Alle hoofdstukken, behalve H.3 en de epiloog
Preface
Meta-science = richt zich op het wetenschappelijk onderzoek zelf.
● Oftewel: het kijkt niet naar de inhoud van het onderzoek, maar naar hoe wetenschap
wordt gedaan (wetenschap over wetenschap).
● Als wetenschap het proces is van het blootleggen en elimineren van fouten, dan
vertegenwoordigt metawetenschap dat naar binnen gerichte proces (soort
zelfreflectie).
Hoofdstuk 1: Hoe wetenschap werkt
Wetenschap is sociaal, omdat je ook andere wetenschappers moet overtuigen dat je echt
iets hebt ontdekt.
● Belangrijk dat wetenschappers hun collega-onderzoekers laten zien hoe ze tot hun
conclusies zijn gekomen.
○ Belangrijk zodat fouten en tekortkomingen gesignaleerd kunnen worden, en
zodat andere wetenschappers kunnen bepalen of de nieuwe bevinding
betrouwbaar, robuust en belangrijk is.
➔ Leidt tot objectiviteit -> hierdoor kan je iets ‘wetenschap’ noemen.
Desk rejection = wanneer artikelen teruggestuurd worden naar de auteurs door bijv. grote
journals (die maar 7% publiceren, zoals Nature).
Peer-reviews zijn meestal anoniem.
● Geeft de mogelijkheid om je mening te uiten zonder dat je je zorgen hoeft te maken
over de gevolgen van de wetenschappers wier werk ze bekritiseren.
➔ Zowel een voor- als nadeel.
Mertoniaanse normen:
1) Universalisme: wetenschappelijke kennis moet onafhankelijk van de bedenker
worden beoordeeld (je mag iemand wetenschappelijke kennis dus niet beoordelen
op basis van bijv. zijn/haar geslacht, leeftijd, of je diegene aardig vindt, etc.).
➔ Bijv. seksisme in de wetenschap: een vrouw minder serieus nemen, puur
omdat ze een vrouw is.
2) Belangeloosheid (disinterestedness): wetenschappers moeten werken vanuit een
niet-persoonlijk belang (zoals geld, verhogen reputatie, etc.), maar puur om het
begrip van het universum te vergroten door dingen te ontdekken en te maken
➔ Oftewel: persoonlijke of commerciële belangen mogen geen rol spelen bij
onderzoek.
3) Communisme (communality): wetenschappelijke kennis moet openlijk gedeeld
worden met anderen.
4) Georganiseerd scepticisme: een wetenschappelijke bewering niet zomaar voor
waar aannemen, maar eerst alle gegevens en methodologie grondig controleren.
, ➔ Bijv. peer-review.
Wetenschap is ook zelfcorrigerend: verouderde of onjuiste ideeën worden bijgesteld op
basis van nieuwe gegevens/data.
➔ Om ervoor te zorgen dat wij de nieuwe gegevens/data kunnen vertrouwen, moeten
ze reproduceerbaar zijn (om uit te sluiten dat het toeval was)’.
Hoofdstuk 2: De replicatiecrisis
Priming
● Door priming van bepaalde concepten, meestal onbewust, kan gedrag drastisch
veranderen:
○ ‘Macbeth effect’ impliceert dat de hersenen veel meer samenhangend
werken, waarbij sterke verbanden worden gelegd tussen concepten als
moraliteit en reinheid (schoon).
➔ Voorbeeld 1: participanten die gevraagd werden om een verhaal over
onethische daden op te schrijven, wilden achteraf graag zeep kopen.
➔ Voorbeeld 2: participanten die een gebeurtenis moesten herinneren
waarbij ze iets onethisch hadden gedaan, wilde bij het verlaten van
het lab een antiseptisch doekje gebruiken.
● Money priming (mensen aan geld laten denken) zorgt ervoor dat mensen zich
zelfstandig voelen of gedragen, en minder om anderen geven.
○ Voorkeur voor alleen spelen en werken, en creëren meer fysieke afstand
tussen zichzelf en nieuwe mensen (bijv. door ver van iemand af te zitten).
● Conclusie Kahneman: priming-onderzoeken bedreigen het zelfbeeld als bewuste en
autonome auteurs van onze oordelen en keuzes.
● De poging tot het repliceren van een priming-studie was de eerste aanzet tot de
‘replicatiecrisis’.
Onderzoekers voerden een grootschalige replicatie uit van meerdere studies om te kijken in
hoeverre resultaten te vertrouwen zijn.
● Uitkomst: ongeveer de helft van al het psychologisch onderzoek bleek niet te
vertrouwen te zijn.
● Conclusie: bijna alle replicaties, zelfs de succesvolle, lieten zien dat de
oorspronkelijke studies de omvang van hun effecten hadden overdreven.
○ Hoef niet per se slecht te zijn om 2 redenen:
1) Zelfs solide resultaten zijn soms niet te repliceren, puur door pech.
2) Sommige replicaties zijn mogelijk mislukt omdat ze zijn uitgevoerd met
kleine wijzigingen in de methodologie ten opzichte van het origineel.
➔ Echter als een resultaat zo kwetsbaar is dat het na een kleine
methodologische aanpassing verdwijnt, is de vraag hoe nuttig
of betekenisvol het resultaat werkelijk is.
