren zetten zich af tegen meerdere culturen,
terwijl internationaal georiënteerden meerdere culturen juist als iets goeds
zien in NL.
Dynamiek van de samenleving: Het constant veranderen van normen, waarden en
belangen in een maatschappij
De kernbegrippen
- waarden en normen
- belangen
Daarnaast ook nog
- macht
- sociale ongelijkheid
- sociale cohesie
1.1 Maatschappelijke vraagstukken
Samenleven en afspraken maken
Botsingen tussen mensen ontstaan door verschillen in waarden.
Waarden: Uitgangspunten of principes die mensen belangrijk vinden in hun leven en
die daarom willen nastreven. (Meestal één woord)
De waarden die jij belangrijk vindt, heeft te maken met: opvoeding, omgeving,
karakter en levenservaring.
Voorbeeld:
Vanuit de waarde:
- Vrijheid: De alcoholgrens moet verlaagd worden zodat jongeren zelf kunnen
bepalen wanneer ze alcohol willen drinken.
- Gezondheid: Jongeren juist beschermen tegen de schadelijke effecten.
Waarden leiden bijna altijd tot gedragsregels. Deze regels noem je normen
Normen: Regels over hoe je je op grond van een bepaalde waarde hoort te
gedragen.
De regering regelt veel zaken in de samenleving via wetgeving.
Omdat wij in een democratie leven, hebben wij invloed op de formele, wettelijke
regels die gelden in de samenleving.
Voorbeeld:
Bij de waarde eerlijkheid
- Norm: Je mag niet liegen. Je verwacht dit dus ook van anderen.
Kenmerken maatschappelijk vraagstuk
Botsing waarden en normen van verschillende groepen in de samenleving → kans
op het ontstaan van een maatschappelijk vraagstuk. Dit gaat meestal over
milieuvervuiling, discriminatie, criminaliteit etc.
We spreken van een maatschappelijk vraagstuk wanneer:
1. Grote groepen in de samenleving de gevolgen ervan ondervinden;
2. Er is sprake van tegengestelde belangen en visies;
3. Er is een gemeenschappelijke aanpak nodig waarbij de overheid vaak een rol
heeft.
Gevolgen voor grote groepen mensen:
Maatschappelijke vraagstukken gaan over kwesties op macroniveau: het zijn
grootschalige vraagstukken. De gevolgen zijn echter op microniveau, ofwel
individueel niveau, merkbaar.
, Belangstellingen:
Een belang is het voordeel dat iemand ergens bij heeft. Belangentegenstellingen
kunnen ontstaan uit verschillen in levensovertuiging, ideologie en maatschappelijke
positie. Een belang kan een materieel of immaterieel voordeel zijn.
Dilemma: een lastige keuze uit twee of meer alternatieven die allemaal duidelijke
nadelen (of juist voordelen) hebben.
Vaak zie je een dilemma tussen individuele en collectieve belangen: kies je voor je
eigen persoonlijke belang of voor het belang van de groep of samenleving waartoe
je behoort.
Gemeenschappelijke aanpak:
Bij een maatschappelijk vraagstuk waar veel mensen nadelige gevolgen
ondervinden, vraagt de samenleving meestal om een aanpak daarvan. Die is
gemeenschappelijk, omdat het gaat om maatregelen voor een hele regio of het hele
land.
Bij de keuze van de gemeenschappelijke aanpak moeten de verschillende belangen
worden afgewogen. Deze keuzes komen vaak bij de politici en overheid. Die komen
dan vaak met een compromis, een overeenkomst die voor alle partijen
aanvaardbaar is.
Voorbeeld:
Het Coronavirus had gevolgen voor grote groepen mensen. Er waren veel
tegengestelde visies op de oplossingen, zoals de avondklok en lockdown. Er was
een gemeenschappelijke aanpak nodig, zoals vaccinaties, mondkapjes etc.
Dynamische samenleving
De manier waarop we omgaan met maatschappelijke vraagstukken verschilt per:
- Plaats: In sommige landen ervaren mensen bepaalde ongelijkheid als
normaal terwijl dat hier compleet anders gezien wordt
- Tijd: Vroeger bestond er bijvoorbeeld de Wet van zondagsrust.
- Groep: Rechts-radicale jongeren zetten zich af tegen meerdere culturen,
terwijl internationaal georiënteerden meerdere culturen juist als iets goeds
zien in NL.
Dynamiek van de samenleving: Het constant veranderen van normen, waarden en
belangen in een maatschappij
De kernbegrippen
- waarden en normen
- belangen
Daarnaast ook nog
- macht
- sociale ongelijkheid
- sociale cohesie
