Hoofdstuk 2 Ethiek
§2.1 Wat is ethiek?
Gewone vragen: deze vragen gaan over feiten. Er is een concreet antwoord mogelijk.
Filosofische vragen: geen antwoord te vinden door te kijken, tellen of meten. Over deze vragen moet je
reflecteren.
Socrates leefde ongeveer 400 v. Chr. in Athene. Bijnaam: de horzel, vanwege de manier
waarop hij steeds vragen bleef stellen. Hij schreef de Ethica Nicomachea. Geluk betekent
ook wel eudaimonia.
Ethiek
Ethiek is het systematisch nadenken over het handelen van de mens met betrekking tot
goed en kwaad. Ethiek probeert te achterhalen wat goed is, wat we moreel gezien zouden
moeten doen.
● Wat is juist?
● Wat is het goede?
● Wat moet ik doen?
● Wat is het goede leven?
Twee vormen:
= descriptief: beschrijvend bijv. je beschrijft hoe in een bepaalde cultuur nagedacht wordt over goed en kwaad.
= prescriptief/normatief: voorschrijvend bijv. een wetboek schrijft voor wat je wel en niet moet doen.
Een moreel dilemma is een vraag die erover gaat wat het juiste is om te doen. Je moet kiezen tussen twee
dingen. De ene handeling is op het eerste gezicht niet beter dan de andere. Daarom staat er altijd iets op het
spel.
Moraal is het geheel van normen en waarden dat ons handelen richting geeft.
Iedere groep of cultuur heeft een moraal.
● Immoreel: handelen tegen de moraal in, wat niet hoort. We keuren het af.
Bijv. Een conducteur slaan.
● Amoreel: handeling die buiten de moraal staat. Het is wel een handeling, maar heeft niks te maken met
normen en waarden.
Bijv. Lopen op straat.
Autonomie: de mens stelt zichzelf een wet op. Vermogen om zelf beslissingen te nemen.
Heteronomie = je in het handelen laten door iets anders. Anderen bepalen voor jou.
Moreel relativisten: filosofen die verdedigen dat een morele uitspraak niet waar of onwaar is.
○ Moreel relativisten stellen dat de (on)waarheid van een morele uitspraak afhangt van de tijd of
plaats (cultuur) waar iemand leeft. Sommigen zeggen dat het zelfs afhankelijk (relatief) is van
de persoon.
Anti relativisten: filosofen die vinden dat een morele uitspraak wel gelijk voor iedereen moreel goed of
verkeerd is, wat de verschillende meningen ook zijn.
§2.2 Kant (plichtethiek)
Kant vind dat we puur alleen op basis van rede, oftewel ons denkvermogen, kunnen bepalen wat we moeten
doen. Als we ons verstand goed gebruiken, kunnen we achterhalen wat de juiste handeling is. Bij kant gaat het
niet om de wet, zoals die is vastgelegd in wetboeken, maar om de morele wet: de wet die ons vertelt wat het
juiste is om te doen. Het hangt niet af van de gevolgen.
1. Liegen mag volgens Kant nooit ongeacht de gevolgen.
§2.1 Wat is ethiek?
Gewone vragen: deze vragen gaan over feiten. Er is een concreet antwoord mogelijk.
Filosofische vragen: geen antwoord te vinden door te kijken, tellen of meten. Over deze vragen moet je
reflecteren.
Socrates leefde ongeveer 400 v. Chr. in Athene. Bijnaam: de horzel, vanwege de manier
waarop hij steeds vragen bleef stellen. Hij schreef de Ethica Nicomachea. Geluk betekent
ook wel eudaimonia.
Ethiek
Ethiek is het systematisch nadenken over het handelen van de mens met betrekking tot
goed en kwaad. Ethiek probeert te achterhalen wat goed is, wat we moreel gezien zouden
moeten doen.
● Wat is juist?
● Wat is het goede?
● Wat moet ik doen?
● Wat is het goede leven?
Twee vormen:
= descriptief: beschrijvend bijv. je beschrijft hoe in een bepaalde cultuur nagedacht wordt over goed en kwaad.
= prescriptief/normatief: voorschrijvend bijv. een wetboek schrijft voor wat je wel en niet moet doen.
Een moreel dilemma is een vraag die erover gaat wat het juiste is om te doen. Je moet kiezen tussen twee
dingen. De ene handeling is op het eerste gezicht niet beter dan de andere. Daarom staat er altijd iets op het
spel.
Moraal is het geheel van normen en waarden dat ons handelen richting geeft.
Iedere groep of cultuur heeft een moraal.
● Immoreel: handelen tegen de moraal in, wat niet hoort. We keuren het af.
Bijv. Een conducteur slaan.
● Amoreel: handeling die buiten de moraal staat. Het is wel een handeling, maar heeft niks te maken met
normen en waarden.
Bijv. Lopen op straat.
Autonomie: de mens stelt zichzelf een wet op. Vermogen om zelf beslissingen te nemen.
Heteronomie = je in het handelen laten door iets anders. Anderen bepalen voor jou.
Moreel relativisten: filosofen die verdedigen dat een morele uitspraak niet waar of onwaar is.
○ Moreel relativisten stellen dat de (on)waarheid van een morele uitspraak afhangt van de tijd of
plaats (cultuur) waar iemand leeft. Sommigen zeggen dat het zelfs afhankelijk (relatief) is van
de persoon.
Anti relativisten: filosofen die vinden dat een morele uitspraak wel gelijk voor iedereen moreel goed of
verkeerd is, wat de verschillende meningen ook zijn.
§2.2 Kant (plichtethiek)
Kant vind dat we puur alleen op basis van rede, oftewel ons denkvermogen, kunnen bepalen wat we moeten
doen. Als we ons verstand goed gebruiken, kunnen we achterhalen wat de juiste handeling is. Bij kant gaat het
niet om de wet, zoals die is vastgelegd in wetboeken, maar om de morele wet: de wet die ons vertelt wat het
juiste is om te doen. Het hangt niet af van de gevolgen.
1. Liegen mag volgens Kant nooit ongeacht de gevolgen.