Psychologie kent een replicatie percentage van iets meer dan 1%
Preface
Meta-science = richt zich op het wetenschappelijk onderzoek zelf.
● Oftewel: het kijkt niet naar de inhoud van het onderzoek, maar naar hoe wetenschap
wordt gedaan (wetenschap over wetenschap).
● Als wetenschap het proces is van het blootleggen en elimineren van fouten, dan
vertegenwoordigt metawetenschap dat naar binnen gerichte proces (soort
zelfreflectie).
Hoofdstuk 1: Hoe wetenschap werkt
Wetenschap is sociaal, omdat je ook andere wetenschappers moet overtuigen dat je echt
iets hebt ontdekt.
● Belangrijk dat wetenschappers hun collega-onderzoekers laten zien hoe ze tot hun
conclusies zijn gekomen.
○ Belangrijk zodat fouten en tekortkomingen gesignaleerd kunnen worden, en
zodat andere wetenschappers kunnen bepalen of de nieuwe bevinding
betrouwbaar, robuust en belangrijk is.
➔ Leidt tot objectiviteit -> hierdoor kan je iets ‘wetenschap’ noemen.
Desk rejection = wanneer artikelen teruggestuurd worden naar de auteurs door bijv. grote
journals (die maar 7% publiceren, zoals Nature).
Peer-reviews zijn meestal anoniem.
● Geeft de mogelijkheid om je mening te uiten zonder dat je je zorgen hoeft te maken
over de gevolgen van de wetenschappers wier werk ze bekritiseren.
➔ Zowel een voor- als nadeel.
Mertoniaanse normen:
1) Universalisme: wetenschappelijke kennis moet onafhankelijk van de bedenker
worden beoordeeld (je mag iemand wetenschappelijke kennis dus niet beoordelen
op basis van bijv. zijn/haar geslacht, leeftijd, of je diegene aardig vindt, etc.).
➔ Bijv. seksisme in de wetenschap: een vrouw minder serieus nemen, puur
omdat ze een vrouw is.
2) Belangeloosheid (disinterestedness): wetenschappers moeten werken vanuit een
niet-persoonlijk belang (zoals geld, verhogen reputatie, etc.), maar puur om het
begrip van het universum te vergroten door dingen te ontdekken en te maken
➔ Oftewel: persoonlijke of commerciële belangen mogen geen rol spelen bij
onderzoek.
3) Communisme (communality): wetenschappelijke kennis moet openlijk gedeeld
worden met anderen.
4) Georganiseerd scepticisme: een wetenschappelijke bewering niet zomaar voor
waar aannemen, maar eerst alle gegevens en methodologie grondig controleren.
, ➔ Bijv. peer-review.
Wetenschap is ook zelfcorrigerend: verouderde of onjuiste ideeën worden bijgesteld op
basis van nieuwe gegevens/data.
➔ Om ervoor te zorgen dat wij de nieuwe gegevens/data kunnen vertrouwen, moeten
ze reproduceerbaar zijn (om uit te sluiten dat het toeval was)’.
Hoofdstuk 2: De replicatiecrisis
Priming
● Door priming van bepaalde concepten, meestal onbewust, kan gedrag drastisch
veranderen:
○ ‘Macbeth effect’ impliceert dat de hersenen veel meer samenhangend
werken, waarbij sterke verbanden worden gelegd tussen concepten als
moraliteit en reinheid (schoon).
➔ Voorbeeld 1: participanten die gevraagd werden om een verhaal over
onethische daden op te schrijven, wilden achteraf graag zeep kopen.
➔ Voorbeeld 2: participanten die een gebeurtenis moesten herinneren
waarbij ze iets onethisch hadden gedaan, wilde bij het verlaten van
het lab een antiseptisch doekje gebruiken.
● Money priming (mensen aan geld laten denken) zorgt ervoor dat mensen zich
zelfstandig voelen of gedragen, en minder om anderen geven.
○ Voorkeur voor alleen spelen en werken, en creëren meer fysieke afstand
tussen zichzelf en nieuwe mensen (bijv. door ver van iemand af te zitten).
● Conclusie Kahneman: priming-onderzoeken bedreigen het zelfbeeld als bewuste en
autonome auteurs van onze oordelen en keuzes.
● De poging tot het repliceren van een priming-studie was de eerste aanzet tot de
‘replicatiecrisis’.
Onderzoekers voerden een grootschalige replicatie uit van meerdere studies om te kijken in
hoeverre resultaten te vertrouwen zijn.
● Uitkomst: ongeveer de helft van al het psychologisch onderzoek bleek niet te
vertrouwen te zijn.
● Conclusie: bijna alle replicaties, zelfs de succesvolle, lieten zien dat de
oorspronkelijke studies de omvang van hun effecten hadden overdreven.
○ Hoef niet per se slecht te zijn om 2 redenen:
1) Zelfs solide resultaten zijn soms niet te repliceren, puur door pech.
2) Sommige replicaties zijn mogelijk mislukt omdat ze zijn uitgevoerd met
kleine wijzigingen in de methodologie ten opzichte van het origineel.
➔ Echter als een resultaat zo kwetsbaar is dat het na een kleine
methodologische aanpassing verdwijnt, is de vraag hoe nuttig
of betekenisvol het resultaat werkelijk is.
Psychologie kent een replicatie percentage van iets meer dan 1%
